Onze man uit Amsterdam - Victor Horta

Goh wat leuk, dacht ik. Stedenbouwkundig wonder Houten eert Victor Horta (1861 – 1947), een wereldberoemde Art Nouveau-architect uit België. Zelfs Amsterdam heeft geen straat naar hem vernoemd, hoewel daar veel meer Art Nouveau en aanverwante architectuur te bewonderen is dan in Houten.

Maar mijn vreugde was van korte duur. De Via Horta werd gevolgd door de Porta Basilica, niks architectenbuurt. Van schrik ben ik er wat rond gaan fietsen en kwam ik de Porta Tegula, het Forum, de Via Arena en weer de Via Horta tegen. Het liep daar allemaal nogal rechthoekig, dus ik moest onverhoeds aan het Romeinse Rijk denken, zoals alle mannen driemaal per week schijnen te doen.

Een ‘Via Horta’ is een Hortastraat, vernoemd dus naar iemand die Horta heet. Waarschijnlijk bedoelden de naamgevers ‘Via Horti’, gewoon de Tuinstraat dus. En dan is er de Porta Tegula: twee onverbonden zelfstandige naamwoorden, ‘poort, tegel’. Porta Basilica valt dan weer wel gunstig uit: ‘koninklijke poort’.

Aan de andere kant van het spoor ging ik kijken of het daar soms beter was. Nou nee, nog meer potjeslatijn: Fossa Italica, Fossa Hispanica, Cella Syria en zowaar een Cardo, die uit het lood lag omdat de correcte plek voor een Cardo al door de Nederlandse Spoorwegen was bezet. De Decumanus bleek doodleuk Castellumpad te heten. En wat lag er in het midden?

Piazza! Piazza!! Ma che c…o fai? È una parola italiana!!!

U begrijpt dat deze oud-Athenaeumleerling met Latijn even moest gaan zitten. Een ouzo bij de lokale Griek leek me geen slecht idee, maar toen ik zag dat die ‘Vino e pane’ heette, ben ik in beheerste paniek weggefietst uit deze linguïstische Twilight Zone.

Kijk, een Romeinse weg werd vernoemd naar de bestuurder die hem had laten aanleggen of naar de plaats waar hij heen ging. Dus Via Isabella had gekund, al vermoed ik dat de betreffende burgemeester pas aantrad toen de Via Horta er al lag. Via Traiectina had ook gekund, als de weg naar Utrecht had geleid. Via Culemborgina klinkt al beduidend minder Latijns, al is dat uiteindelijk wel waar de Via Arena heen gaat.

Een porta is een poort, geen straat, een cella is een kamer en een fossa is een greppel. Eigenlijk kloppen alleen forum en cardo, maar dan wil je ook een decumanus. Je had met bestuurders en richtingen best iets kunnen maken dat niet alleen leuk Romeins was, maar soms ook grappig en dat een beetje klopte. Er zijn nog steeds kinderen die Latijn leren op school – tegenwoordig Latijnse en Griekse taal en cultuur – en die direct zien dat de gemeente Houten niet verder komt dan potjeslatijn.

Linus Huibers woont na veertig jaar in Amsterdam nu in Houten, een cultuurshock waar hij zich nog dagelijks over verwondert.