Te koop: het Lekdijkhuis – een levend monument van bijna 700 jaar dijkgeschiedenis

SCHALKWIJK Na bijna 50 jaar komt het Lekdijkhuis, een markant rijksmonument aan de Lekdijk, te koop. Deze woon- en werkplek speelt al eeuwen een rol in de geschiedenis van het dijkbeheer. Maar ook het recente verleden vertelt een bijzonder verhaal – dat van de familie Bijleveld, die het pand bijna een halve eeuw met zorg en liefde bewoonde én gebruikte als werkplek.

door Agnes Krijnen

In de twaalfde eeuw werd de dam in de Rijn aangelegd, bij Wijk bij Duurstede. Dit leidde tot een betere ontginning van het omliggende land, en uiteindelijk tot de vestiging van dorpen als Schalkwijk. Ruim twee eeuwen later, op 12 juli 1323, stelde bisschop Jan van Diest de eerste officiële regels vast voor het dijkbeheer in deze regio. De oprichting van het Hoogheemraadschap Lekdijk Bovendams was een mijlpaal in de strijd tegen het water.

EEN PLEK VAN BETEKENIS

Het Lekdijkhuis – gelegen op een perceel dat al sinds 1467 in de archieven wordt genoemd – speelde een centrale rol in deze geschiedenis. De familie De Reus, de vroegst bekende eigenaars, leverde verschillende dijkmeesters en schouten. Later waren ook de invloedrijke families Borre van Amerongen en Taets van Amerongen lange tijd eigenaar; hun nazaten bekleedden decennialang de functie van Hoogheemraad.

De bibliotheek van het Lekdijkhuis - Agnes Krijnen

Ook buiten de wereld van het waterbeheer kende het Lekdijkhuis een bijzondere bewoner: Andries Snoek. Deze befaamde toneelspeler en oprichter van de Amsterdamse Schouwburg werd door Napoleon onderscheiden. Hij overleed in 1829. Het huis, genaamd ‘Bagatelle’ werd daarna verkocht aan het Hoogheemraadschap. Na een brand in 1865 werd het huidige Lekdijkhuis herbouwd. Vanaf 1866 deed het meer dan een eeuw dienst als vergaderlocatie en woning voor de kameraar (hoge amtenaar) van het waterschap.

Het Koningshuis wist het Lekdijkhuis ook te vinden. Koning Willem III en zijn zoons Willem en Alexander bezochten het huis in 1870. Prins Hendrik volgde in 1907 en Prins Bernhard in 1953. Na de opheffing van het Hoogheemraadschap Lekdijk Bovendams in 1971 verloor het pand zijn officiële functie. 

VERLEDEN EN TOEKOMST

Paul en Maria kochten het Lekdijkhuis in 1977 en maakten er niet alleen hun thuis van, maar ook de basis van het accountantskantoor en later hun zorgorganisatie. Maria vertelt: „We wonen op de begane grond. Onze drie kinderen zijn hier opgegroeid, we hebben hier heel wat familiefeesten georganiseerd. Het bedrijf was op de eerste en tweede verdieping, daar werkten zo’n 30 mensen. Dit is al bijna 50 jaar onze werk- en leefomgeving.”

De woonkamer van het Lekdijkhuis - Agnes Krijnen

Met veel zorg en oog voor detail heeft het echtpaar het pand onderhouden. Maria wist zelfs een lamp en stoelen terug te kopen die oorspronkelijk in het huis hadden gestaan. „Die moesten terug naar huis.” Toen er een extra trappenhuis nodig was, wilde zij beslist geen moderne stalen trap. „We wilden precies zo’n trap als er al zat, en dat is ook gebeurd. Zelfs de later toegevoegde deuren zijn identiek aan de originele.”

Tegelijkertijd brachten ze het huis naar de 21e eeuw, met zonnepanelen in de tuin, een lift en twee appartementen op zolder en maakten het koetshuis bewoonbaar. Nu hun bedrijf is overgedragen, is het plan ontstaan om ook de eerste verdieping, waar het kantoor zat, gedeeltelijk om te bouwen tot woonruimte. Dit kan volgens het gewijzigd bestemmingsplan. vertelt Maria.

NIEUW HOOFDSTUK

Toch is het geen vanzelfsprekende stap om te verkopen. Het waren hun kinderen die hen aan het denken zetten. Maria: „Zij zagen ook dat wij al jaren heel hard werken om het huis op orde te houden. We doen het met liefde, maar ze zeiden: ‘Jullie hoeven het niet voor ons te behouden.’”

Overal in het huis vindt je prachtige originele details. - Agnes Krijnen

Paul vult aan: „Wij zijn passanten van dit gebouw. We willen het netjes doorgeven, met respect voor de geschiedenis.” Maria: „We hechten er echt aan dat het huis goed wordt onderhouden en dat de nieuwe eigenaar er met liefde mee omgaat. Als we dat vertrouwen niet hebben, dan houden we het voorlopig gewoon in de familie.”

Inmiddels is het Lekdijkhuis al meer dan 50 jaar geen officieel dijkhuis meer, maar het blijft een van de weinige tastbare herinneringen aan een geschiedenis die de streek gevormd heeft. Voor wie zich geroepen voelt om deze unieke plek te bewonen én te bewaren, ligt er nu een kans om dat verhaal voort te zetten. Meer informatie over het huis is te vinden op: www.lekdijkhuisschalkwijk.nl en op Funda zijn meer foto’s te vinden.