Minder voedsel naar de Voedselbank, maar ook minder klanten in Houten
5 september 2024 om 13:02 MaatschappelijkHOUTEN Sinds supermarkten zich inzetten om voedselverspilling tegen te gaan, merken Voedselbanken dat er via die route minder voedsel gedoneerd wordt. Aan de andere kant daalt het aantal klanten van de Voedselbank in Houten. Beide ontwikkelingen zijn het (indirecte) gevolg van landelijke regelgeving. De Voedselbank zoekt nu naar een nieuwe balans, op dit moment moet voedsel worden gekocht.
door Agnes Krijnen
De Verenigde Naties hebben het doel vastgelegd om tussen 2015 en 2030 de voedselverspilling met de helft te doen verminderen. De EU en Nederland hebben deze doelstelling overgenomen. Hiervoor wordt samengewerkt door overheden, bedrijven, kennisinstellingen en maatschappelijke organisaties.
VOEDSELVERSPILLING
Supermarkten zijn een belangrijke partner in deze strijd. Veel supermarkten, zoals Albert Heijn en Jumbo, zijn aangesloten bij de stichting Samen tegen Voedselverspilling. Er zijn allerlei initiatieven zoals apps waarbij mensen producten die op moeten tegen een lagere prijs kunnen kopen. Bekende apps zijn ‘Too good to go’ en ‘De Overblijvers’ van de Albert Heijn.
De koeling bij de Jumbo waarin producten met de datum van vandaag goedkoper worden aangeboden, in de strijd tegen voedselverspilling - Agnes Krijnen
Ook hebben veel supermarkten een aparte afdeling in de winkel waar producten goedkoper worden aangeboden. Bij de Jumbo staat bijvoorbeeld een ‘Samen Minder Verspillen’ koeling, waar producten met de houdbaarheidsdatum van vandaag, die goedkoper worden aangeboden. Ook brood van gisteren wordt vaak goedkoper aangeboden.
MINDER VOEDSEL
Voedselbanken merken dit. Philippine Bronkhorst, bestuurslid van Voedselbank Houten ziet dat de hoeveelheid gratis voedsel die ze krijgen daalt. Vijf jaar geleden kocht Voedselbank Houten helemaal geen voedsel. Nu wordt 15 procent van het eten dat ze meegeven aan klanten gekocht door de Voedselbank. ,,Op dit moment is 40 procent van de artikelen die onze klanten meekrijgen afkomstig uit het distributiecentrum in Arnhem, 45 procent ontvangen we lokaal en dat komt steeds vaker van inzamelingen (dus van particulieren), en 15 procent is door ons gekocht.”
Martijn Steenman, eigenaar van Albert Heijn Oude Dorp, herkent dit beeld. ,,Sinds Albert Heijn is gaan werken met ‘brood van gisteren’ zien we een zeer duidelijke verlaging in de voedselverspilling.” Toch is Steenman nog niet tevreden. ,,In mijn beleving wordt nog steeds te veel verspild.” Hij merkt ook dat dit effect heeft op de Voedselbank. ,,De Voedselbank merkt dit vooral in het brood en vlees/vis. Exacte aantallen kan ik niet noemen.”
Ook bij AH Oude Dorp worden inzamelingsacties gehouden, waarbij klanten wordt gevraagd extra producten te kopen voor de Voedselbank.
MINDER KLANTEN
Het beleid werkt dus, maar heeft invloed op de Voedselbank. Maar er is sinds dit jaar nog een ontwikkeling gaande, die het probleem minder groot maakt. Het aantal klanten van de Voedselbank in Houten is namelijk flink afgenomen. Ook dit is het effect van landelijke regelgeving. Ten eerste zijn uitkeringen en toeslagen iets gestegen, net als het minimumloon. Maar ook extra praktische ondersteuning helpt.
Inmiddels wordt 15 procent van de producten door de Voedselbank ingekocht. - Rene van den Brandt
De vorige minister van Sociale Zaken, Karien van Gennip, wilde dat gemeenten meer zouden doen aan de financiële begeleiding van statushouders. Alleen het betalen van de vaste lasten is niet altijd voldoende. De WIL (Werk en Inkomen Lekstroom) is de instantie die de uitkeringen regelt. Deze organisatie kreeg er via de gemeente een taak bij, namelijk budgetbeheer voor statushouders. Bronkhorst: ,,Dit was voor ons een belangrijk deel van het klantenbestand.”
Ook de gemeenteraad van Houten had in 2023 met een motie om extra ondersteuning gevraagd voor statushouders. In de motie wordt onder andere opgeroepen om het financieel ontzorgen voor statushouders te organiseren. Een woordvoerder van de gemeente: ,,Om statushouders een goede start te geven, zijn er afspraken gemaakt tussen de gemeente, WIL en VluchtelingenWerk. De ontzorging van statushouders is gestart per 1 maart 2024. Bij verstrekking van de uitkering krijgt de statushouder voor de periode van 3 maanden een budgetrekening. Hier wordt het bedrag inclusief toeslagen op gestort. Daar wordt huur, gas, water en licht van betaald. De statushouder krijgt een vast bedrag aan leefgeld op de eigen rekening. In de 3 maanden erna wordt gekeken wat voor de statushouder het beste vervolg is: geen ondersteuning, budgetbeheer of bewindvoering.”
INZET WIL
Als statushouders een woning aangewezen krijgen, moeten ze binnen twee weken weg uit het asielzoekerscentrum. Lucas Koudijzer, medewerker van WIL, vertelt in een nieuwsbrief van de organisatie: ,,Dat is krap om je financiën te organiseren, zeker wat betreft de toeslagen. Met onze inzet is er minder stress. Er komt ruimte voor inburgering, taallessen, werk zoeken, de kinderen naar school krijgen en kennismaken met de nieuwe omgeving.”
Op dit moment ondersteunt Voedselbank Houten 38 huishoudens, 87 personen. Bronkhorst: ,,Dat is vrij weinig. Op 1 januari waren dit nog 59 huishoudens en 143 personen.” Volgens Bronkhorst komt dit door de vernieuwde inzet vanuit WIL. Bronkhorst: ,,Wij zagen vaak dat statushouders de eerste maanden van hun verblijf in Houten bij ons kwamen en daarna niet meer. Het ging echt om die eerste periode. Dat is nu dus niet meer nodig.”
Cijfers van de gemeente laten zien dat in 2022 nog 57 van de 83 statushouders die werden gehuisvest in Houten ook werden aangemeld voor de Voedselbank. In juli 2023 besloot de gemeenteraad daar iets aan te doen. De ontzorging van statushouders is gestart per 1 maart 2024. Sindsdien is slechts één statushouder aangemeld bij de Voedselbank. Dit heeft ook te maken met de ruimere toeslagen, iets hoger minimumloon, gestegen uitkeringen en de krappe arbeidsmarkt.
BALANS
De balans in de hoeveelheid voedsel en het aantal klanten klopt daarmee helaas nog niet. Bronkhorst: ,,De daling in de hoeveelheid gedoneerd voedsel is helaas groter dan de daling in de hoeveelheid klanten. Dus blijven we met een tekort zitten. Dus als er bedrijven, winkels of voedselproducenten zijn die ons willen ondersteunen met voedsel, gratis of met korting, zijn we zeer geïnteresseerd.” In dit geval kan contact opgenomen worden via de website van de Voedselbank Houten.
