Hoe de oudste hoogstamboomgaard overeind gehouden wordt, en voor hoe lang nog?

ODIJK Nieuwbouw verdreef het grootste deel van de ouderwetse hoogstamboomgaarden uit Odijk. Ook nu worden de laatste kersenbomen bedreigd door de bouw van Odijk-West. De boomgaard van Piet en Annie Mocking aan de Vinkenburgweg is dit jaar misschien wel voor het laatst echt in gebruik voor de verkoop van kersen. 

In de jaren zestig begon de transformatie van het boerendorp Odijk naar een dorp met zo’n 5000 inwoners. De nieuwbouw rond De Meent, later de Waarden en nog later Dalenoord en andere wijken, slokte verschillende traditionele boomgaarden op. Raymond Uppelschoten schreef hier een mooi historisch artikel over. 

Als je vanuit Odijk komt en je rijdt de Vork uit, in de jaren zestig de hoofdingang van het dorp, kijk je vanaf de parallelweg uit over de boomgaard van Piet en Annie Mocking, aan de overkant van de Provincialeweg. Woonachtig op de Vork, heeft Jaap Dekker (85) hier vaak naar gekeken. Vorig jaar pachtte hij de boomgaard voor het eerst. 

De winkel staat klaar - Agnes Corbeij

MOCKING Dekker komt uit de Beemster en groeide op in de fruitteelt daar. Hij haalde lang geleden ook zijn fruitteeltvakschool diploma. ,,Ik had alleen nog niks met kersen.” Toch besloot Dekker vorig jaar in het ontstane gat te springen. Piet en Annie Mocking hadden vele jaren de boomgaard bestierd en vele bezoekers van de Kromme Rijnstreek, ook van buitenaf, wisten hun kraam feilloos te vinden. Piet hield de boomgaard jaren draaiende als eerbetoon aan zijn vader. Daar kwam een aantal jaar geleden een einde aan. 

Dekker: ,,In juni vorig jaar hoorde ik dat hij nog geen pachter had. Dat vond ik zonde. Tegelijk had mijn kleindochter door corona niks om handen en zij zag het wel zitten. Daarom heb ik de boomgaard gepacht.” Kleindochter Jetske runde samen met een aantal andere jongeren de winkel en ook het vinden van mensen voor het heuen en plukken was vorig jaar geen probleem.

DROOG SLAPEN Rijk word je niet van de verkoop van kersen, zeker niet op de traditionele manier. ,,De moderne fruitteeltbedrijven hebben lagere bomen, de kersen zijn makkelijker, efficiënter en veiliger te plukken. Ook worden de bomen afgeschermd voor de regen. Kersen kunnen niet goed tegen vocht. Ze moeten droog slapen, zeggen we altijd. Ook worden netten gebruikt tegen de vogels en zeilen tegen de suzukivlieg. Dat doen wij allemaal niet.”

Luchtfoto van Odijk rond 1961: boomgaarden alom. - RAZU Wijk bij Duurstede

Om de vogels tegen te houden wordt er al van oudsher ‘geheut’. Dit houdt in dat mensen door de boomgaard lopen om de vogels weg te jagen. ,,Er lopen een aantal mannen door de boomgaard die dat als jonge kerel ook al deden, zij hebben het in hun bloed. Sommigen van hen zijn bijna net zo oud als de bomen zelf. Een van hen vertelde mij laatst dat als hij een spreeuw ziet, hij al agressief wordt.”

TOEKOMST De bomen zijn zo’n tachtig jaar oud, denkt Jaap Dekker. Hij maakt zich wel zorgen over de toekomst. ,,Er zijn natuurlijk bouwplannen en de buren hebben een brief gehad dat er archeologisch onderzoek plaats gaat vinden voorafgaand aan deze bouw.” Het onderzoek is vorige week gestart, achter de boomgaard van Herman Peek, dichter bij het gemeentehuis. 

De nieuwe wijk heeft de naam Kersenweide gekregen. Dat vindt Jaap Dekker mooi. ,,Ik heb zelf niet actief meegedaan aan het bedenken van die naam, maar hij is wel passend natuurlijk.”

Hier zou je perfect een kleedjesmarkt voor de kinderen kunnen organiseren op Koningsdag.Binnenkort nodigt Jaap Dekker de wethouder uit om het eerste mandje kersen te overhandigen. ,,Wellicht is er dan meer duidelijkheid over de toekomst van de boomgaard.” Dekker hoopt dat de boomgaard behouden blijft. Ook achter boerderij Het Burgje is een deel van de kersenboomgaard behouden gebleven, als parkje in de nieuwe wijk. ,,Hier zou je perfect een kleedjesmarkt voor de kinderen kunnen organiseren op Koningsdag bijvoorbeeld. Of een concert, hoe mooi zou dat zijn.”    

OPEN VOOR PUBLIEK Maar zover is het nog niet, dit jaar worden de kersen nog gewoon geplukt en verkocht. Aanstaande vrijdag gaat de boomgaard voor het eerst open voor publiek en zal dan iedere dag van 10.00 tot 20.00 uur open zijn. ,,Het is prachtig om hier te zijn. Laten we ervan genieten zolang het nog kan.” 

Alda Staal met moeder in tuin aan de Boomgaardweg, daarachter boomgaard van de de toekomstige Abdijgaarde. - A. STaal / R. Uppelschoten

Dit jaar is het lastiger om personeel te vinden. ,,Ze hebben allemaal weer werk en school inmiddels en gaan weer op vakantie. Ik kan nog wel wat jongens en meiden gebruiken.” Zij krijgen ongeveer 6 tot 7 euro betaald per uur en kunnen zich melden bij Jaap Dekker: 06-22026792.

door Agnes Corbeij