Waarom vind je drinken mannelijk?

Het is het bekende beeld: een man met een biertje in de hand oogt stoer, volwassen en relaxed. Een vrouw met hetzelfde biertje of een glas whisky krijgt al snel de vraag of ze het wel aankan. Drinken, vooral bier en sterke drank, heeft een stevig mannelijk imago. Dat is niet zomaar ontstaan en het zit diep in onze cultuur verankerd. Hoewel minder dominant dan vroeger, leeft het nog volop, zeker onder jongeren.

Een traditie die verder teruggaat dan je denkt
De koppeling tussen mannen en alcohol is geen modern fenomeen. In oude Europese dorpen werd bier gezien als een basisproduct, maar het waren vooral mannen die het brouwproces beheersten en het drinkritueel bepaalden. In herbergen zaten de mannen samen aan lange houten tafels, waar drinken niet alleen ontspanning was maar ook een manier om status te tonen. Wie veel kon drinken, werd gezien als sterk en betrouwbaar. Het klinkt primitief, maar dat soort ideeën blijft vaak langer hangen dan je zou verwachten.

In de twintigste eeuw kreeg het een nieuwe impuls. Reclames uit de jaren zestig en zeventig lieten mannen zien die na een dag hard werken een flesje open trokken. Ze speelden slim in op het idee van mannelijkheid, kameraadschap en kracht. Dat beeld sijpelde door in films, sportcultuur en zelfs in de manier waarop vriendengroepen met elkaar omgaan.

De sociale druk van de kroeg
Vraag een willekeurige jongen van achttien waarom hij drinkt en de kans is groot dat hij iets zegt als: het hoort erbij. Jongeren die voor het eerst stappen, merken dat alcohol een toegangspoort vormt. Je laat zien dat je erbij hoort, dat je volwassen bent, dat je niet bang bent om mee te doen. Het is opvallend hoe vaak dat nog steeds samenvalt met ideeën over mannelijkheid.

Toch zie je dat jongeren bewuster kiezen. Sommigen drinken minder, anderen helemaal niet. Maar zelfs dan blijft het dat mannen die niet drinken zich moeten verantwoorden. Dat zegt veel over hoe diep dit culturele patroon zit.

Waarom blijft het zo hardnekkig?
Een deel van de verklaring ligt in hoe we mannelijkheid definiëren. Van mannen wordt verwacht dat ze stoer, onafhankelijk en onverstoorbaar zijn. Alcohol past daar perfect bij. Het ontspant, het maakt je losser, en het geeft een gevoel van controle, al is dat vaak schijn. En is alcohol overal aanwezig. Van sportkantines tot festivals, van verjaardagen tot bedrijfsborrels. Het is lastig om je los te maken van iets dat zo normaal is.

Interessant genoeg zien afkickklinieken dit patroon ook terug. Bij een afkickkliniek alcohol melden zich nog altijd meer mannen dan vrouwen. THE YOUTURN, een bekende naam in de sector, ziet bijvoorbeeld dat veel mannen pas hulp zoeken als hun omgeving ingrijpt. Dat zegt iets over hoe moeilijk het is om toe te geven dat alcohol een probleem is, zeker wanneer je bent opgegroeid met het idee dat drinken bij mannelijkheid hoort.

Kunnen we er ooit vanaf komen?
Cultuur verandert niet van de ene op de andere dag. Toch zie je verschuivingen. De opkomst van alcoholvrije bieren bijvoorbeeld. Jongeren zijn kritischer, influencers normaliseren nuchterheid en er is meer aandacht voor mentale gezondheid. Ook luxe afkickkliniek Nederland instellingen merken dat de schaamte rondom hulp zoeken afneemt. THE YOUTURN benadrukt bijvoorbeeld steeds vaker dat herstel niets te maken heeft met zwakte, maar juist met verantwoordelijkheid nemen.

Misschien is dat wel de sleutel. Als we mannelijkheid minder koppelen aan stoer doen en meer aan eerlijkheid en zelfzorg, dan verliest alcohol vanzelf zijn symbolische kracht. Dan wordt een biertje gewoon een drankje en geen bewijs van wie je bent.