Gemeente wil ingrijpen op vrije markt: Kopers met vitaal beroep en Houtenaren krijgen voorrang bij kopen van een ‘goedkope’ woning

5 oktober 2024 om 11:55 Politiek

HOUTEN De helft van de goedkope nieuwbouwwoningen, onder de 390.000 euro, wordt gereserveerd voor mensen die in Houten wonen of een vitaal beroep hebben zoals zorgverlener, docent of brandweerman of -vrouw. Dat is in elk geval het voorstel van wethouder Daan Vermeulen. De gemeenteraad gaat hier op 15 oktober over debatteren en waarschijnlijk een beslissing over nemen.

door Agnes Krijnen

Bij de toewijzing van sociale huurwoningen is het al langer mogelijk om voorrang te geven aan mensen die al in Houten wonen of een economische binding hebben met Houten. Voor koopwoningen was dat niet het geval. Op 1 januari is de Huisvestingswet gewijzigd. Deze wet geeft gemeenten meer bevoegdheden op dit gebied, om het woningtekort te verkleinen. De Vereniging voor Nederlandse Gemeenten (VNG) heeft lang aangedrongen op deze aanpassing van de wet.

VRIJE MARKT

De wet verplicht gemeenten niet om te gaan selecteren. Toch wil Daan Vermeulen het wel. Voor een VVD’er is dat opvallend. Zelf zegt hij daarover: ,,Het is een ingreep in de vrije markt. Als liberaal sta ik hier niet om te springen, maar de schaarste is zo groot dat de markt vastloopt en er iets moet gebeuren.” 

We zien dat vitale beroepen toch vaak buiten de boot belanden.

Als de gemeenteraad de 15e instemt met de voorgestelde wijzigingen zonder verdere aanpassingen, hebben vanaf 1 november inwoners van Houten voorrang. Onder de vitale beroepen vallen zorg, brandweer, onderwijs en kinderopvang. Het doel is ‘het eerlijk en rechtvaardig verdelen van schaarse sociale huurwoningen en betaalbare koopwoningen in de gemeente.’ Het hebben van een vitaal beroep telt daarbij overigens zwaarder dan het wonen in Houten. Dus een verpleegster uit Zeist krijgt voorrang op een vuilnisman uit Houten. Daarover zegt Vermeulen: ,,We zien dat vitale beroepen toch vaak buiten de boot belanden. Vandaar dat wij de noodzaak zien om hun toch nog dat extra zetje te geven.”

INKOMEN

Daarnaast stelt de gemeente ook een inkomenseis. Om een ‘goedkope’ koopwoning te mogen kopen van maximaal 390.000 euro, mag je als eenpersoonshuishouden niet meer verdienen dan 83.000 euro en als 2- of meerpersoonshuishouden niet meer dan 92.000 euro. Tijdens het Ronde Tafel Gesprek van 1 oktober vroeg onder meer D66 zich af of die grens niet lager gelegd kan worden, omdat 80.000 euro een behoorlijk hoog inkomen is. Het doel van de eis is immers om ‘betaalbare koopwoningen terecht te laten komen bij de mensen, die het meest in de knel zitten op de woningmarkt’. Wethouder Vermeulen voelde waar Staman van D66 ‘politiek naartoe wilde’, maar hield het bij een technisch antwoord: ,,We willen dat mensen met enige soepelheid 390.000 euro kunnen betalen.” Ook is gekeken naar wat andere gemeenten in de regio doen op dit vlak.

We doen een ingreep in de vrije markt. Dat kan onbedoelde effecten hebben.

Ook Van Telgen (GroenLinks) vroeg zich af of het risico nu niet bestaat dat de hogere middeninkomens deze goedkope koopwoningen gaat kopen. Waardoor de mensen met een lager inkomen niet aan bod komen. Echter, met een lager inkomen is het nauwelijks mogelijk om een hypotheek te krijgen voor woningen van 390.000 euro. Woningen die goedkoper zijn dan die ondergrens, worden nauwelijks in nieuwbouwplannen opgenomen. 

ONBEDOELDE EFFECTEN

De gemeente gaat de nieuwe regels goed evalueren. Vermeulen: ,,We doen een ingreep in de vrije markt. Dat kan onbedoelde effecten hebben. Dat gaan we goed in de gaten houden. Leidt het er inderdaad toe dat mensen met een hoog middeninkomen er met de goedkope woningen vandoor gaan? Hoeveel mensen gaan buiten de boot vallen omdat ze net boven de grens zitten? Dat gaan we goed monitoren.” 

Ook moet goed bekeken worden of de regels wel nageleefd worden. De bewoner moet de vergunning aanvragen en daarbij aangeven aan welke criteria hij voldoet, maar dat gebeurt pas na de koop van de woning en een afgewezen vergunning leidt niet tot het ontbinden van de verkoop. Dit moet dus vooraf heel duidelijk gecommuniceerd worden naar de projectontwikkelaar, makelaar en potentiële kopers.