Raad van State aan zet in nieuwe belangwekkende stikstofzaak

DEN HAAG/’T GOY Mocht de provincie Utrecht bij het verlenen van natuurvergunningen aan veehouderijen een ‘stikstofkorting’ toepassen, omdat die bedrijven stalsystemen hebben met minder uitstoot van stikstof? Die korting, een zogeheten emissiefactor, staat nu ter discussie bij de Raad van State. Heel agrarisch Nederland kijkt mee, want de gevolgen voor veehouders kunnen groot zijn.

Als veehouderijen willen uitbreiden, dan zorgt dat in principe voor een toename van stikstof. Dat is verboden. Maar de uitbreiding kan wel doorgaan als er zogeheten emissiearme veestallen worden gebruikt die minder uitstoot opleveren, zodat er toch geen toename van stikstof ontstaat.

De Raad bekijkt nu de vergunningen voor acht Utrechtse veehouderijen, waaronder een aan de Gooyer Wetering in Driebergen-Rijsenburg en een aan de Tuurdijk in ’t Goy. De vergunningen werden vorig jaar door de Utrechtse rechtbank vernietigd.

De rechtbank oordeelde dat er grote twijfels zijn over het rendement van de emissiearme stallen die de veehouders gebruiken. Die stalsystemen beloven meer dan ze in de praktijk doen. De stikstofkorting bij gebruik van emissiearme stallen was onterecht toegepast. De rechtbank baseerde zich daarbij op diverse wetenschappelijke rapportages. Die constateerden kort gezegd dat de emissiearme stallen nauwelijks minder uitstoot van stikstof realiseren dan gewone veestallen.

GEEN ZEKERHEID Natuurvergunningen kunnen alleen maar worden verleend als wetenschappelijk zeker is dat de beschermde natuur in Natura 2000 gebieden niet wordt aangetast. Het gebruik van emissiearme veestallen in de provincie Utrecht levert die zekerheid niet, aldus de rechtbank.

EMISSIEFACTOR Met het onderuit halen van de korting, de emissiefactor, gaan boeren straks ook niet meer investeren in milieuvriendelijke stallen, zegt de advocaat van de provincie. Hij erkent wel dat de onderzoeken aantonen dat de resultaten van de emissiearme stallen tot nu toe tegenvallen. Maar dat hoeft volgens hem nog niet te betekenen dat de emissiefactor van tafel moet. ,,Er kan iets anders aan de hand zijn.” Hij doelt daarbij op veehouders die hun stallen niet goed schoon houden van mest. Een kwestie van handhaving. Ook vindt de advocaat dat nader onderzoek moet worden gedaan om te zien waarom de emissiearme stallen nog geen groot succes zijn.

Dat onderzoek wordt ook gedaan, zegt raadsman Ton van Hoof van milieuorganisatie MOB. Maar hij vindt dat de emissiefactor zelf niet goed is vastgesteld. Dat wordt door het rijk gedaan. Maar de rol daarbij van stalfabrikanten vindt Van Hoof opmerkelijk groot. De metingen om te zien of de stallen doen wat ze beloven, worden meestal in opdracht van de stalfabrikanten gedaan. ,,Die heeft belang bij lage meetwaarden”, aldus Van Hoof. Die meetwaarden worden bovendien niet openbaar gemaakt, zodat niet kan worden gecontroleerd of ze kloppen. Het CBS en RIVM zijn ook erg kritisch over de vastgestelde emissiefactor.

PERSPECTIEF De Raad van State stond vandaag tijdens een marathonzitting ook stil bij het perspectief voor de boeren als de Raad de emissiefactor buiten werking stelt. De advocaat van een van de boeren stelde dat uitbreiding in combinatie met milieuvriendelijker bedrijfsvoering dan niet meer mogelijk is.

Van Hoof van MOB ziet wel een lichtpuntje. Het probleem met de emissiearme stallen speelt ook bij luchtwassers die door veehouderijen worden gebruikt. Daar is door technici onlangs gewezen op fouten die optraden. Van die fouten kan men ook leren bij de emissiearme stallen.

Gaat de emissiefactor bij de Raad onderuit, dan kunnen de veehouders uit Driebergen en ’t Goy een uitbreiding voorlopig wel vergeten.

De uitspraak volgt over enkele maanden.

door Adrie van der Wel