De boer op: Jacco Merkens uit Werkhoven wil zijn fruitteeltbedrijf niet meer laten groeien, maar kwalitatief klaarmaken voor de toekomst

WERKHOVEN Jacco Merkens heeft een middelgroot biologisch fruitteeltbedrijf en een kleine varkenshouderij op het Molenspoor in Werkhoven. In november, als de appels en peren allemaal geoogst zijn, heeft Jacco tijd voor andere zaken, zoals het rooien van ongewilde rassen en het bouwen van een schuur.

door Agnes Corbeij

Of het nou regent of de zon schijnt, op het erf van Jacco wordt deze weken gebouwd. ,,We bouwen een schuur waar de fruitkisten en de machines droog kunnen staan. Nu staat er toch teveel buiten, waardoor kisten gaan schimmelen en machines sneller slijten.” 

De boer op:
Zaaien, oogsten, melken, scheren; we weten ongeveer wat de boer allemaal doet op zijn bedrijf. Maar achter de staldeuren gebeurt er nog veel meer bij de agrariër in de Kromme Rijnstreek. Het afgelopen jaar bezocht Houtens Nieuws in het kader van de serie ‘De Boer Op’ iedere maand een of twee agrarisch ondernemers uit onze regio, om te vragen wat zij deze maand allemaal doen. Deze serie plaatsen we in de eerste twee weken van januari nogmaals, gratis te lezen voor iedereen.

OVERSTAP Vijf jaar geleden maakte Jacco de overstap van een regulier naar een biologisch fruitteeltbedrijf.  Voor zijn biologische fruitteeltbedrijf heeft Jacco specifieke machines nodig. ,,Omdat we geen onkruidbestrijdingsmiddelen gebruiken, hebben we een schoffelmachine. Die moet precies tussen de rijen door passen, waardoor het nog belangrijker is dat de rijen recht zijn. We hebben de boomgaard daar inmiddels helemaal op aangepast.” 

Jacco heeft de machines zelf bedacht  en gemaakt. Hij doet hier loonwerk mee. ,,We hebben er een loonbedrijf van gemaakt, met onze specifieke machines voor biologische boeren. We hebben bijvoorbeeld ook een machine waarmee we mest van de varkens goed kunnen toepassen in de boomgaard. En één om de koppen van de bomen te zagen. Dat gaat veel sneller dan met de hand snoeien.”

BESCHADIGEN Het is niet de enige verandering die nodig was om biologisch fruit te kunnen produceren. ,,Er kwam meer op ons af dan we vooraf wisten. Veel van die kleine dingen. De schoffelmachine kan bijvoorbeeld het fertigatiesysteem net boven de grond beschadigen. Om alle uiteinden hebben we plastic buisjes aangebracht, net als om alle staaldraden. Dat is heel veel werk geweest.”

De waardering voor ons werk blijft achter bij de moeite die we erin steken.

Een andere uitdaging  van biologisch boeren is dat je de teelt veel beter moet afstemmen op de vraag. Jacco: ,,De biomarkt in Nederland is erg klein, slechts 4 procent van de hele markt. En het is heel specifiek. Onze elstar appels gaan naar de Albert Heijn en Ekoplaza, maar onze peren gaan naar Scandinavië, omdat in Nederland te weinig mensen biologische peren kopen.” 

CONSUMENT STIMULEREN Jacco heeft als enige teler in Nederland de bijzonder RedLove appel, maar ook daarvan heeft hij een aantal bomen moeten rooien, omdat er minder vraag naar is. Jacco denkt dat het veel belangrijker is om de consument te stimuleren biologisch voedsel te kopen dan de boer te vertellen dat hij biologisch moet gaan telen. ,,Als de vraag er is, volgen de boeren wel. Wij produceren al eeuwen waar vraag naar is.”

De reden voor Jacco om biologisch te gaan boeren is helder. ,,Ergens wil ik toch de wereld een stukje mooier achterlaten dan hij nu is.” Maar als hij vooraf had geweten hoe moeilijk de teelt zou zijn, had hij een andere keuze gemaakt. ,,Dan had ik het nooit gedaan. Het is zonder bestrijdingsmiddelen veel moeilijker om een mooi product te maken. Vervolgens is het de vraag of iemand het wil hebben. De waardering voor ons werk blijft achter bij de moeite die we erin steken.” 

STIKSTOF IN DE AANBIEDING Het varkensbedrijf zou hij het liefst verkopen. ,,De maatschappelijke druk is zo groot, ik heb er geen plezier meer aan. Ik hoopte mijn stikstof te kunnen verkopen, maar dat valt tegen. Ik bied het al een jaar aan aan de provincie, maar die wil het ook niet hebben.” 

Soms moet ik mijn kop even in het zand steken en doen waar ik blij van wordt.

De stikstofcrisis houdt ook Jacco bezig. ,,Ik hang af en toe de vlag wel ondersteboven op, ze doen alsof we een stelletje criminelen zijn. Maar ik kan er niet de hele dag mee bezig zijn, het geeft veel negatieve energie. Soms moet ik mijn kop even in het zand steken en doen waar ik blij van wordt.”

AFWISSELING Want dat wordt hij nog steeds van het boerenleven. Jacco houdt van de afwisseling. Met zijn loonbedrijf, fruitteelt en nu het bouwen van een schuur heeft hij veel afwisseling in zijn werk en daar houdt hij van. Zijn vrouw Anita doet alle administratie, wat ook een baan op zich is. Samen zien ze de toekomst van het bedrijf nog steeds voor zich, ondanks de tegenslagen en de druk op de sector. 

,,Mijn plan is om de komende jaren niet meer te groeien, maar het bedrijf kwalitatief beter te maken. Ik wil ook zonnepanelen en een kleine windmolen neerzetten en het bedrijf zo klaar maken voor de toekomst.” Of er een opvolger is, weet Jacco nog niet. ,,Onze kinderen zijn 14 en 12, het is nog te vroeg om daar iets over te kunnen zeggen.”