‘Doodleuk’ in Tot Zover

28 januari 2025 om 09:23

De dood komt wel eens voorbij in een strip, maar een hele serie tekeningen omtrent de dood, dat komt niet vaak voor. Cartoonist Peter de Wit maakte voor Museum Tot Zover een hele serie over de dood, het afscheid en alles wat erbij komt kijken. Naast de strip Sigmund, maakt hij ook al jaren werk voor Relevant, het magazine van de Nederlandse Vereniging voor een Vrijwillig Levenseinde.In de serie voor ‘Doodleuk’ zie je herkenbare situaties terugkomen, zoals het uitzoeken van de kist, de praatjes bij de receptie en de aankomst bij de hemelpoort. Of het uitruimen van het ouderlijk huis, waarbij niemand de huisraad van moeder lijkt te willen. ,,Dat zullen veel mensen herkennen. Wat doe je met het gedateerde meubilair van de overledene? Zelfs de kringloop wil de meubels vaak niet meer hebben..,” aldus De Wit.

DANKBAAR ONDERWERP Het tekenen over de dood en het afscheid waren geen bewuste keuzes van de cartoonist. ,,Het onderwerp diende zich aan. De dood is een dankbaar onderwerp, omdat er een breed spectrum aan emoties bij komt kijken,” aldus De Wit. In de serie zijn zeker niet alleen situaties te zien waarin ons onvermogen en de onhandigheid waarmee we vaak omgaan met de dood voorbijkomen. Ook zijn er liefdevolle beelden te zien, zoals het beeld dat gekozen is voor het affiche van de expositie. Daarin zie je een man in de stromende regen. Hij heeft een paraplu in zijn hand en in plaats van zichzelf te beschermen, houdt hij deze boven het graf. Een beeld dat voor zich spreekt. ,,Dat is wel het hoogst haalbare als cartoonist, dat je een beeld maakt waar geen tekst bij hoeft.” Dat maakt het overigens geen streven an sich voor de cartoonist, een tekening zonder worden.

ANDERE WERKWIJZE Voor deze expositie koos De Wit een andere werkwijze dan hij doorgaans doet. ,,Bij mijn strips werk ik normaliter de tekening uit aan de hand van een geschetst scenario, net als je doet bij een script voor een film. Deze keer heb ik het in een aantal gevallen omgedraaid: ik ben begonnen met tekenen, en heb daarna de tekst erbij bedacht. Dat geeft een heerlijk soort vrijheid.”

DIEPERE LAAG Pas na het maken van de tekeningen kreeg de serie voor de cartoonist een diepere laag. ,,Mijn schoonzus was bezig met het samenstellen van een boek over onze familie. Daarin zag ik ook foto’s van mezelf en mijn moeder voorbijkomen. Mijn moeder is op vrij jonge leeftijd overleden, in 1980. Om die persoonlijke laag kenbaar te maken, heb ik op de achterkant van het boek ‘Doodleuk’ een foto van het graf van mijn ouders laten plaatsen.”

AUDIOTOUR De cartoonist heeft een audiotour ingesproken voor de expositie. Hij vertelt daarin meer over hoe zijn tekeningen tot stand komen en neemt je mee in het maakproces. ,,Als onderdeel van de expositie is ook een aantal schetsen opgenomen. Die maak ik overal op, soms zelfs op krantenpapier.” De expositie ‘Doodleuk’ is tot 2 maart te zien in Museum Tot Zover. In de museumwinkel kun je het boek ‘Doodleuk’ kopen, evenals drie gelimiteerde tekeningen uit de expositie.

CREMEREN Naast het werk van Peter de Wit is er in het museum meer te ontdekken over onze rituelen omtrent de dood en het afscheid. Zo kom je erachter dat cremeren een tijdlang verboden was in Nederland, terwijl cremeren tegenwoordig al jaren populairder is dan begraven. Ook kom je meer te weten over de tradities rondom het afscheid, zoals het serveren van koffie met cake. Waar wij nog wel eens kritisch zijn over onze crematoria, daar is men in het buitenland lovend over de faciliteiten die zij bieden. In Engeland is het bijvoorbeeld gebruikelijk om na de dienst met zijn allen naar de pub te gaan. Een kopje koffie bij het uitvaartcentrum zit er daar niet in.

HAARBLOEMSTUK In de vaste collectie van het museum zijn diverse schilderijen opgenomen, waarin de dood wordt verbeeld. Bijzonder is ook het haarbloemstuk en de haarsieraden. Vroeger was het heel gebruikelijk om het haar van een overledene te verwerken in een kunstwerk. Ook leer je meer over de tradities en gebruiken van andere culturen. Zo is het in China gebruikelijk om papieren voorwerpen in de kist te doen, zogenaamd ‘geestengeld’. Dit hoort bij de rituele reiniging. De papieren voorwerpen kun je zien als symbolische offers aan de overledene.

DE NIEUWE OOSTER Museum Tot Zover is woensdag tot en met zondag geopend van 11 tot 17 uur. De entree bedraagt 11 euro voor volwassenen; met een Museumjaarkaart is de entree gratis. Napraten met een hapje en of drankje kan in het bijbehorende Café Roosenburgh. Het museum ligt op De Nieuwe Ooster, de gemeentelijke begraafplaats van Amsterdam. Een groen en monumentaal gedenkpark, waar onder meer 324 militairen liggen begraven die omkwamen tijdens de Tweede Wereldoorlog. Zeker een bezoekje waard! Elke eerste zondag van de maand worden rondleidingen georganiseerd langs mooie en gedenkwaardige bomen op de begraafplaats.

MEER INFORMATIE Kijk voor alle informatie over het museum op
www.totzover.nl.