De geschiedenis van het vergeten treinstation Schalkwijk wordt door opgravingen weer tot leven gebracht

18 februari 2025 om 11:10 Historie Tips van de redactie Schalkwijk

HOUTEN Tot 1935 had Schalkwijk een treinstation. Niet zo gek als je bedenkt dat Schalkwijk in die tijd groter was dan Houten. Station Schalkwijk werd 1868 gebouwd. Het had destijds een belangrijke functie voor het bereiken van het achterland, zoals bijvoorbeeld Tull en ’t Waal. In 1935 werd het echter alweer uit de dienstregeling voor personenvervoer gehaald, waarna het station in 1960 definitief werd afgebroken en het in de vergetelheid raakte. 

door Annette Stolk – de Vries

Het is Johan van der Gun die, vanuit de Monumentenwerkgroep Houten, het plan heeft opgevat het treinstation Schalkwijk weer tot leven te brengen. ,,De bouwwerkzaamheden van het nieuwbouwplan Wickengaard bevinden zich in een afrondende fase. Dé gelegenheid om met medewerking van bouwbedrijf Dura Vermeer en gemeente Houten de contouren van het voormalige station weer zichtbaar te maken. Door het plaatsen van een informatiebord voorzien van een QR-code kunnen we de geschiedenis van het treinstation en de historie van de locatie doorgeven aan een volgende generatie.” 

DRUKTE

Het treinstation Schalkwijk was een exacte kopie van Het Oude Station Houten, zoals deze nu nog te zien is aan het Stationserf in Houten. Ofschoon het in 1935 uit de dienstregeling voor personenvervoer werd genomen was het tot 1970 nog wel in gebruik voor het goederenvervoer. ,,Twee keer per week stopten er kolentreinen”, vertelt Van der Gun. Hij toont zwart-wit foto’s waarop drommen mensen op het perron van het station staan. ,,Deze foto is genomen op Hemelvaartsdag, 10 mei 1934. De voor het station ongekende drukte wordt veroorzaakt door een reünie van dienstplichtigen en beroepsmilitairen uit het mobilisatiejaar 1914-1915 die in Fort Honswijk waren gelegerd. In optocht, voorafgegaan door het muziekkorps uit Schalwijk, ging men lopend op weg naar het fort waar vervolgens Katholieke en Protestantse diensten plaatsvonden.”

STILLE OMGANG

Ofschoon het station sinds 1935 niet meer in gebruik was voor personenvervoer stopte er, volgens de verhalen in het dorp, tot midden jaren ’50 één keer per jaar nog wel een personentrein. ,,Dit was om veel mensen uit Schalkwijk en Tull en ’t Waal te vervoeren naar Amsterdam om hen te laten deelnemen aan de Stille Omgang. (Een door katholieken in stilte en zonder uiterlijk vertoon uitgevoerde devotionele nabootsing van de middeleeuwse processie ter herdenking van het Amsterdamse hostiewonder uit 1935.red) Men regelde gewoon met de directie van de Nederlandse Spoorwegen dat er op die dag wel een trein stopte in Schalkwijk.”

HISTORIE

Het plan voor een informatiepaneel en om de geschiedenis van treinstation Schalkwijk te vertellen met foto’s en een QR-code zit al vele jaren in het hoofd van Van der Gun. ,,We hebben hier met wethouders Herman Geerdes, Kees van Dalen en Wouter van den Berg over gesproken. Het is dankzij een toezegging destijds van Geerdes dat het informatiepaneel er straks gaat komen. Dura Vermeer wil mankracht en apparatuur leveren, de gemeente zand en grind.” Hierdoor wordt het mogelijk de contouren van het voormalige station uit te graven en de omtrek ervan weer zichtbaar te maken. ,,We weten via een proefontgraving al dat in elk geval een deel van de fundering van het station met de boogconstructie goed zichtbaar is. Voor fietsers en wandelaars straks een mooie tussenstop om zittend op een bankje de geschiedenis en historie van deze plek tot zich te nemen. Er is genoeg te vertellen. Zo is 1917 een trein met daarin Koningin Wilhelmina, niet ver van deze plek ontspoord.” De verwachting is dat eind maart de werkzaamheden om het station weer zichtbaar te maken starten. Van der Gun: ,,Het is prachtig dat we op deze manier de geschiedenis van het oude station levend houden.”