De boer op: Aanpak nachtvorst verschilt per teler, fruitsoort, grondsoort en per dag

WERKHOVEN De periode tussen maart en mei is spannend voor fruittelers in onze regio. Ieder jaar staan prachtige foto’s van beregende bloesem in de krant. Het klinkt simpel, als het vriest wordt er beregend en zo wordt de oogst veilig gesteld. Er zit echter veel meer achter. Wim Oskam heeft kersen en daarvoor is beregenen geen optie.

door Agnes Corbeij

Wim heeft een groepsapp met fruittelers uit de regio. Die is erg druk als er nachtvorst voorspeld wordt. ,,Daarin komen hele discussies naar voren. De een roept dat als er sneeuw ligt, de bloesem voldoende beschermd is, de ander wijst op de rol van de wind. Een derde benoemt de hoge dieselprijs die het minder snel rendabel te maken om te beregenen.”

De boer op: Zaaien, oogsten, melken, scheren; we weten ongeveer wat de boer allemaal doet op zijn bedrijf. Maar achter de staldeuren gebeurt er nog veel meer bij de agrariër in de Kromme Rijnstreek. Het afgelopen jaar bezocht Houtens Nieuws in het kader van de serie ‘De Boer Op’ iedere maand een of twee agrarisch ondernemers uit onze regio, om te vragen wat zij deze maand allemaal doen. Deze serie plaatsen we in de eerste twee weken van januari nogmaals, gratis te lezen voor iedereen.

DIESELPRIJS In die paar appjes komt al een aantal extra factoren naar voren. De beregeningsinstallatie wordt aangezet met een pomp die werkt op diesel. Omdat de dieselprijs nu hoog is, kost het dus meer geld om de bloesem te beschermen. Aan de andere kant gaat het ten koste van de opbrengst als de bloesem kapot vriest, want dan komt er geen fruit aan de boom.

Een andere factor is de grondsoort. Wim: ,,Ik heb een vriend in Oosterhout, ik heb de boomgaard voor hem aangelegd. Hij zit op zand, ik op klei. Op zand wordt het kouder, dus moet hij eerder ingrijpen dan ik. Hij had twee jaar geleden allemaal dode takken door schimmel, terwijl het hier prima ging.”

GROTE KAARSEN Die schimmel ontstaat soms door beregening. Vooral de kersenboom is daar gevoelig voor. ,,Kersen kun je eigenlijk niet beregenen. Dan krijgt de boom natte voeten. Peren en appels kunnen dat hebben, kersen niet.” Toch wil Wim wel zijn kersenbloesem beschermen. Dat doet hij met paraffine potten, grote kaarsen eigenlijk. Begin deze maand stonden de potten in de boomgaard.  

De paraffinepotten kunnen de temperatuur met 1,5 graden verhogen. - Wim Oskam

Het ziet er erg romantisch uit, de bomen prachtig verlicht. Maar er schuilt een verhaal achter van fruittelers die hun bed uit moeten om uren achter elkaar 400 potten te verspreiden en aan te steken. ,,Die potten worden vreselijk heet en als je niet uitkijkt, verbrand je jezelf. Als het ook nog sneeuw of regent, doven ze weer.” 

WOLKEN BOVEN ODIJK Ook zijn die potten flink duurder geworden. ,,Ik heb gelukkig nog een groot aantal van vorig jaar staan. Toen kostten ze 11 euro. Nu zeker 15. Als je er 400 per keer nodig hebt, is dat veel geld.” Als het om één nacht gaat, is het nog te doen. ,,Ik had veel hulp gelukkig de laatste keer dat we de potten hebben aangestoken. Maar als je 4 of 5 nachten achter elkaar door de kou in de boomgaard loopt, ben je het wel zat. Ik ben geregeld blij als ik wolken boven Odijk zie drijven, als de vorst voorbij gaat.”

De grote vraag blijft dus iedere dag weer: Wanneer gaan we sproeien of potten in de boomgaard zetten? Wanneer zijn de baten hoger dan de lasten? En daar is niet een simpel excel sheetje voor op te zetten, de fruitteler graat grotendeels af op zijn onderbuikgevoel. Wim: ,,De een gaat sneller over tot actie dan de andere. Ik word meestal gebeld door mijn buurman. Hij grijpt eerder in dan ik. Als hij zegt dat hij gaat beregenen, ga ik nadenken over wat ik ga doen.”

DUNNE PEREN Voor peren en appels, die heeft Wim ook, is het risico kleiner dan voor kersen. Ten eerste omdat die wel te beregenen zijn, maar er is nog een reden. ,,Als de bloesem van de peer niet bevrucht wordt, krijg je alsnog peren. Het zijn lange dunne peren, de kwaliteit is dan iets minder, we kunnen ze verkopen voor een lagere prijs, klasse 2 noemen we dat.” Appels kunnen ‘stropdassen’ krijgen, een streep over de appel door onvolledige bevruchting. Om bevruchting te bevorderen, heeft Wim al jaren bijenkasten in de boomgaard staan. ,,In samenwerking met de WUR zijn we nu ook bezig met een onderzoek met andere bijenkasten, om te kijken of het beter kan.”

Wim Oskam bij een van zijn bijenkastjes. - Agnes Corbeij

Door de oorlog in Oekraïne wordt dit echter weer lastiger. ,,Door de sancties gaan er geen peren naar Rusland en Wit Rusland, daardoor blijven veel peren in de Europese markt. De prijs is daardoor flink gedaald, zeker voor klasse 2.” Het fruit van komend seizoen is al verkocht, dat gebeurde al voor de oorlog uitbrak. ,,Maar het is zo weer september en het is heel spannend hoe de prijs dan is.”

BINNEN ZETTEN Wim heeft ook aardbeien die hij in de gaten moet houden. ,,Die kunnen wel wat hebben, maar daar zitten ook eind maart al bloemen in en bij vier graden vorst moet ik ook daar iets mee. Ik kan ze binnen zetten, maar dat is heel veel werk. Ik zet er ook wel eens kappen overheen om de temperatuur iets hoger te houden en ook daar kan ik dan een paar paraffine potten tussen zetten.”        

Toch heeft Wim weinig zorgen over nachtvorst. ,,Het is er ieder jaar en het komt bijna altijd goed. Ik lig er niet wakker van, omdat ik erover pieker.” Wim maakt zich wel zorgen over de toekomst van de kersenteelt in Nederland. ,,Doordat we bijna niks meer mogen gebruiken aan bestrijdingsmiddelen, is de oogst minimaal. In onze regio zitten nog zo’n vier fruittelers die professioneel kersen telen. Als dit zo doorgaat, hebben we over een paar jaar geen kersen meer in onze regio. Daarmee gaat de nostalgie verloren. Dat vind ik zonde.”