Veel belangstelling voor 15 augustus 1945 herdenking in Houten

HOUTEN Met een lezing, muziek, kranslegging en persoonlijke verhalen stond Houten zaterdagavond stil bij de herdenking van 15 augustus 1945: de dag waarop Japan capituleerde en voor het Koninkrijk der Nederlanden officieel een einde kwam aan de Tweede Wereldoorlog. Op uitnodiging van het 4 en 5 mei comité Houten verzorgde Jet Kistemaker dit jaar de 15 augustuslezing. Daarna volgde de officiële herdenking bij het monument op Het Plein.

door Annette Stolk – de Vries 

In haar lezing, getiteld ‘Geworteld in de Wind’, vertelde Kistemaker de familiegeschiedenis van haar opa en oma, haar moeder en twee tantes in de periode 1928-1949. Haar opa, Jon Averes, was KNIL-militair en officier van gezondheid. In 1929 vertrok hij met zijn vrouw naar het voormalig Nederlands-Indië, waar hij in Sitoli arts werd voor zowel militairen als lokale bewoners. Het echtpaar kreeg drie dochters: Mieke, Nora en Baukje.

LEZING 

De verhalen van het gezin zijn na de oorlog opgetekend en voorzien van tekeningen door tante Nora Averes, inmiddels 95 jaar. ,,Ik heb mijn lezing de titel ‘Geworteld in de Wind’ gegeven, omdat ik daarmee wil aangeven dat het gezin steeds weer stabiliteit vond in een leven dat constant veranderde door de vele verhuizingen in roerige tijden,” aldus Kistemaker. De Japanse bezetting van Nederlands-Indië, die in 1942 begon, vormde het aangrijpende middelpunt van de lezing. Kistemaker schetste het leven van haar moeder en tantes in de interneringskampen, waar honger, angst, dwangarbeid en vernedering dagelijkse werkelijkheid waren. ‘Niet zeuren, gewoon doorgaan’ was het motto binnen het gezin Averes. Volgens Kistemaker typeert dat de overlevingsstrategie van veel slachtoffers van de Japanse kampen: klagen had geen zin en kon zelfs gevaarlijk zijn.

KILLE ONTVANGST 

Na de capitulatie van Japan op 15 augustus 1945 brak geen periode van vrede aan. De Bersiap, de Indonesische onafhankelijkheidsstrijd, volgde. In 1949 was het gehele gezin Averes teruggekeerd in Nederland. Bij terugkeer wachtten hen een kille ontvangst. Er was weinig belangstelling, begrip of erkenning voor het leed dat in Nederlands-Indië was geleden. Juist daarom vond Kistemaker het belangrijk om, 81 jaar na de bevrijding, deze familiegeschiedenis alsnog te vertellen.

BETEKENIS 

Aansluitend aan de lezing vond op Het Plein de officiële herdenking plaats. Na het Wilhelmus en de kranslegging hield burgemeester Karen Heerschop een toespraak. Zij stond, aan de hand van het verhaal van Lily Kloots Touwen, eveneens stil bij de kille ontvangst in Nederlands. Mevrouw Kloots Touwen schreef pas vele jaren later haar familiegeschiedenis op. Het hielp uiteindelijk haar zoon om zichzelf en zijn moeder beter te begrijpen. “Daar zit misschien de betekenis van herdenken,” zei burgemeester Heerschop. “Begrijpen dat wat iemand heeft meegemaakt niet ophoudt wanneer de oorlog eindigt.” 

Tenslotte zong Jolien Kistemaker twee passende liedjes en werden er door de aanwezigen zonnebloemen bij het herdenkingsmonument gelegd. Marcel van Gooswilligen, voorzitter van het 4 en 5 mei comité Houten, sloot de bijeenkomst af.