Natuurminuutjes: een uniek Houtens familieproject brengt mensen in contact met de natuur

2 juli 2025 om 11:25 Maatschappelijk

HOUTEN Wat begon als een vergeten idee groeide uit tot iets tastbaar: Natuurminuutjes. Een kaartenset dat mensen op een laagdrempelige manier in contact brengt met natuur, rust en herinnering. Petra Wilbrink ontwikkelde Natuurminuutjes afgelopen jaar samen met haar dochter Sara. In eerste instantie bedoeld voor mensen met dementie, maar inmiddels blijkt het voor veel meer mensen van waarde. 

door Corine Overvest

Petra is verpleegkundige bij Het Vertrouwde Dorp in Houten, een huis voor mensen met dementie. Voordat ze de zorg in ging, werkte ze jarenlang als bioloog en in de natuureducatie. ,,Natuur is voor mij heel inspirerend,” zegt ze. “En ik weet dat dat voor veel anderen ook zo is. Ook is er steeds meer wetenschappelijke onderbouwing voor hoe goed natuur is voor het welzijn. Ik was op zoek naar een praktische invulling daarvan.”

Toen ze het oude idee terugvond, herschreef ze het: niet meer gericht op kinderen, maar op ouderen met dementie. De opdrachten werden kort, duidelijk en zintuiglijk. “Voor mensen met dementie is het belangrijk om in het lijf te blijven, en zintuigen te blijven stimuleren zodat die actief blijven.” Maar, zegt Petra: ,,niet kinderachtig. Wél simpel en helder.”

Heb je 1 minuutje?

Natuurminuutjes is een kaartenset dat bestaat uit korte opdrachten die je uitnodigen om even stil te staan. Kijk naar de lucht, voel een blaadje, luister naar vogels. Het doel is eenvoudig maar krachtig: mensen op een laagdrempelige manier in contact brengen met de natuur, met zichzelf en met elkaar. ,,Mensen zijn geraakt door het simpele,” vertelt Petra. ,,Het roept automatisch een glimlach op, mensen zeggen: ‘Je ziet dingen die je anders niet zag.’ Het spreekt tot de fantasie en roept verhalen op.”

Samenwerking aan de keukentafel

Voor de illustraties vroeg Petra haar dochter Sara (16), die op De Heemlanden zit. ,,Sara kan prachtig schilderen,” zegt Petra. Voor Sara was het ook een kans om te sparen voor een zeilreis met Masterskip. ,,Ik vond het vooral heel leuk om samen te doen,” vertelt ze. ,,In het begin had ik eigenlijk helemaal niet bedacht of verwacht dat het iets zou worden dat we ook echt gingen uitgeven.” Maar de reacties waren erg positief. “Vrienden zeiden: je moet dit gaan uitgeven,” vertelt Petra.

,,Als je dan hebt gezegd van oké, we gaan het uitgeven. Dat is ook niet zomaar gedaan. Af en toe dacht ik wel: het is weer een uit de hand gelopen idee dit. Wat wel vaker gebeurt bij onze familie,” vertellen Petra en Sara lachend. “We maakten ooit een film met ons gezien: Het Geheim van de Drakensteen.” Ook Natuurminuutjes werd al snel een familieproject. Petra’s man hielp met de vormgeving. ,,We hebben alles zelf gedaan,” zegt Petra. ,,Van het ontwikkelen en het testen tot de doosjes vouwen en het bouwen van de website. We vonden het gewoon leuk om te doen. Er zat geen druk op. We hadden geen verwachtingen, want het doel was in eerste instantie om de kaarten te gebruiken op mijn werk.”

Testen in de praktijk

De kaarten werden getest in Het Vertrouwde Dorp, waar Petra werkt als verpleegkundige. ,,Het is een hele leuke plek met een mooie tuin eromheen. Dus dat leent zich ook heel goed om naar buiten te gaan. Dat willen we ook graag voor de bewoners daar. Vervolgens zijn Sara en ik het gaan uittesten met de bewoners. Dat was heel leuk.” Op basis daarvan stuurden ze bij: ,,Welke werkt goed? Welke moet je een beetje aanpassen?” Petra merkte al snel effect: ,,Er ontstaan gesprekken, er ontstaat verbinding. Mensen gaan ontspannen. Ook als familieleden op bezoek komen geeft het iets om samen te doen.”

Het effect: rouwproces, fantasie en verhalen

,,Eén van de kaarten heet ‘Kunstenaar’. Toen deed ik dat met een bewoner wiens buurman kort daarvoor was overleden,” vertelt Petra. ,,Hij had daar best wel een goede band mee. De opdracht was: verzamel mooie dingen uit de natuur en maak er een kunstwerk van. We gingen samen blaadjes zoeken: ‘Wat vind je een mooi blaadje?’ En hij zei dan: ‘Dat had hij wel mooi gevonden.’”

,,Hij was het echt als een soort verwerkingsproces aan het gebruiken. Toen het kunstwerkje af was, zei hij: ‘‘Dit is wel heel speciaal dat we dit zo voor hem maken.’’ Dat vond ik zo bijzonder. En een paar maanden later, toen ik de kaarten weer eens gebruikte, begon hij er weer over. Terwijl hij heel weinig kortetermijngeheugen heeft. Maar dit was blijkbaar zó binnengekomen, dat het bleef hangen. Dat was voor mij een signaal dat het hem echt raakt.”

Een ander moment dat Petra bijbleef, was tijdens een opdracht waarin ze samen met een bewoner naar vogels keek. ,,We liepen in de tuin en moesten naar de lucht kijken. Kijken of we een vogel konden vinden. Boven op het dak zaten vier kraaien, maar hij zag er maar drie. En toen ging hij er een heel verhaal omheen verzinnen. Over een stelletje en eentje die er tussen probeerde te komen. Het stimuleert de fantasie, maar het roept ook verhalen op.”

Anderen gaven als feedback: ,,Wat ik vooral heel leuk vond, was om het samen te doen. En om anderen ermee bezig te zien. Er zaten vier mensen op hun knieën, met hun neus boven een heel klein plantje waar de dauw aan hing. Dat bracht echt een lach op mijn gezicht.”

 Breed toepasbaar

Hoewel de kaarten oorspronkelijk voor mensen met dementie zijn ontwikkeld, is de doelgroep inmiddels veel breder. ,,Het is ook heel geschikt voor natuurliefhebbers en gezinnen met kinderen,” zegt Petra. ,,De opdrachten zijn simpel, toegankelijk en makkelijk in gebruik. Kleine momenten in de natuur, die tot rust brengen.”

Toekomstplannen

Petra en Sara hopen dat het product zijn weg vindt naar nog meer mensen. ,,We hopen dat het ook terechtkomt bij coaches, therapeuten of kinderopvang. Misschien ook bij scoutinggroepen of scholen.” Er wordt al gebrainstormd over nieuwe ideeën. ,,We denken aan uitbreiding,” zegt Petra. ,,Bijvoorbeeld een seizoensset of iets met het strand. Maar altijd met diezelfde kern: rust, natuur, eenvoud en verbinding.”

Inmiddels is Natuurminuutjes te koop bij Bruna en boekhandel De Kler op Het Rond in Houten. Meer informatie is te vinden op www.natuurminuutjes.nl.