De wolf, Wilders en een [bevrijdende lach]

3 december 2024 om 12:47

Derks is bepaald geen new kid on the block. Hij timmert nu bijna twintig jaar aan de weg als cabaretier en heeft diverse voorstellingen op zijn naam staan. De tijd was nu rijp voor zijn eerste Oudejaarsconference. Waarom heeft hij zolang gewacht? ,,Ik ben inmiddels al heel wat jaar aan het toeren. Die kilometers heb je volgens mij nodig om een Oudejaarsconference goed te kunnen neerzetten. Je moet ervaring opdoen en een soort intuïtie ontwikkelen, zodat je makkelijk voor de zaal staat en veel op je gevoel kan doen. Vooral de eerste jaren ben je als cabaretier op zoek naar je stijl en toon. Hoe zorg ik ervoor dat het publiek mijn grappen begrijpt, dat ze het horen als ik iets sarcastisch bedoel? Daarnaast leer je ook hoe je moet schrijven.”

VERTROUWEN Kunnen schrijven betekent ook vooral dingen weg kunnen gooien, heeft Derks gemerkt. ,,Dat zie ik nu ook weer bij de conference. Er gebeurt zoveel! In het begin van je carrière ben je blij als een grap ‘werkt’. Dan wil je die grap zo vaak mogelijk herhalen. Vaak kun je echter beter iets weggooien dan eraan blijven hangen. Uiteindelijk levert dat doorgaans zelfs een betere grap op.” Dat vraagt wel wat van je, vertelt Derks. ,,Het betekent dat je moet vertrouwen op jezelf als cabaretier, en niet op je materiaal. Het vertrouwen hebben dat de grappen wel weer komen.”

CRISIS De gebeurtenissen volgen elkaar dit jaar snel op. De laatste maanden is er van alles aan de hand, zeker op politiek vlak. De ene na de andere crisis moet worden bezworen. Hoe is dat voor Derks? ,,Voor een cabaretier is het wel fijn als er veel gebeurt. Het levert in ieder geval genoeg materiaal op.” Hij is dan ook blij met het nieuwe kabinet. ,,Om na dertien jaar nog een conference over Mark Rutte te moeten maken had me lastig geleken.” Ook hij kent nog niet de namen van alle bewindslieden uit zijn hoofd. Bovendien verandert er nog wel eens wat. ,,In dit kabinet zitten met minister-president Dick Schoof en minister Marjolein Faber natuurlijk wel heel markante mensen, en dan hebben we aan de zijlijn ook nog mensen als Geert Wilders.”

SURREALISTISCH De politieke realiteit in Nederland doet soms surrealistisch aan. ,,Dat is inderdaad wel een beetje het gevoel waar ik het publiek in mee wil nemen. In welke absurde cartoon zijn we beland?” Hij merkt bij zijn try-outs dat zijn publiek zijn verwondering deelt. ,,Ik voel regelmatig een soort bevrijdende lach door de zaal gaan, terwijl ik op dat moment niet veel meer doe dan beschrijven wat er gebeurt in ons land.”

,, Ik kan me nog goed herinneren dat ik voor twintig man in het dorpshuis stond op te treden

PERFECTIONISTISCH Derks richt zich nu volledig op de Oudejaarsconference. Hij is zelfs even gestopt met zijn column op NPO Radio 1. Sinds september is hij al aan het toeren met de voorstelling als try-out. In december komt de muziek en het decor erbij. In de tussentijd is hij aan het schrijven en aan het finetunen. Daarin is hij heel perfectionistisch. ,,De try-out voorstellingen worden opgenomen. Ik kijk de voorstellingen terug met een blik van: is dit elke seconde leuk?”

JUISTE TOON Niet alle grappen werken. Het verschilt ook nog wel per avond, of per zaal. Omstandigheden in de wereld kunnen ook invloed hebben op hoe grappen vallen. ,,Soms zit een grap op het verkeerde moment of heb ik niet goed uitgelegd waarom ik de grap maak. Ook is het zoeken naar de juiste toon. Daar zijn de try-outs voor bedoeld.” Voor oudejaarsavond maakt hij een voorstelling voor een breed publiek. ,,Ik heb liever dat men naar me luistert dan dat ik het podium pak om ‘mijn waarheid’ te verkondigen. Mijn mening stop ik er liever wat subtieler in.”

DE WOLF Zaken die halverwege het jaar nog heel belangrijk waren, hebben nu wat aan kracht verloren. ,,Dat geldt bijvoorbeeld voor de wolf. In de zomer was iedereen daarmee bezig. Het was een groot, ook wel symbolisch thema voor Nederland. Nu is het wat weggezakt.”

SNELKOOKPAN Dat is het grote verschil met een ‘normale’ show. ,,Pas op het laatste moment valt alles op zijn plek. Qua decor hebben we onlangs echt een beetje een andere richting in moeten slaan. Halverwege december zal het grootste deel van de show zo goed als staan. Bij een normale voorstelling ga je na de try-out je voorstelling afmaken, vervolgens ga je twee jaar toeren en van de laatste voorstellingen worden tv-opnames gemaakt. De show heb je dan volledig in de vingers. Nu gebeurt alles in slechts een aantal maanden.”

GENIETEN Het is een drukke tijd, maar toch weet Derks ervan te genieten. ,,Af en toe komt het besef van wat ik aan het doen ben: ik bereid me voor op de Oudejaarsconference! Ik kan daar enorm van genieten. Ik heb de afgelopen jaren hard gewerkt. Ik heb een lange weg afgelegd, en kan me ook nog goed herinneren dat ik voor twintig man in het dorpshuis stond op te treden. Nu heb ik het geluk dat de zalen vol zitten.”

OUDE LUXOR De cabaretier gaat de Oudejaarsconference niet live spelen. De beelden worden eerder opgenomen tijdens voorstellingen in de Oude Luxor in Rotterdam. Tot die tijd staat hij in verschillende theaters. Alleen voor de voorstelling in Gouda zijn nog kaarten beschikbaar, zie www.pieterderks.nl/voorstelling/de-oudejaarsconference.

UITZENDING De Oudejaarsconference wordt uitgezonden op NPO1 bij BNNVARA op 31 december om 22:30 uur.