Al 100.000 kuub klei afgegraven uit de uiterwaard van de Lek in Schalkwijk

1 december 2024 om 11:55 Natuur en milieu Schalkwijk

SCHALKWIJK Kleiwinbedrijf Delgromij heeft de afgelopen anderhalf jaar in opdracht van K3 en Staatbosbeheer zo’n 100.000 kuub klei afgegraven uit de Schalkwijker Buitenwaard. De klei wordt uiteindelijk gebruikt om gele bakstenen van te produceren, maar ligt nu nog opgeslagen op de uiterwaard zelf. Ook werd er een zomerkade aangelegd om het westelijk deel van de uiterwaard droog genoeg te houden voor agrarisch gebruik. 

door Agnes Krijnen

K3 en Staatsbosbeheer legden in 2022 uit waarin ze elkaar gevonden hebben. Kleiwinning levert geld op door bakstenen te maken voor de bouwsector. Ook kan vernatting van het gebied leiden tot meer biodiversiteit. De samenwerking biedt een oplossing voor de jarenlange bezuinigingen op natuurontwikkeling. Niet alle natuurliefhebbers zijn er enthousiast over, maar eigenaar Staatsbosbeheer is blij met deze oplossing. 

KLEI OPSLAAN

In mei 2023 gingen de werkzaamheden van start. In een nieuwsbrief vertelt Delgromij dat er inmiddels 100.000 kuub klei is afgegraven. Er is een laadlocatie (L op de kaart)  gecreëerd, waar de klei op schepen geladen kan worden zodra de vraag naar dit type klei toeneemt. ,,De klei die we hier opslaan, wordt in de wintermaanden in schepen geladen. De uiterwaard is dan namelijk slecht begaanbaar en zo zijn er geen lange rijroutes door de uiterwaard nodig voor het transport van de klei. Op deze manier kunnen we efficiënt en netjes werken.”

De herinrichting van de Schalkwijker Buitenwaard wordt in fases aangepakt - Delgromij

Vervolgens is Delgromij aan de westkant gestart met graven en werkt naar het oosten toe. Om het oostelijk deel van de uiterwaard, dat gepacht wordt door agrariërs, te beschermen tegen de hoge waterstand, is een zomerdijk (7b op de kaart) aangelegd. Direct achter die dijk is nu het depot (nummer 1 op de kaart), waar de afgegraven klei opgeslagen ligt.     

GELE BAKSTENEN

De komende maanden verwacht Delgromij het meest westelijk deel van het werk af te kunnen ronden. ,,Vervolgens werken we door richting het oosten. De nummering in het kaartje geeft de werkvolgorde weer.” In totaal wordt ongeveer 450.000 kuub klei afgegraven. 

De klei uit de Schalkwijker Buitenwaard heeft een vrij hoog kalkgehalte. Dat betekent dat hier gele bakstenen van gebakken kunnen worden. Wanneer de klei naar de fabrieken gaat, is een kwestie van vraag en aanbod. ,,Afhankelijk van de wensen van de klanten van de steenfabriek, heeft de fabriek bepaalde soorten klei nodig. {...} Afhankelijk van de vraag van de Nederlandse bouwsector worden er dus bepaalde kleien in bepaalde periodes wel of niet gebruikt.” Dit betekent ook dat het kan voorkomen dat het werk een poosje stil ligt tussendoor, als deze soort klei even niet nodig is.  

NIEUWE NATUUR

Als de klei afgegraven is, kan nieuwe natuur ontstaan. K3 doet regelmatig ecologische inspecties, die gedeeld worden met de betrokkenen in de uitvoering. ,,Tijdens onze werkzaamheden merken we dat de natuur direct achter het werk aan komt, en zich soms zelfs al meldt tijdens het werk. Zo nestelden zich het afgelopen jaar een aantal keer oeverzwaluwen op ons werkterrein. Zien we dat zoiets gebeurt, dan stoppen we op die plek met het werk om de oeverzwaluwen niet te storen.” Ook Staatsbosbeheer komt regelmatig langs.

Een ander voorbeeld is het relatief zeldzame vlooienkruid dat werd waargenomen. ,,Wij verwachten dat deze soort zich straks ook op de oevers van de nieuwe nevengeul zal vestigen, maar wij gaan ook met deze vroege exemplaren zorgvuldig om.” Dit gebeurt in samenwerking met Staatsbosbeheer. ,,Via monitoring houden we samen met Staatsbosbeheer de verspreiding van verschillende kenmerkende planten en diersoorten in de gaten, zodat ze beschermd dan wel verplaatst kunnen worden.”