Buitenkunst 8 - De Hensbeker verbindt Houten Noord met Houten Zuid
31 augustus 2025 om 08:55 CultuurHOUTEN Om kunst te zien moet je naar een museum. Niets is minder waar! Kunst is overal om ons heen. Gewoon in de buitenlucht! Maar door onze alledaagse beslommeringen lopen we er vaak gedachteloos aan voorbij. De komende weken neemt HoutensNieuws.nl je mee langs een aantal buitenkunstwerken in onze gemeente. Vandaag de Hensbeker op de rotonde bij de Kopppeling/De Molen en Het Spoor.
door Mariëlla Lokenberg
Op de rotonde van de kruising De Koppeling/De Molen/Het Spoor staat een niet te missen kunstwerk van brons. Het lijkt een grote vaas, maar is dat het ook? Of is het een eierdop of diabolo zoals weleens wordt geopperd? Niets van dat alles! Het werk beeldt een Hensbeker uit. Dit verdient een korte uitleg want dat woord zal niet in ieders vocabulaire voorkomen. Een Hensbeker, of waterschapsglas, werd vroeger gebruikt door bestuurders van waterschappen. Het was traditie met zo’n beker een overeenkomst te beklinken. Deze gewoonte vond vooral plaats in de Hanzesteden. Het woord Hens is dan ook afgeleid van Hanze, dat op zijn beurt weer verwijst naar een groep of samenwerkingsverband. Want samenwerken in de strijd tegen het water was, en is, nog steeds van wezenlijk belang.
Het toenmalige bestuur van het Hoogheemraadschap De Stichtse Rijnlanden wilde voor hun nieuw te bouwen kantoor in Houten een kunstwerk laten maken en schreef een ontwerpcompetitie uit. Gekozen werd voor de Amsterdamse kunstenares Godelieve Smulders, geroemd om haar natuurlijke reuzensculpturen. De Hensbeker-traditie én het gebruik van wilgentenen in de waterbouw had haar op het idee gebracht. Ze creëerde een beeld van gevlochten wilgentakken; maakte vervolgens tak voor tak los en liet die in brons gieten. Daarna werd het tot één geheel gelast. Gezien de afmeting van het werk: 7 x 4 x 4 meter, mag dit absoluut een technisch hoogstandje worden genoemd. Tenslotte werd het beeld per schip naar Houten getransporteerd. Hoewel het Hoogheemraadschap het beeld aanvankelijk op het eigen terrein wilde plaatsen, schonk men het werk in 2000 aan de gemeente Houten. De Hensbeker bevindt zich nu op de rotonde vóór het Hoogheemraadschapsgebouw.
(tekst loopt door onder de foto)
Godelieve op de boot met de Hensbeker - Albert Hulting
Godelieve vertelt dat tijdens de bouw bleek dat de rotonde hoger zou worden dan op de tekening, waardoor de Hensbeker niet goed zou uitkomen op het terrein van het Hoogheemraadschap. ,,Ik heb de burgemeester en het waterschap kunnen overtuigen het beeld óp de rotonde te plaatsen”, zegt ze. ,,Maar om het beeld echt tot zijn recht te laten komen moest het één meter hoger worden vond ik. Dit kostte mij een kwart van mijn salaris, maar nog altijd ben ik blij met mijn keuze.”
Het kunstwerk heeft, ondanks het grote formaat, iets luchtigs en transparants. Net als bij de rotonde waar men omheen wordt geleid, wordt ook het oog door de draaiingen van de bronzen wilgentakken om het beeld geleid. Bovendien is de rotonde hét punt waar Houten-noord met Houten-zuid wordt verbonden. De Hensbeker, het symbool voor samenwerkingsverband, had geen betere plaats kunnen krijgen.
Voor inventarisatie en plattegrond van alle buitenkunst: https://www.kodh.nl/kunst-in-de-openbare-ruimte/
