De boer op: Bij het snoeien denkt de fruitteler al aan de wens van de consument aan het einde van de keten

WIJK BIJ DUURSTEDE De boerderij waar Ad en Marieke van Bemmel wonen en werken aan de Wijkersloot, werd in 1920 gebouwd door Ad zijn opa. Als derde generatie fruitteler geniet hij van het buitenleven en de afwisseling van het werk. In deze tijd van het jaar wordt zijn tijd veelal opgeslokt door het snoeien van de fruitbomen. 

door Agnes Corbeij

Ad is de jongste van vier kinderen en alleen hij werd fruitteler. ,,In het begin hadden we ook nog varkens. Vroeger waren de meeste bedrijven gemengd. Tegenwoordig zie je dat bijna niet meer.” In zijn boomgaard van 10,3 hectare staan voornamelijk perenbomen en gedeeltelijk appels. Ad: ,,Alleen peren vind ik te riskant. Als de prijs van de peer ineens inzakt, heb ik de appels nog.”

Zaaien, oogsten, melken, scheren; we weten ongeveer wat de boer allemaal doet op zijn bedrijf. Maar achter de staldeuren gebeurt er nog veel meer bij de agrariër in de Kromme Rijnstreek. Het afgelopen jaar bezocht Houtens Nieuws in het kader van de serie ‘De Boer Op’ iedere maand een of twee agrarisch ondernemers uit onze regio, om te vragen wat zij deze maand allemaal doen. Deze serie plaatsen we in de eerste twee weken van januari nogmaals, gratis te lezen voor iedereen. 

In de winter moeten alle bomen gesnoeid worden. Aan het begin van de keten houdt de fruitteler al rekening met de wensen van de consument, aan het einde van de keten. Om het juiste formaat peer en appel te krijgen, zorgen de fruittelers ervoor dat de juiste takken de ruimte krijgen om te groeien. ,,Als je fruit op te oude takken laat groeien, wordt het te fijn. Dat wil de consument niet.” 

OPVOLGING Het meeste werk doet Ad alleen, alleen op zaterdag krijgt hij hulp van zijn zoon. Ad en Marieke hebben drie kinderen, die allen nog thuis wonen. Eén van hen heeft interesse in de fruitteelt. ,,Niet zozeer in de teelt zelf, meer in de handel. Als een van mijn kinderen het bedrijf voort wil zetten, zou dat prima zijn, maar ik ga het niet aanmoedigen. Het vak wordt steeds ingewikkelder en daardoor niet leuker.”

Voor de bovenste takken gebruikt Ad een elektrische handschaar. - Agnes Corbeij

Daarmee doelt Ad op de toegenomen administratie. ,,Je moet alles bijhouden tegenwoordig. Ieder kratje peren heeft een nummer, zodat als er iets aan het fruit mankeert altijd achterhaald kan worden waar deze vandaan kwam. Niet dat dat ooit is voorgekomen.”

Die administratie neemt Marieke voor haar rekening. ,,Niet dat ik het leuk vind om te doen, maar het hoort erbij.” Marieke helpt op vele fronten in het fruitbedrijf, zoals het sorteren van fruit. Daarnaast werkt Marieke buiten de deur, als monsternemer bij CRV. Bij dat werk komt ze bij veehouders over de vloer. ,,Ik doe het werk omdat ik het leuk vind om met dieren om te gaan, geïnteresseerd ben in de agrarische sector en voor het contact met andere mensen.”

ROOIEN Ondertussen loopt Ad hele dagen door de boomgaard om alle bomen te snoeien. Ook heeft hij deze winter een halve hectare gerooid. ,,Dat waren appelbomen, die gaan 10 tot 12 jaar mee, dus die vervangen we. Ik heb er goudrenetten neergezet. Daar zit voor mijn gevoel iets minder arbeid in. Ook valt de oogst net na de peer, waardoor het goed bij mijn bedrijf past.” Perenbomen gaan langer mee dan appelbomen. ,,Die kun je wel 40 jaar laten staan.”

Eén goeie bui kan je hele oogst naar de maan helpen. Het weer wordt steeds extremer, dus de kans neemt toe dat het gebeurt

Als ze goed gesnoeid worden in elk geval. Tot twee jaar geleden deed Ad dat gewoon met een trappetje, maar nu heeft hij een hoogwerker gekocht. ,,Ik heb hem tweedehands gekocht voor het dichttrekken van de hagelnetten, die we sinds twee jaar hebben. Maar nu ik hem toch heb, gebruik ik hem ook bij het snoeien.”

RISICO Hagel is iets waar fruittelers heel zenuwachtig van worden. ,,Eén goeie bui kan je hele oogst naar de maan helpen. Het weer wordt steeds extremer, dus de kans neemt toe dat het gebeurt.” Twee jaar geleden was het zover. ,,Toen verhagelde de hele oogst en heb ik niks verdiend. Als er hagel voorspeld is, ben ik niet te genieten. Heel angstig. Daarom hebben we besloten om in te grijpen.” 

Een deel van de boomgaard is inmiddels verzekerd tegen hagel. Boven een ander deel, 1,7 hectare, zijn hagelnetten gehangen. Dat is geen makkelijke overweging. ,,Die netten zijn hartstikke duur, we kunnen dat niet in één keer voor de hele boomgaard aanschaffen.” Ook moet er een vergunning aangevraagd worden, wegens de hoogte van de constructie. Komend jaar willen Ad en Marieke nog een tweede deel van 1,5 hectare onder netten zetten. 

THERMOMETER Ook nachtvorst in het vroege voorjaar levert spanning op in de fruitteelt. Daar heeft Ad minder stress van. ,,Daar kun je makkelijker iets tegen doen. Peren- en appelbomen kun je gewoon besproeien. Dan vormt zich een laagje ijs over de bloesem, waardoor deze beschermd wordt.” Daarvoor heeft Ad thermometers in verschillende delen van zijn boomgaard staan. ,,Als het in de tuin 1 graad boven nul is, krijg ik een melding binnen.”

Tijdens het snoeien vertelt Ad dat hij geregeld verwijtende vragen krijgt over het gebruik van gif in de fruitteelt. ,,Mensen denken dat we enorme hoeveelheden gif gebruiken. Dat is helemaal niet waar. Gif gebruiken we allang niet meer, wel een aantal gewasbeschermingsmiddelen. Die gebruiken we ook alleen als het niet anders kan en we zitten altijd ver onder de toegestane waarde.” 

Goed snoeien levert een goede oogst op. - Agnes Corbeij

Toch blijft de beeldvorming achter bij de realiteit. ,,Als ik kalk over de bomen spuit, ziet dat er wit uit en denken mensen ook dat het gif is. Terwijl het een biologisch bestrijdingsmiddel is tegen perenbladvlo, een belangrijk probleem in de fruitteelt.”

KLEINE BEURS De consument is soms wel hypocriet, aldus Ad. ,,Ze willen het perfecte product, voor een lage prijs, maar zonder bestrijdingsmiddelen geteeld. Dat bestaat niet.” Als alle fruittelers over zouden stappen op biologisch telen, zou dat nieuwe problemen opleveren, aldus Ad. ,,Ten eerste is er niet genoeg oppervlakte om dan genoeg fruit te telen. Ten tweede is het niet voor iedereen betaalbaar. Ook mensen met een kleine beurs moeten fruit kunnen kopen.”

Eerder verschenen in deze rubriek een artikel over het koelen van fruit bij Van den Brink in ‘t Goy en over het vangen van mollen bij Van der Grift in Zeist.