Houten zet al jaren in op preventie van moeizame scheidingen, om kosten jeugdhulp te verlagen

28 maart 2025 om 11:55 Maatschappelijk

HOUTEN Uit landelijk onderzoek blijkt dat de helft van de jeugdhulpkosten gerelateerd is aan een scheiding. Daarom besloot de gemeente Houten een aantal jaren geleden om in te zetten op het voorkomen van scheidingen of het versoepelen van de breuk, waaronder het relatie- en scheidingsspreekuur. Het college wil de politieke partijen hier goed over informeren, om te voorkomen dat deze vorm van hulp wordt wegbezuinigd.

door Agnes Krijnen

In een uitwerking van de kosten en baten van scheidingen die deze week naar de gemeenteraad verstuurd werd, licht de gemeente toe: ,,Scheidingen zijn vaak een katalysator van allerlei problemen, van psychische problemen bij ouders en kinderen tot schulden en dakloosheid. Naast leed voor de betrokkenen, brengt dit hoge maatschappelijke kosten met zich mee. Een aanzienlijk deel van die kosten wordt gedragen door gemeenten, bijvoorbeeld voor jeugdhulp.” 

ESCALATIE

Kinderen van ouders die zijn gescheiden, zijn volgens de gemeente oververtegenwoordigd in alle vormen van jeugdhulp, jeugdbescherming en jeugdreclassering. Dit sluit aan bij landelijk onderzoek van het ministerie van VWS, dat in 2022 aan de Tweede Kamer werd gestuurd. Uit dit onderzoek blijkt onder meer dat zodra een scheiding escaleert, de financiële impact door jeugdhulpkosten explosief toeneemt. Die kosten liggen bij de gemeente. Bij uithuisplaatsing lopen de kosten voor de gemeente bijvoorbeeld in de tonnen. 

De gemeente Houten is enige tijd geleden gestart met een tweewekelijks inloopspreekuur voor inwoners met vragen over hun partnerrelatie of scheiding. - gemeente Houten

Volgens de brief aan de gemeenteraad loopt Houten regionaal voorop in deze preventieve aanpak. Als voorbeeld worden de Buurtgezinnen genoemd. Hierbij wordt een kind uit een overbelast gezin gekoppeld aan een steungezin waar het regelmatig terecht kan. Een ander voorbeeld is Ouders voor elkaar, waarbij een ouder in scheiding wordt gekoppeld aan een ervaringsdeskundige. Deze organisatie koppelt al jaren 10 Houtense ouders per jaar aan een vrijwilliger.

SPREEKUUR

Een ander belangrijk onderdeel van het preventieve beleid is het inloopspreekuur in de bibliotheek, dat sinds een jaar bestaat. Hier kunnen inwoners met vragen over een (dreigende) scheiding terecht. Hier is iemand aanwezig van het sociaal team van de gemeente, maar ook een familierechtadvocaat. De gemeente zegt hierover: ,,Het werd snel duidelijk dat dit voorziet in een behoefte, zodanig dat het halverwege 2024 is uitgebreid naar wekelijks.” In 2024 kwamen 50 inwoners naar dit spreekuur. 

Verder verwijst de gemeente actief door naar online maatjes voor jongeren, via stichting Villa Pinedo en lotgenotengroepen voor kinderen. Als laatste bestaat in Houten de Stiefacademie, die ondersteuning organiseert voor de samengestelde gezinnen die na een scheiding vaak ontstaan. De gemeente vertelt erbij dat er volop gebruik wordt gemaakt van dit aanbod.  

BESPARING

Wat precies wordt bespaard is lastig te zeggen. Hierover zegt de gemeente: ,,Hoeveel er nu precies in kosten wordt bespaard als een scheiding wordt voorkómen of in soepeler banen geleid, is heel moeilijk hard te maken. We weten immers nooit zeker hoe het anders zou zijn gelopen.” Om toch een beeld te schetsen, worden enkele voorbeelden genoemd. Zo kwam er een echtpaar met twee autistische kinderen dat relatieproblemen had naar het spreekuur. De communicatie tussen beide ouders verliep niet goed, maar relatietherapie konden ze niet betalen. Ze overwogen een scheiding. Dit zou voor de kinderen, die slecht met veranderingen om kunnen gaan, erg moeilijk worden.   

Uit landelijk onderzoek blijkt dat de helft van de jeugdhulpkosten gerelateerd is aan een scheiding. - Pixabay

De medewerker van het sociaal team heeft vijf gesprekken met ze gevoerd. Daar kwam uit dat de zorg voor twee autistische kinderen een stempel drukt op hun relatie. Met behulp van het sociaal team is gewerkt aan het netwerk van het echtpaar, waardoor de relatie verbeterde en een scheiding van de baan was. De kosten voor het sociaal team waren 340 euro. De kinderen hadden geen extra hulp nodig, die al gauw in de vele duizenden euro’s zou lopen. 

COMMUNICATIE

Andere voorbeelden gaan over ouders die al gescheiden zijn, maar niet goed communiceren, waar de kinderen onder leiden. In deze voorbeelden geven gesprekken met het sociaal team inzicht in de mogelijkheden, waardoor escalatie en jeugdhulp wordt voorkomen. Een moeder die uitgevallen was op het werk kan dit na de gesprekken weer oppakken, wat langdurig ziekteverzuim voorkomt. Een vader leed sterk onder de scheiding en werd gekoppeld aan een ervaringsdeskundige.  

Het doel van deze informatie voor de gemeenteraad is duidelijk te maken dat de kosten van deze preventieve aanpak uiteindelijk veel hogere kosten besparen. ,,Met het oog op de aankomende bezuinigingsronde zetten we in Houten nu al in op deze zeer kosteneffectieve vorm van ondersteuning. Zo verwachten we besparingen op jeugdhulp te kunnen realiseren en kunnen we tegelijkertijd inwoners hulp bieden waar zij behoefte aan hebben.”