De H. Michaëlkerk in Schalkwijk is voor veel inwoners belangrijk onderdeel van hun leven, dus herbestemming ligt gevoelig

6 september 2024 om 11:52 Religie Schalkwijk

SCHALKWIJK Inwoners van Schalkwijk kunnen meedenken over de toekomst van de prachtige katholieke H. Michaëlkerk in het dorp. Het gebouw krijgt een nieuwe bestemming, maar de emotionele waarde ervan is groot. Voor de 81-jarige Winand de Wit ligt een groot deel van zijn leven in de kerk. De 26-jarige Jorrit Smit omschrijft de kerk als een ‘ijkpunt’. 

door Agnes Krijnen

Doordat steeds minder mensen naar de kerk gaan, zijn veel kerkbesturen op zoek naar een nieuwe bestemming voor hun gebouw. Het is voor veel parochianen, jong en oud, een pijnlijk proces om afscheid te moeten nemen van deze vertrouwde plek. Maar ook veel niet-gelovigen hechten grote waarde aan het gebouw in Schalkwijk. De sociale functie is groot. 

ORIËNTATIE

Om het proces zo goed mogelijk te laten verlopen is de locatieraad van de H.Michaëlkerk een heroriënteringsproces gestart, in samenwerking met de geloofsgemeenschap en de gehele dorpsgemeenschap. Ook is er hulp van een professioneel adviseur. Houtens Nieuws sprak hierover met een aantal Schalkwijkers.

Sommige weken kwam ik wel 20 keer in de kerk

Winand de Wit is 81 jaar en woont al zijn hele leven in Schalkwijk. Er ligt een heel stuk van zijn leven in de kerk. ,,Vroeger zaten we iedere zondag met het hele gezin in de kerk. Ook gingen we als kind iedere dag voor schooltijd naar de kerk. Er waren vieringen en begrafenissen. Ik was misdienaar en later acoliet. Sommige weken kwam ik wel 20 keer in de kerk.” 

TROUWEN EN BEGRAVEN

Ook in zijn volwassen leven speelt de kerk een belangrijke rol in het leven van De Wit. ,,Ik ben er getrouwd en heb mijn ouders vanuit de kerk begraven. Als ik er kom, zie ik veel bekenden. Paas- en Kerstvieringen zijn altijd fantastisch mooi. Ik zit nog steeds op het koor. Het sociale aspect is enorm belangrijk. Er ligt een heel stuk van mijn leven in de kerk.”

Rik van der Werf (33) is voorzitter van de carnavalsvereniging De Platneuzen in Schalkwijk. De vereniging organiseert ieder jaar de carnavalsmis, die zeer goed bezocht wordt. Maar dat is niet de enige keer dat Van der Werf in de kerk komt. ,,Ik ben geboren en getogen in Schalkwijk. Ik ben in de kerk gedoopt, heb er communie gedaan en het vormsel.”

EEN BEGRIP

Van der Werf is geen trouw kerkganger, maar als hij er komt, is het vaak op belangrijke momenten. ,,Ik ben er bij begrafenissen en bruiloften. Dat zijn dan meteen druk bezochte bijeenkomsten. Ook de mis tijdens de Tour de Schalkwijk ben ik erbij.” De kerk is een begrip in het dorp, niet alleen voor kerkgangers. ,,Het is een hele mooie kerk, ik denk dat het hele dorp het belangrijk vindt om dit te behouden.”

Antoinette de Bruin is katholiek opgevoed, maar werd na haar trouwen lid van de Hervormde gemeente. Toch voelt zij zich ook heel betrokken bij de katholieke kerk in haar woonplaats Schalkwijk. ,,Ik heb 25 jaar op een koor gezeten in Houten, maar ik werd enorm getrokken door het katholieke kerkkoor in Schalkwijk. Ik kan het niet helemaal verklaren, maar ik had wel een verlangen naar eenheid in het geloof.”

INTERKERKELIJK

Antoinette is dan ook actief in de interkerkelijke commissie. ,,Ik ben heel blij dat er veel samengewerkt wordt tussen de verschillende stromingen. Vroeger kon dat allemaal niet, nu gelukkig wel. De katholieke gemeenschap hier is heel fijn en warm.” De herbestemming van het kerkgebouw gaat haar dan ook aan het hart. ,,Ik vind het heel triest. Natuurlijk wordt er een andere locatie gezocht om diensten te vieren, maar dan nog is het verlies van een kerkgebouw altijd pijnlijk.”

De kerk is van ver al te zien is. Het is een ijkpunt.

Jorrit Smit (26) woont al 15 jaar met zijn ouders tegenover de kerk. ,,De kerk is al die tijd al mijn uitzicht. Als kind ging ik ook gewoon naar de kerk met mijn ouders. Ik ben nog misdienaar geweest.” Smit komt nu niet meer wekelijks in de kerk. Maar als voorzitter van de Tour de Schalkwijk heeft hij een andere band. ,,We organiseren ieder jaar een speciale mis. Die is altijd druk. Ook met Kerst kom ik nog in de kerk.”

EEN IJKPUNT

Als Smit erover nadenkt, betekent de kerk best veel voor hem. ,,Het is gewoon een karakteristiek gebouw, dat van ver al te zien is. De kerk is een ijkpunt.” Hij is blij dat het gesprek over herbestemming open gevoerd wordt. ,,Je kunt je kop wel in het zand steken, maar dat is het slechtste wat je kunt doen. Het is een goede zaak dat iedereen erover mee kan praten, zodat er een bestemming gevonden kan worden waar iedereen zich wel in kan vinden.”

Hier sluit Winand de Wit zich bij aan. ,,Ik vind het heel belangrijk dat iedereen hierover mee kan praten.” Dat er nu gekeken wordt naar herbestemming vindt De Wit moeilijk en begrijpelijk tegelijk. ,,Er zitten veel minder mensen in de kerk dan vroeger, dus ik begrijp best dat het te duur wordt om de kerk te onderhouden en warm te stoken. Toch hoop ik wel dat er in de plannen ruimte blijft om naar de kerk te gaan.”

HOE LANG NOG

Met generatiegenoten is herbestemming van de kerk een belangrijk onderwerp van gesprek. De Wit: ,,Als we na de dienst aan de koffie zitten, vragen we onszelf hardop af hoe dit gaat aflopen. Hoe lang zitten we nog in de kerk op deze manier?”

Als we na de dienst aan de koffie zitten, vragen we onszelf hardop af hoe dit gaat aflopen.

Dat is een realistische vraag. De nieuwe bestemming van de kerk zou in elk geval sociaal moeten zijn, denkt Antoinette de Bruin. ,,Misschien kunnen alle banken verkocht worden en tafels en stoelen neergezet, zodat er een ontmoetingsruimte ontstaat voor het hele dorp.” Huisvesten van een supermarkt, bibliotheek, feestlocatie of woningen zou De Bruin vreselijk vinden. ,,Ik zou dat heel moeilijk vinden. De sfeer van de kerk moet met respect behandeld worden.”

APPARTEMENTEN

Elders in het land worden ook wel appartementen gebouwd in kerken. Dat ziet Rik van der Werf niet zitten. ,,Het is belangrijk dat het aanzicht van de kerk, zowel binnen als buiten, behouden blijft. Ook denk ik niet dat er veel behoefte is aan appartementen, er zijn er al heel wat gebouwd.”  

Jorrit denkt wel dat er behoefte aan zou zijn, maar is voorzichtig met wat hij erover zegt. ,,Ik wil niemand tegen de schenen schoppen en het gesprek moet open gevoerd kunnen worden. Maar ik denk dat er een combinatie van meerdere bestemmingen zou moeten komen. Het is een groot gebouw. Misschien een expositieruimte en een deel woonbestemming. En ook een deel houden zoals het nu is.”

KARAKTER

Smit heeft net een woning gekocht in project Wickengaard, maar zou het op termijn best zien zitten om in de kerk te wonen. ,,Dat zou ik heel bijzonder vinden. Maar het is belangrijk dat het authentieke karakter van het gebouw behouden blijft. Je kunt er niet zomaar een paar studio’s in hangen ofzo.” 

Ik zou het heel bijzonder vinden om in de kerk te kunnen wonen

Iedereen mag meepraten over de nieuwe bestemming. De locatieraad organiseert op woensdagavond 16 oktober 2024, vanaf 19.30 uur in cultureel centrum de Wiese een Dorpsgesprek. Hiervoor worden alle inwoners van Schalkwijk en Tull en ’t Waal persoonlijk uitgenodigd.

Het uitgangspunt bij deze zoektocht is om het gebouw te behouden voor één of meerdere mooie maatschappelijke functies voor Schalkwijk en omgeving. Zo blijft het gebouw van brede betekenis. Het streven hierbij is ook, om gedeeld gebruik voor de geloofsgemeenschap te blijven realiseren. Het gehele proces zal naar verwachting verschillende jaren gaan duren.