Spaarpot van de gemeente Houten daalt met 20 miljoen in 10 jaar tijd als er niks gebeurt; college hint op hogere belastingen

1 mei 2025 om 11:55 Politiek

HOUTEN De gemeente Houten staat voor flinke financiële uitdagingen de komende 15 jaar. Het college schetst een scenario waarbij tussen 2026 en 2035 de algemene reserve van de gemeente daalt van grofweg 30 naar 10 miljoen, ondanks bezuinigingen. Daarbij wordt de ondergrens bereikt. Het college noemt dit een ‘ongewenst scenario’ en hint voorzichtig op hogere gemeentebelastingen.

door Agnes Krijnen

In een raadsinformatiebrief laat het college weten met welke financiële uitdagingen de gemeente te maken heeft de komende jaren. De gemeente is van plan jaarlijks 7,5 miljoen te bezuinigen. Dat is niet genoeg om op nul uit te komen. Uit de berekeningen blijkt dat de gemeente in 2026 met een tekort van een half miljoen zit, maar dat jaarlijkse tekort loopt in de jaren erna nog enorm op, tot maar liefst 4,7 miljoen euro in 2030. In een uitzending van Omroep Lekstroom sprak wethouder van financiën Daan Vermeulen niet meer van het Ravijnjaar 2026, maar over de ‘Grand Canyon’ vanáf 2026.

MINDER INKOMSTEN

Een belangrijke oorzaak van het tekort is dat alle gemeenten de komende jaren minder geld gaan krijgen van het Rijk. Ook krijgt Houten veel minder inkomsten uit grondexploitatie dan voorgaande jaren, omdat er simpelweg veel minder gebouwd wordt dan in de Vinex-tijd. De laatste Vinex-deelwijk wordt nu gebouwd.    

Aan de andere kant stijgen de kosten door. Het college rekent de gemeenteraad voor wat er met de gemeentelijke spaarpot gebeurt als het hele tekort uit de algemene reserve gehaald wordt. Die daalt van de huidige 30 miljoen euro naar 10 miljoen in 2035. Dit is een probleem, zoals in de raadsinformatiebrief staat: ,,Hiermee daalt de solvabiliteitsratio richting de kritieke grens van 20%.” 

LICHT OP ORANJE

De solvabiliteitsratio is het verschil tussen de schulden die een gemeente heeft en de spaarpot. Zolang de spaarpot 20 procent hoger is dan de schulden, zit een gemeente relatief veilig. Daaronder wordt het spannend. Deze ratio ligt in Houten nu rond de 30 procent. De Vereniging van Nederlandse Gemeente omschrijft dat bij een solvabiliteitsratio onder de 20 procent ‘het licht op oranje springt’. De cijfers die gebruikt zijn voor de berekeningen zijn indicatief. Veel ontwikkelingen zijn onzeker. Toch verwacht het college dat ‘het beeld van een sterk oplopend tekort niet significant zal wijzigen.’

De solvabiliteitsratio van de gemeente Houten in vergelijking met andere gemeente van dezelfde omvang. - Ministerie van Binnenlandse Zaken, Data Financiën Decentrale Overheden

Onzekere factoren zijn bijvoorbeeld de gevolgen van de afspraken uit de Voorjaarsnota van het Kabinet. De coalitiepartijen hebben extra middelen beschikbaar gesteld voor het gemeentefonds, maar het is nog onduidelijk wat dit betekent voor de gemeente Houten. Ook is nog onbekend wat de woningbouwplannen in het Centrum, langs de Molenzoom en de Koppeling de gemeente opleveren en kosten. 

Andere nog onbekende kostenposten zijn de nieuwbouw van het Huis van Houten en vernieuwing of verhuizing van het gemeentehuis. Ook zijn er onzekerheden over gemeenschappelijke regelingen en ontwikkelingen op Jeugd, Participatiewet en Wmo. Al deze kosten kunnen van grote invloed zijn op de financiën van de gemeente.

ONGEWENST SCENARIO

Het college merkt op dat in het gestelde scenario de ‘algemene reserve in rap tempo wordt leeggetrokken’ en dat dit een ‘ongewenst scenario’ is. Een oplossing wordt in de informatiebrief niet letterlijk genoemd, maar er zijn niet veel knoppen om aan te draaien. Meer bezuinigingen of hogere belastingen. Een jaar voor de verkiezingen zullen politici zich aan beide maatregelen niet graag conformeren.

De gemeente Houten kent een relatief hoog voorzieningenniveau en relatief lage lokale lasten.

Het college sorteert er voorzichtig op voor in de raadsinformatiebrief. Er wordt uitgelegd dat Houten niet langer een groeigemeente is, maar een beheergemeente. ,,In het verleden is gemeente Houten hard gegroeid en heeft veel winsten gehaald uit de Vinex-grondexploitatie. Deze winsten zijn geïnvesteerd in mooie voorzieningen voor de Houtense inwoners. Deze groei is (sterk) afgenomen, maar het beheer en vervanging van alle voorzieningen blijft. Hierdoor dalen de baten en stijgen de lasten.”

TE GROTE VOET

Ook stelt het college dat Houten inmiddels op te grote voet leeft. ,,De gemeente Houten kent een relatief hoog voorzieningenniveau en, ten opzichte van vergelijkbare gemeenten, relatief lage lokale lasten. Mede door het aflopen van de inkomsten uit grondexploitaties, is deze combinatie niet langer houdbaar.” Of het college nu wil kiezen voor hogere lasten, een lager voorzieningenniveau of een beetje van beiden, blijft onduidelijk. 

Als laatste hint het college naar het aanpassen van genomen besluiten: ,,In het verleden zijn besluiten genomen die met de kennis van nu wellicht heroverwogen dienen te worden.” In het coalitieakkoord van 2022 stond dat de politieke partijen geen verhoging van de OZB willen invoeren. Maar het kan ook zijn dat het college voorstelt te bezuinigen op zaken waarover eerder afgesproken was niet te bezuinigen. Het laatste woord hierover is aan de gemeenteraad.

De financiële toekomst van de gemeente Houten staat op de agenda van de gemeenteraad van 6 mei. Deze vergadering is openbaar toegankelijk en live te volgen via de website van de gemeente.