Anne Hollander staat op voor wat misgaat in de wereld: ,,Al ben ik niet iemand die zichzelf vastplakt op de A12”

SCHALKWIJK Gedreven als ze is, noemt Anne Hollander zichzelf een doorsnee mens. ,,Ik val niet op, maar sta wel vanaf mijn plek op voor dat wat misgaat in de wereld”, zegt ze bescheiden. Anne is een van de twee initiatiefnemers van Tuin Brassica in Schalkwijk. Hoe ze haar tuin in de gemeente Houten gebruikt om de wereld beter te maken, vertelt ze in dit Zaterdagportret.

door Irene van Valen

Anne’s grootouders woonden vroeger aan de Jonkheer Ramweg. Haar opa was eigenaar van Kool Transport bv., zijn vader was beurtschipper en vervoerde kaas en kolen over water van Schalkwijk naar Utrecht tot vrachtwagens dat werk overnamen. Anne vertelt: ,,Vanuit het woonhuis liep een gangetje naar de garage, het kantoortje en een buitenplaats. Daar stond een oude kantine voor de chauffeurs en er lagen een moestuin en eendenkooi.” Met de groei van het bedrijf en omdat vernieuwing nodig was, besloot Anne’s oom, die de zaak overnam, het bedrijf te verhuizen naar Vianen. Amper verhuisd, stonden ontwikkelaars met tekeningen in de hand. Zij wilden op het verlaten terrein 60 woningen bouwen. Dat stond de familie niet aan. In samenspraak met de gemeente kocht de familie een stuk grond om enkele huizen op te bouwen. Het achtergedeelte van het terrein bleef groen en het voorste gedeelte verkochten zij voor de bouw van starterswoningen. Hiermee ontstond tien jaar geleden het doodlopend straatje De Griend.

HOUTEN ZIJN WE SAMEN
Om de week is er op HoutensNieuws.nl een Zaterdagportret te lezen, een serie portretten van mensen die zich inzetten voor Houten. Deze twee weken kunt u online een aantal van de portretten teruglezen onder de titel ‘Houten zijn we samen’.
Vandaag een interview met Anne Hollander, eerder geplaatst op 29 juli 2023.

GROEI

De tuin is 70 jaar familiebezit. ,,Opa plantte er een boomgaard en legde de moestuin aan. Waar hij tuinierde maakt oma jam en weckte groente. Langzamerhand kwam het steeds meer in beheer van mijn moeder en mij en bij het vrijkomen van een stuk grond naast dat van ons, kochten wij dat erbij. We bouwden een winkeltje en tuinhuis en verplaatsten de moestuin. Hiermee ontstond meer werk en verkochten we meer producten. We staan soms op markten en leiden schoolklassen rond. Daarmee brengen we de kinderen bij hoe de voedselketen werkt, waar voedsel vandaan komt en hoe we beter voor de natuur zorgen. Dit alles leidde tot de streekwinkel die we nu zijn”, vertelt Anne. De groei bewijst ook de groeiende interesse in lokaal en biologisch geteeld voedsel. Het huis van Anne’s grootouders is nu het huis van Anne’s neef.

Door zo dicht mogelijk bij huis producten te kopen, zorgen we met elkaar beter voor het milieu, houden we het landschap in stand en versterken we de onderlinge banden.

KLEINSCHALIG

Op het terrein staat een zelfbedieningskraampje en op zaterdagen is de winkel open. Door de groei van de tuin ontstaan samenwerkingen met verschillende boeren in het dorp en daarbuiten. Een boer uit Cothen levert uien en verschillende plaatselijke boeren leveren appelen, sappen en kaas. Anne belooft: ,,Alles is biologisch en komt uit kleinschalige teelt. We werken nauw samen met boeren dichtbij huis. Alleen in de winter kopen we wintergroeten die van verder weg komen, maar nooit uit het buitenland. Ook verkopen we restproducten van een kaskweker, zoals kromme komkommers of soeptomaten die goed zijn om soep van te maken. Door zo dicht mogelijk bij huis producten te kopen, zorgen we met elkaar beter voor het milieu, houden we het landschap in stand en versterken we de onderlinge banden. De anonimiteit van een supermarkt bestaat hier niet. Wij kennen onze klanten persoonlijk”, stelt Anne. Vorig jaar kocht de familie een stuk grond bij Fort Honswijk, waar zij onder meer aardappelen, pompoenen en uien verbouwen.

VERLEDEN

Anne is enig kind en geboren in Utrecht. Haar moeder is een Schalkwijkse en haar vader komt uit Schiedam. Zij ontmoetten elkaar in Utrecht, waar zij vanwege werk gingen wonen. ,,Mijn vader werkte in het onderwijs en wilde de stad niet uit. Hij hield van musea, klassieke muziek en concerten. Mijn moeder was verpleegkundige. Ik groeide op in Hoograven waar ik mensen van allerlei culturen leerde kennen. Dat zie ik als een verrijking”, zegt Anne. Tijdens haar basisschooltijd paste haar oma iedere woensdagmiddag op Anne en haalde haar op in Utrecht. ,,Zij kwam dan met de bus. Oma werd een belangrijk persoon en voorbeeld voor mij. Voor haar was iedereen gelijk. Ze ageerde, zonder veel stampij te maken, tegen regels die verschil maakten in mensen, zoals de regel dat rijken voor in de kerk zaten. Het paste mijn ouders ook. Zij groeiden op in de hippiecultuur”, vertelt Anne. Anne was een actief buitenkind en ervoer ruimte, vrijheid en vooral veiligheid bij haar grootouders. ,,Het was er huiselijk. Men kon ongevraagd mee-eten. Het was mijn tweede thuis, waar ik een eigen kruk had. Ik speelde in de tuin op de zand- en grindbergen en hielp oma met het verwerken van de bessen. Met haar en mijn opa naast me, zette ik mijn eerste stappen in de tuin. Ik fietste graag vanaf de middelbare school naar oma.” Bij het hulpbehoevender worden van haar grootouders, waren haar moeder en Anne steeds vaker in Schalkwijk en bleven vaker slapen.

COMBINATIE

Als kind wilde Anne archeoloog worden en las in boeken welk materiaal daarvoor nodig was. Daarom vulde zij een doos met een zelf getekende kaart van de tuin; vondstenzakjes (boterhamzakjes); een pen om gegevens te noteren en een schepje. ,,Ik vond vooral slakkenhuisjes, maar door de jaren heen ook potscherven, kapotte koffiekopjes en pijpenkopjes. Mijn zoon vond onlangs een Utrechtse Duit uit 1600, die wordt nu onderzocht door Museum Het Oude Station in Houten.” Anne besloot na het vwo fysische geografie te studeren, waarbij het gaat om de natuurkundige kant van aardrijkskunde en richt zich op bodem- en waterbeheer. Veldwerk en bodemonderzoek waren belangrijke onderdelen van haar studie. ,,Ik was opnieuw veel buiten en deed onderzoek in landen als Siberië en Frankrijk. Ik hield me maandenlang bezig op het gebied van gevaarlijke stoffen in het water op land en in de lucht. Ik schreef Excelsheets vol en vertaalde die naar Engelse artikelen. Ik promoveerde en was blij dat het klaar was. Nu werk ik bij het RIVM, waar mijn onderzoekswerk vooral praktijkgericht is en ik me onder andere bezighoudt met gevaarlijke stoffen en de gezondheidsrisico’s of de invloed op de bodem. Daarnaast hou ik me bezig met duurzame voeding en onderzoek ik hoe en welke voedingsmiddelen een hoge CO₂ belasting veroorzaken. Die onderwerpen combineer ik met het werk in mijn tuin. Ik werk drie dagen in de week voor het RIVM en twee dagen in mijn tuin, liever zou ik die uren half om half verdelen. Met inlevering van mijn eindejaarsuitkering en vakantiegeld mag ik meer thuiswerken. Ik prijs me gelukkig met mijn werkgever.” De combinatie van het RIVM en het werk thuis is onverminderd goed voor haar. ,,Nu kom ik nog van het erf af, het fietsen is goed voor me en het contact met collega’s vind ik fijn.”

Het huidige wereldwijde productiesysteem is enkel gericht op efficiëntie en uitbuiting van niet-westerse landen. Dat moet op de schop, zoals ook onze manier van leven.

TUINDER

Zonder enige opleiding werd Anne tuinder. Ze groeide er in op. Daarover zegt ze: ,,Ik leerde alles over tuinieren in boeken en vooral door mee te kijken met en luisteren naar anderen. Een van de zeven vrijwilligers sprak laatst haar verwondering uit voor wat ik allemaal weet, maar zij leren op hun beurt ook weer door mee te werken.” Door middel van de tuin wil Anne anderen leren hoe je de wereld leefbaar houdt. Daarbij gaat het om meer dan alleen het biologisch groente en fruit verbouwen en lokaal verkopen. Het gaat om gelijkheid en een andere manier van leven: ,,Denk aan minder reizen, minder kleding kopen en aan verandering van het voedselsysteem in de wereld. Het huidige wereldwijde productiesysteem is enkel gericht op efficiëntie en uitbuiting van niet-westerse landen. Dat moet op de schop, zoals ook onze manier van leven. Maar geen zorgen ik ben niet iemand die zichzelf vastplakt op de A12”, lacht Anne. Ze gelooft vooral in het dichter bij huis en van het seizoen kopen van producten. Ze gelooft in samenwerkingen in de omgeving. Met rondleidingen in de tuin zien schoolleerlingen welk aanbod er is. Daarnaast schrijft Anne nieuwsbrieven waarin ze abonnees vertelt over het wel of niet consumeren van producten en geeft aandacht aan verspilling. In alles loopt Anne de benen uit haar lijf. ,,Dat houd ik vol omdat ik veel energie heb en graag hard werk. Van urenlang op kantoor werken, word ik doodmoe. Ik geniet van het werk in de tuin en maak me over het algemeen niet snel druk. Wat vooral helpt is dat ik goed slaap”, besluit Anne.