Asielopvang in Houten: Er is veel gepraat, met weinig resultaat
4 februari 2026 om 11:55 Gemeenteraadsverkiezingen Gemeenteraadsverkiezingen Houten 2026HOUTEN In Houten wordt al jaren gesproken over de komst van een asielzoekerscentrum. Drie plannen werden al afgeschoten en de laatste stand van zaken is dat er een breed maatschappelijk gesprek gevoerd gaat worden. Of er een duurzame opvang komt op de Essenkade wordt door de gemeente onderzocht.
door Agnes Krijnen
Wat valt er te kiezen in Houten?
Op 18 maart 2026 zijn er weer gemeenteraadsverkiezingen. In aanloop naar deze verkiezingen publiceert Houtens Nieuws een aantal artikelen over de volgende thema’s: asielopvang, woningbouw, sport, leefbaarheid kleine kernen, leegstand op Het Rond en duurzaamheid. Deze week de eerste aflevering: hoe en waar moet Houten asielzoekers opvangen? We zetten eerst op een rij wat er allemaal gebeurd is de afgelopen jaren. Daaronder staan de meningen van de tien politieke partijen over dit thema.
De eerste plannen kwamen in 2022 op tafel. Wethouder Overweg (ChristenUnie) wilde toen het voormalige Wegener-gebouw aan de Essenkade huren, samen met Woonin (toen nog Viveste) en COA, en woounits neerzetten voor maximaal 100 vluchtelingen en 150 spoedzoekers uit Houten. Het gebouw zelf zou worden omgebouwd voor de huisvesting van maatschappelijke organisaties zoals de Voedselbank en de Krachtfabriek. Vanaf het eerste begin was er weerstand vanuit de omliggende wijken tegen de plannen, zij maken zich zorgen om de veiligheid.
In mei 2022 stemde de gemeenteraad unaniem in met de Essenkade als mogelijke locatie voor deze plannen. Na de verkiezingen in hetzelfde jaar werd een coalitie gevormd met ITH, VVD, Natúúrlijk Houten en de SGP. Het dossier asielopvang ging naar Sander Bos (VVD). In het coalitieakkoord namen de partijen op dat de opvang aan de Essenkade maximaal voor 100 statushouders of kansrijke vluchtelingen mocht zijn.
HOUTEN HUB
In maart 2023 werd bekend dat de plannen financieel onhaalbaar zijn. In oktober 2023 kwam het college met een andere locatie: Houten-Oost. Deze plannen werden later Houten Hub genoemd. Het aantal asielzoekers werd verhoogd van 100 naar 175. Dit is het directe gevolg van de landelijke Spreidingswet, die op dit moment in de maak was. Ook hoopte het college de financiële haalbaarheid van het plan te verhogen door meer vluchtelingen op te vangen.
Ook op deze plannen kwam veel weerstand. Aan de andere kant is ook een grote groep Houtenaren juist vóór de plannen. In januari 2024 volgde Daan Vermeulen Sander Bos op als wethouder voor de VVD. Hij kreeg asiel en integratie in zijn portefeuille, al hield burgemeester Gilbert Isabella zich ook nadrukkelijk bezig met het dossier. Hij werd met de dood bedreigd en had enige tijd beveiliging nodig. Een inwoner van Houten kreeg een taakstraf wegens de bedreiging.
SPREIDINGSWET
De 175 vluchtelingen bleken niet genoeg om te voldoen aan de Spreidingswet. Houten moet in totaal 344 vluchtelingen opvangen om de druk op Ter Apel te verlichten. Daarvoor vraagt de gemeente inwoners mee te denken over locaties, náást Houten Hub. Een van de locaties die aangedragen worden, is de Essenkade. De politieke partijen D66, PvdA, Natúúrlijk Houten, GroenLinks, CU en het CDA kunnen niet wachten met het opvangen van vluchtelingen, terwijl ITH, VVD en SGP zorgen hebben over de vraag of Houten deze vraag wel aankan.
Ook de plannen voor Houten Hub strandden, in april 2025, op financiële gronden. Daan Vermeulen is altijd duidelijk geweest over de voorwaarde dat opvang van vluchtelingen de gemeente geen geld moet kosten, omdat het een opdracht is van het Rijk. Tegen deze tijd had alleen de voorbereiding al zes ton gekost en het had de gemeente nog niks opgeleverd, behalve een hele berg frustratie.
OPGEREKT
In juni 2025 kwam een nieuw plan op tafel. Uit de hele gang van zaken blijkt hoe beperkt de mogelijkheden zijn en hoe hoog de druk. De uitgangspunten uit het coalitieakkoord worden flink opgerekt. Het college doet het voorstel om te onderzoeken of er 337 asielzoekers opgevangen kunnen worden op de Essenkade.
In tegenstelling tot het eerste plan ligt het financiële risico nu bij het COA, omdat deze partij bereid is het terrein te kopen. De combinatie met sociale huurwoningen en maatschappelijke organisaties is geen onderdeel meer van de plannen, maar een wens. Net als bij de eerdere twee varianten, is er weerstand tegen de plannen vanuit inwoners. Ook is nog steeds een grote groep mensen juist vóór de opvang. Een demonstratie van de tegenstanders in oktober werd gekaapt door relschoppers.
DUIDELIJKHEID
In november 2025, ruim drie jaar nadat de eerste plannen voor de opvang van asielzoekers op tafel kwamen, maakte Vermeulen bekend dat de tijdelijke opvang, die in 2026 zou moeten openen, niet doorgaat. Het COA had toen nog geen aanvraag ingediend en Houten had behoefte aan duidelijkheid. Burgemeester Heerschop benadrukte dat de opvang wel op een veilige manier moet plaatsvinden.
De plannen voor een duurzame opvang blijven overeind. De gemeente voert nu onderzoeken uit. Het COA diende in december de officiële aanvraag in. Daarnaast besloot de raad tot een breed maatschappelijk gesprek over de opvang van vluchtelingen in het algemeen, los van de locatie. De raad nam ook het initiatief om het college kaders mee te geven.
Zo denken de tien politieke partijen hierover:
ITH is tegen een AZC. Grootschalige opvang is niet humaan. Gemeenten en COA worden financieel gekort, dus de noodzakelijke veiligheidsinzet en de businesscase kunnen niet gerealiseerd worden. Eerdere pogingen tot een AZC zijn gestrand en hebben al meer dan 7 ton gekost. Uit onderzoek blijkt dat kleinschalige opvang en spreiding meer succesvol zijn bij realisatie en integratie.
ITH kiest daarom voor een gespreide, humane en realistische aanpak door meer statushouders te voorzien in (tijdelijke) huisvesting. Deze aantallen tellen mee voor de Spreidingswet. Cruciaal is dat er ook meer woningen voor onze inwoners worden gebouwd.
ITH wil samen met inwoners komen tot oplossingen. Inwoners dienen zo breed mogelijk betrokken te worden bij de asielopvang. Een verzoek daartoe en een referendumverzoek van inwoners over een AZC, werden door de gemeenteraad verworpen. Partijen hebben inwonersparticipatie veronachtzaamd. Inwoners lijken zich niet te mogen uitspreken over de locatie en de aantallen.
Polarisatie en vertraging helpen niemand verder. D66 Houten kiest voor verantwoordelijkheid en eerlijkheid. Juist bij een onderwerp als asielopvang is het belangrijk dat de gemeente inwoners vanaf het begin serieus betrekt en duidelijk uitlegt wat er gebeurt en waarom.
Vluchten doe je niet voor je plezier. Mensen die hier bescherming zoeken, verdienen een menswaardige en veilige opvang. D66 Houten is daarom voor de komst van een asielzoekerscentrum, met aandacht dit zorgvuldig in te passen en met goede afspraken over begeleiding, veiligheid en leefbaarheid in de omgeving.
Het maatschappelijke gesprek had eerder moeten plaatsvinden. Dat is een duidelijke tekortkoming van dit college. D66 Houten vindt het belangrijk dat inwoners vanaf het begin worden meegenomen. Daarom juichen wij maatschappelijke gesprekken toe. Door open te zijn, te luisteren en feiten te delen, ontstaat begrip. Zo bouwen we aan draagvlak en aan een gemeente die verantwoordelijkheid neemt en samen vooruit kijkt.
GroenLinks-PvdA vindt het belangrijk dat Houten haar verantwoordelijkheid neemt in de opvang van vluchtelingen. Dat is solidair naar andere gemeentes en we bieden hulp aan mensen die vluchten voor oorlog en geweld. Wij staan voor een groen en sociaal Houten waarbij mensen naar elkaar omkijken en oog hebben voor de medemens. Iedereen moet zichzelf kunnen zijn en zich welkom voelen.
Het college onderzoekt, mede op basis van inbreng van inwoners, of de Essenkade geschikt is als opvanglocatie. Dit onderzoek moet zorgvuldig uitgevoerd worden en omwonenden moeten goed betrokken worden zodat hun zorgen en ideeën meegenomen worden in het besluit.
Op initiatief van GroenLinks-PvdA gaf de raad al in 2024 opdracht om een breed maatschappelijk gesprek te voeren over vluchtelingenopvang. Gelukkig wordt dit voorstel nu eindelijk uitgevoerd. Inwoners moeten kunnen meepraten over hoe wij opvang realiseren op een manier die past bij Houten. De Houtense gemeenschap zit vol draagkracht om dit tot een succes te maken. Dat is de kracht van Houten!
Het humaan opvangen van vluchtelingen is volgens NatúúrlijkHouten een verantwoordelijkheid voor iedere gemeente. Echter kan deze opvang alleen slagen als er duidelijke kaders zijn voor veiligheid, leefbaarheid en begeleiding.
Wij waren geen voorstander van tijdelijke noodwoningen zonder voorzieningen aan de Essenkade. Ook geloven wij niet dat we met het huisvesten en spreiden van extra statushouders de plicht om asielzoekers op te vangen, kunnen compenseren. In een gemeente met een groot woningtekort zou dit betekenen dat mensen die al jarenlang wachten op een woning nog langer zouden moeten wachten.
Om asielzoekers passende en professionele ondersteuning te bieden denken wij dat centrale opvang het beste is. Natúúrlijk Houten staat dan ook voor opvang die goed geregeld is: een begrensd aantal bewoners, duidelijke financiële afspraken en transparantie richting inwoners. Wij steunen een breed maatschappelijk gesprek, mits vooraf helder is waarover wel, en waarover geen inspraak mogelijk is.
De Houtense VVD wil dat Houten een hechte gemeenschap blijft waar buren elkaar kennen. Door de toename van mensen die geen Nederlands spreken, is Houten veranderd. We zijn negatief over het Essenkade-plan van het COA en willen eerst overleg met inwoners, zoals bepaald in onze motie. Het plan wordt gepauzeerd tot dit overleg heeft plaatsgevonden.
We willen alleen statushouders of gezinnen opvangen, geen veiligelanders, overlastgevers of alleenstaande minderjarige vreemdelingen. Overlastgevers moeten direct vertrekken, zwerven door de wijken accepteren we niet. De locatie moet direct sluiten bij problemen, en we eisen een onafhankelijk veiligheidsonderzoek.
We zijn tegen het opnemen van 1000 statushouders, zoals voorgesteld door ITH, omdat dit ten koste gaat van het aantal woningen voor jongeren en meer kosten voor de gemeente oplevert. Liever kleinere opvanglocaties met geleidelijke groei en jaarlijkse evaluatie. Kosten moeten door het COA worden betaald en deze eisen zijn keihard.
Wij vinden dat Houten haar verantwoordelijkheid moet nemen in de opvang van asielzoekers. Er moet gewerkt worden aan het in toom houden van de asielinstroom, maar dat ontslaat ons als gemeente niet van de plicht om humane opvang te bieden en solidair te zijn met gemeenten als Ter Apel. Houten heeft in het verleden laten zien dat we dat als samenleving goed kunnen.
De Essenkade lijkt momenteel daarvoor een geschikte locatie te zijn. Wij zien voordelen in één locatie: begeleiding, beveiliging en ondersteuning kunnen daar goed en centraal worden georganiseerd, en ook maatschappelijke organisaties kunnen er een plek krijgen. Verspreiding over kleine locaties maakt dit lastiger en vergroot kans op verveling en overlast.
Het opvangen van meer statushouders in sociale huurwoningen, een alternatief van ITH, zien wij niet als oplossing. De wachtlijsten zijn al lang, en dit vergroot bovendien de woningnood voor Houtense woningzoekenden. Dat maakt het plan van ITH zowel ondoordacht als onrealistisch.
SGP is voor vluchtelingenopvang voor mensen die in nood zijn. Wij geven de voorkeur aan gespreide opvang op meerdere kleinschalige locaties, en een gefaseerde opbouw qua aantallen. En opvang met veel betrokkenheid van de Houtense samenleving. Of de Essenkade daar onderdeel van is beoordelen we op basis van de uitkomsten van de lopende onderzoeken naar kosten, doelgroep, veiligheid, etc.?
Wij vinden het positief dat er breed met de samenleving wordt gesproken. We weten dat veel Houtenaren bij willen dragen aan het menswaardig opvangen van mensen in nood.
Ook zijn er veel Houtenaren met zorgen, bijvoorbeeld over veiligheid. Dat moet de gemeente beide serieus nemen, en tot breedgedragen randvoorwaarden komen waarbinnen de vluchtelingenopvang verder adequaat uitgevoerd zal worden. Houten is hier volgens ons toe instaat met een lange traditie van vrijwilligerswerk en omzien naar elkaar.
Gastvrijheid staat hoog in het vaandel van de ChristenUnie; het is een Bijbelse opdracht om van mensen in nood niet weg te kijken. We ontvangen hier mensen met menswaardige en veilige opvang. Zelfs in een welvarend dorp als Houten is dat een flinke opgave, niet in de laatste plaats voor mensen die er in de buurt wonen.
Daarom is een goed voorbereide opvang nodig met een vooraf vastgesteld veiligheidsplan. Dankzij vele vrijwilligers kan Houten een breed aanbod aan integratiemogelijkheden bieden. Het veiligheidsplan moet zowel de Houtense omwonenden als de inwoners van een AZC, die vaak een sterk verschillende culturele afkomst hebben, rust en veiligheid bieden.
De ChristenUnie hecht in dat verband aan een eerlijk en open gesprek met onze inwoners over hoe we de opvang gerealiseerd willen zien, mede op basis van de noodzakelijke onderzoeken. Van uitstel mag geen afstel komen. Het bewonersinitiatief van de Werkgroep Essenkade Kritisch voor een risicoanalyse zal daarbij helpen, aannemend dat de uitkomst van deze analyse door de indieners op waarde zal worden geschat.
De landelijke opvangcrisis legt grote druk op gemeenten. Ook wij kunnen die verantwoordelijkheid niet ontlopen. Maar hoe we opvang organiseren, maakt het verschil. Houten Anders! kiest voor een aanpak die past bij het karakter van onze gemeente: betrokken, nuchter en solidair. Wij vinden dat de gemeente zelf de regie moet houden, niet door af te wachten wat anderen beslissen, maar door zelf te sturen op schaal, voorwaarden en inpassing.
Asielopvang kan alleen slagen als inwoners vanaf het begin serieus worden betrokken. In het verleden zijn plannen te vaak gepresenteerd op het moment dat er al weinig meer te kiezen viel. Dat leidt tot wantrouwen, onzekerheid en verzet — en dat willen we voorkomen.
Voor Houten Anders! is vroegtijdige participatie essentieel. Omwonenden moeten vanaf het begin worden geïnformeerd, kunnen meedenken en invloed hebben op onderwerpen die direct raken aan hun leefomgeving: veiligheid,verkeersstromen, toezicht, communicatie, dagbesteding en integratieprojecten. Door samen afspraken te maken, ontstaat draagvlak én duidelijkheid.
Volt is voor de opvang van mensen op de vlucht, vanuit menselijkheid en gedeelde verantwoordelijkheid. Tegelijk zijn wij niet automatisch voor iedere locatie. Opvang moet liefst kleinschalig, zorgvuldig en in goede samenhang met de omgeving worden georganiseerd. Dat betekent aandacht voor goede begeleiding, passende voorzieningen en de leefbaarheid van de buurt.
Alleen wanneer opvang past op de specifieke plek, kan zij duurzaam en verantwoord worden gerealiseerd. Wij zijn niet tegen de Essenkade, maar vinden wel dat deze locatie zorgvuldig moet worden beoordeeld. Als blijkt dat de Essenkade onvoldoende geschikt is, dan moet de gemeente serieus kijken naar een alternatief, maar dit mag het proces niet verder vertragen. Denk aan meerdere kleinere locaties, beter verspreid over de gemeente, of aan samenwerking met buurgemeenten. Het uitgangspunt blijft dat opvang humaan is, goed georganiseerd en werkt voor zowel nieuwkomers als huidige inwoners van Houten.
Volt staat volledig achter het brede maatschappelijke gesprek dat dit jaar wordtgevoerd, los van de uiteindelijke locatiekeuze. Dit past bij de manier waaropHouten besluiten neemt: samen met inwoners en niet over hen heen. Het gesprekmoet open, eerlijk en gebaseerd op feiten zijn, met ruimte voor zorgen, ideeën enoplossingen. Dat we vluchtelingen opvangen is wat ons betreft geen discussie,echter wel de wijze waarop!
