Tentoonstelling in Museum Dijkmagazijn De Heul toont: ‘Voorheen was alles te koop in Schalkwijk en Tull en ‘t Waal’

SCHALKWIJK Tijdens de preview vrijdag in Museum Dijkmagazijn De Heul in Schalkwijk wijst vrijwilliger Christ Essens halverwege de rondleiding op ‘de brief’. Het getypte schrijfsel, opgeprikt aan een van de wanden, vormde het vliegwiel van de tentoonstelling over de middenstand aldaar: Voorheen was alles te koop in Schalkwijk en Tull en ’t Waal.

door Chris Reinders

De aanduiding ‘voorheen’ is overigens door het museum wel van een kader voorzien. Daarop inzoomen, is neerdalen in 1949. Destijds stelde de burgemeester van Schalkwijk, toen een zelfstandige gemeente, op verzoek van de Provinciale Planologische Dienst een lijst samen met de aanwezige winkels in de twee dorpen. Begin mei dat jaar was het klusje geklaard en werd de brief verstuurd. ,,We hebben die uiteindelijk opgeduikeld in het archief van de provincie”, vertelt Christ, terwijl hij aandachtig met de vinger over het vrijwel ongeschonden papier glijdt.

ZESENDERTIG

Zesendertig neringdoenden werden er in 1949 geteld: dertig in Schalkwijk en zes in Tull en ’t Waal. En die verkochten ook ‘echt alles’ , stelt Christ. Van allerlei soorten levensmiddelen, bloemen, tabak en gedestilleerd tot huishoudelijke artikelen, radio’s en benodigdheden voor de land -en tuinbouw. De wens om een en ander te inventariseren, hield volgens Christ verband met andere onderzoeken die destijds ‘rondgingen’. Zoals bijvoorbeeld naar de kwaliteit van het bestaan.

MIDDENSTANDSTENTOONSTELLING

Eenmaal gekozen voor ‘de winkelier van ooit’ was het voor de vrijwilligers van het museum aan de Provincialeweg zaak om aan spullen te komen. ,,We hebben het nodige in onze collectie. Daarnaast hebben we rondvraag gedaan onder Schalkwijkers naar foto’s, knipsels en advertenties. Enkele foto’s zijn gemaakt op de Middenstandstentoonstelling (Mitento) in 1948. ,,De doelstelling was om te laten zien wat er allemaal te koop was.” De naam lijkt een landelijk evenement te impliceren, maar het was puur lokaal, aldus Christ. 

(tekst loop door onder de foto)

Ben en Christ in de tentoonstellingsruimte - Chris Reinders

IN WOORD EN BEELD

Ben van der Werf is sinds anderhalf jaar vrijwilliger bij het museum. ,,Ik ben altijd al geïnteresseerd geweest in historie”, zo verklaart hij zijn aanwezigheid. Hij is een fanatiek speurder naar oude foto’s van Schalkwijk en Schalkwijkers. Hij verzamelt die op de Facebook-pagina ‘Schalkwijk in woord en beeld’ en die vormt volgens hem een prachtige aanvulling op het archief van het museum. Ook bij de samenstelling van Voorheen was alles te koop in Schalkwijk en Tull en ’t Waal waren de door Ben verzamelde beeltenissen zeer welkom.

FRAGMENTARISCH

De zoektocht naar ‘overblijfselen’ van de middenstand resulteerde in de fraaie overzichtstentoonstelling die vandaag voor het eerst voor publiek geopend is. Advertenties, veel foto’s en producten van de winkels in 1949. Maar ook uit andere vervlogen tijden blijkt bij rondgang. En een prachtig nagebouwde werkplaats van schoenmakerij Baas. Met de originele attributen. Desondanks typeert Christ het geheel als ‘fragmentarisch’. ,,We hebben geen actief aankoopbeleid en zijn afhankelijk van wat mensen brengen en geven. Vaak is het hier zo dat een tentoonstelling langzaamaan opbouwt. Dan krijgen we gaandeweg er het nodige bij. De laatste dag is die dan compleet.”        

De tentoonstelling Voorheen was alles te koop in Schalkwijk en Tull en ’t Waal is - evenals de vaste collectie - na vandaag te bezoeken tijdens de reguliere opening van Museum Dijkmagazijn De Heul in november en januari.

www.museuminschalkwijk.nl