Plan opvang asielzoekers helemaal terug naar de Essenkade in Houten

6 juni 2025 om 07:00 Politiek Opvang asielzoekers Houten Tips van de redactie

HOUTEN Het college zet alle pijlen voor de opvang van 337 asielzoekers op het pand aan Essenkade 2. De twee andere locaties die nog in beeld waren, De Molen 48 en het voormalige Rabobankgebouw, zijn van tafel omdat dit inmiddels belangrijke woningbouwlocaties zijn voor de gemeente. Het COA is bereid het terrein van eigenaar De Waal te kopen, waardoor de gemeente dit keer geen financieel risico loopt.

door Agnes Krijnen

Volgens de plannen wordt een groot deel van de huidige gebouwen gesloopt en wordt er nieuw gebouwd voor een periode van 15 jaar. Voordat gesloopt wordt, plaatst COA tijdelijke woningen op het terrein, zodat op korte termijn asielzoekers gehuisvest kunnen worden. Zij komen niet allemaal op dezelfde dag aan, het aantal bewoners zal worden opgebouwd door de tijd.  

VOORZIENINGEN

COA spreekt niet meer over een ‘kleine opvanglocatie’, maar ‘middelgroot’. Daarom maken ook voorzieningen, beveiliging en dagbesteding op het terrein zelf onderdeel uit van het plan. Wethouder Vermeulen hoopt dat in de bestaande kantoorpanden ruimte gemaakt kan worden voor maatschappelijke organisaties. Dit hoeven niet per se de Krachtfabriek, het Doorgeefluik en de Voedselbank te zijn, dit kunnen ook andere organisaties zijn. 

Wij moeten wel toestemming geven. Dus kunnen we ook harde voorwaarden stellen. En daar gaan we COA aan houden.

De bouw van sociale huurwoningen voor Houtense woningzoekenden maakt geen onderdeel uit van dit plan, in tegenstelling tot de Houten Hub en het eerste plan op de Essenkade van 2022. Vermeulen: ,,Na het mislukken van de Houten Hub hebben we de opvang van asielzoekers voorrang gegeven, omdat dit van de Spreidingswet voor 1 juli moet. Dat gaan we al niet halen en als gemeente lopen we achterop in de regio.”

COA LEIDT

Wel hoopt Vermeulen nog dat er kansen zijn op het terrein. ,,Het is 27.000 m2 groot. Daarom hopen we wel dat er kansen ontstaan voor spoedzoekers, net als voor maatschappelijke organisaties. Maar Woonin zit nog niet aan tafel.” Over het hele plan is COA de leidende partij, nu zij het terrein kopen. Dat betekent niet dat de gemeente niks in te brengen heeft. Vermeulen: ,,Wij moeten wel toestemming geven. Dus kunnen we ook harde voorwaarden stellen. En daar gaan we COA aan houden.”

Vermeulen benoemde bijvoorbeeld het omgaan met overlastgevende asielzoekers. ,,Daar maken we vooraf hele heldere afspraken over met COA. We trekken hierin samen op, maar als het mis gaat, hebben we als gemeente wel de macht om in te grijpen. Zie het als een huwelijk. Zo lang het goed gaat, is het prima. Maar als het niet goed gaat, heb je huwelijkse voorwaarden nodig.”

INFORMATIEBIJEENKOMST

Omwonenden en ondernemers van het bedrijventerrein ontvangen vrijdag 6 juni een brief over de plannen en worden uitgenodigd voor een informatiebijeenkomst. Op 19 juni spreekt de gemeenteraad over het onderwerp. Pas als de gemeenteraad instemt met plannen, zal COA ermee verder gaan. Er moeten allerlei onderzoeken gedaan worden en de hele ruimtelijke procedure moet doorlopen worden. In het snelste scenario worden begin 2026 de tijdelijke units geplaatst.

Wat ging eraan vooraf?

In 2022 kwam de gemeente met het COA en Woonin met een plan om op dit terrein flexwoningen neer te zetten voor 150 woningzoekenden en 100 asielzoekers. Ook zouden in de gebouwen ruimte komen voor de Voedselbank, het Doorgeefluik en de Krachtfabriek. In dit plan zou de gemeente hoofdhuurder zijn van eigenaar De Waal, COA en Woonin zouden onderhuren. De financiële risico’s werden gedurende het project steeds groter en de stekker ging uit het plan.

Hierna kwam project Houten Hub. Dit plan omvatte woonruimte voor 150 en woonruimte voor 175 asielzoekers en onderdak voor de Voedselbank, De Krachtfabriek en het Doorgeefluik. De grond was van de gemeente, dus dit leek een makkelijker project. Dat viel tegen, ook dit plan bleek financieel onhaalbaar, omdat de kosten voor bouw opliepen en de bijdrage vanuit Woonin en COA afnam.    

Inmiddels had de gemeente zeker zes ton uitgegeven aan planvorming en was er nog geen opvangplek gerealiseerd. De gemeente ging opnieuw op zoek naar een locatie, nu alleen voor de opvang van asielzoekers. Er kwamen drie potentiële locaties naar voren: De Molen 48, het voormalige Rabobankgebouw en de Essenkade. Nu blijkt dus dat die laatste het meest geschikt is. 

VERSCHILLEN

Er zijn twee grote verschillen met het plan uit 2022. Ten eerste koopt COA de gebouwen en het terrein van De Waal. Dit maakt het financiële risico voor de gemeente veel lager. Of voor 2022 de optie van koop ooit op tafel is gekomen, weet Vermeulen niet. Dit dossier was toen van wethouder Bos. 

Ten tweede is de prioritering anders. Destijds werd het project gezien als één geheel met drie delen: opvang asielzoekers, sociale huurwoningen en huisvesting voor maatschappelijke organisaties. Bij het huidige ‘project Essenkade 2.0’ gaat het primair om de opvang van 337 asielzoekers, door de spreidingswet zijn dat er veel meer dan destijds. Volgens die wet moet de gemeente voor 1 juli 2025 opvangplekken geregeld hebben. Die deadline gaat niet gehaald worden. Houten loopt hierin achteraan in de regio. 

Het toevoegen van sociale huurwoningen voor Houtense woningzoekenden en de huisvesting van maatschappelijke organisaties wordt wel onderzocht, maar is geen vereiste. Deze opties worden nu gezien als ‘koppelkansen’.