Wanneer zijn we burgers en wanneer consumenten?

21 augustus 2025 om 09:27

De energietransitie is volop gaande. We stappen over naar duurzame energie, waarbij elektriciteit en warmte steeds meer in samenhang worden bekeken. Ons energiesysteem en de planning daarvan verschuift van centraal naar decentraal. Ook onze apparaten zoals zonnepanelen, laadpalen en warmtepompen gaan deel uitmaken van dit energiesysteem.

Daarnaast wil de overheid, door geopolitieke spanningen, minder afhankelijk worden van buitenlandse energie. Lokale opwekking en gelijktijdig lokaal verbruik worden gestimuleerd om sterk stijgende netkosten te beperken. In een recente brief aan het parlement benadrukt de minister dat dit meer autonomie op lokaal en regionaal niveau vraagt. Daarvoor zijn nieuwe, duidelijke spelregels nodig. Wat mogen we als burgers nog zelf beslissen, individueel of collectief? En wanneer zijn we vooral consumenten van (inter)nationale marktspelers?

Denk aan de discussie over terugleverkosten voor zelf opgewekte stroom, of aan commerciële partijen die onze apparaten aansturen en ons zo onderdeel maken van hun diensten. Willen we dat?

De marktordening verandert de komende jaren. Er komt meer ruimte voor decentrale initiatieven, zoals coöperatieve gemeentelijke energiebedrijven, ontstaan uit samenwerking tussen lokale maatschappelijke initiatieven zoals Energiehubs (doel: 3.000 in 2030) en Energiegemeenschappen (nu al 700 in Nederland) en hun gemeente.

Dat biedt ook kansen voor lokale initiatieven in Houten. Maar om die te benutten, moeten inwoners én lokale politiek zich nú voorbereiden. De 2025-update van het Energieplan van de gemeente Houten is daarin een eerste belangrijke stap.

In februari 2026 kiezen wíj onze nieuwe gemeenteraadsleden. Waarvoor kiezen zíj daarna: voor burgers of voor consumenten? Dat lezen we straks in hun verkiezingsprogramma’s.

Peter Hermans - energie-expert