Documentaire ‘In dienst van de vrede’ over het nut van ‘peacekeeping’-missies is te zien in Houten
15 april 2024 om 09:01 Herdenkingen Tips van de redactieHOUTEN Cor Aalbregt was in 1982 kapitein van de C-compagnie Dutchbatt tijdens de UNIFIL missie in Libanon. Deze VN-vredesmacht had tot doel de strijdende partijen in Libanon uit elkaar te houden en de rechtsorde in het land te herstellen. Over de gebeurtenissen en de gevolgen van die missie is de documentaire ‘In dienst van de vrede’ gemaakt die op 24 april te zien is in Theater Aan de Slinger.
door Annette Stolk – de Vries
Luitenant-kolonel b.d. Cor Aalbregt is inmiddels 73 en woont samen met zijn vrouw in Houten. In 1981 woonde hij in Havelte en kreeg als kapitein van het 47ste infanteriebataljon de opdracht kaderleden en 350 manschappen op te leiden voor de VN-missie in Libanon. Lichting 81-5 die op 9 september 1981 in Assen opkwam bestond voornamelijk uit dienstplichtigen die zich vrijwillig hadden opgegeven voor uitzending. Deelname aan uitzending naar Libanon leverde een kortere diensttijd op en veel dienstplichtigen dachten te gaan deelnemen aan een veredelde vakantietrip. De werkelijkheid bleek een stuk weerbarstiger. Het werd een bijzondere missie, waar zowel politiek Den Haag als Defensie zich flink op hadden verkeken. Vijf tot zeven personen van de 180 manschappen die na de opleiding uiteindelijk overbleven en de compagnie van Aalbregt vormden, pleegden in de jaren na de missie zelfmoord en diverse veteranen kampen met PTSS (Posttraumatisch stressstoornis). Aalbregt: ,,De meeste dienstplichtigen waren heel jong, achttien of negentien jaar. Je kunt nog zoveel voorbereiden, maar de werkelijkheid van een oorlog valt niet na te bootsen.”
PARALELLEN
Aalbregt gaf leiding aan een zogenoemde ‘peacekeeping’-missie. ,,Onze opdracht was om in Libanon, de Palestijnen, de Israëliërs en een christelijke militie uit elkaar te houden en de rechtsorde te herstellen. Daarnaast moest het in opbouw zijnde Libanese leger worden geherintroduceerd. Er zijn veel parallellen met de gebeurtenissen van 7 oktober jl. te trekken. Ook nu zijn er ook weer spanningen en dagelijkse beschietingen aan de Libanees/Israëlische grens. Waar wij te maken hadden met de PLO en lokale militie AMAL, is nu Hezbollah actief.”
We hebben dingen gezien die nooit wennen.
INVASIE
Medio maart 1982 start de C-compagnie met de missie in Libanon. Bij aankomst richt Aalbregt meteen buitenposten in waarmee de situatie goed in de gaten gehouden kan worden. Roadblocks en patrouilles controleren de toegang tot de gebieden en vangen infiltratiepogingen op. ,,Onze instructie was de vrede te bewaren en het gebruik van geweld was alleen in bijzondere situaties toegestaan. We namen ons wel meteen voor, indien nodig, stevig in te grijpen om zo gelijk onze grenzen duidelijk te stellen. We hebben tijdens onze aanwezigheid veel incidenten meegemaakt. Al snel wen je daaraan, na twee à drie weken kijk je nergens meer van op. We hebben echter ook dingen gezien die nooit wennen.”
Mag ik u iets vragen, bent u misschien verkeerd gereden?
Ondanks de aanwezigheid van blauwhelmen valt het Israëlische leger op 6 juni 1982 alsnog Zuid-Libanon binnen. Aalbregt: ,,We zagen de opbouw van de troepen al vorm krijgen en het was duidelijk dat een invasie in de lucht hing. Ik had mijn manschappen enkele uren voor de inval al op gevoel in algehele staat van paraatheid gebracht, maar tegen een invasiemacht met 76.000 man, 1200 tanks en 1500 pantservoertuigen waren we niet bestand. Als één van de strijdende partijen zich niet meer houdt aan het bestand, dan houdt de taak van de vredesmacht op, zo luidde de instructie.” Kapitein Aalbregt moest nog wel formeel vaststellen dat het daadwerkelijk een zogenoemde ‘grote incursie’ betrof. Hij rijdt daarom de colonne tegemoet en ziet ondertussen de vele pantservoertuigen. Hij blokkeert met zijn jeep het pantservoertuig van de commandant-spitseenheid van het Israëlische leger. Hij klimt op de commandowagen, salueert en zegt tegen de verbaasde Israëlische commandant: ,,Mag ik u iets vragen, bent u misschien verkeerd gereden?” De Israëlische commandant kijkt nog eens op zijn kaart en antwoordt: ,,Ik denk het niet.” Kapitein Aalbregt wist genoeg, de Israëlische invasie was een feit.
KLACHTEN
In september 1982 keert de C-compagnie terug in Nederland. In die tijd vond er nog geen debriefing plaats. ,,Na een korte ceremonie op het vliegveld gingen we uit elkaar. Mijn verzoek om nog twee weken met elkaar te mogen doorbrengen werd afgewezen. De meeste jongens hebben elkaar daarna nooit meer gezien”, vertelt Aalbregt. Het ontbreken van goede nazorg ziet hij mede als mogelijke verklaring waarom er relatief veel jongens klachten hebben gekregen in de jaren na de missie.
MISSIES
De documentaire ‘In dienst van de vrede’ van Jelmer Hoekstra geeft naast de verhalen van veteranen een actueel beeld van de situatie in Libanon van toen en nu. Buitenland correspondent Jan Keulen, Midden-Oosten expert Nicolaos van Dam, NOS-correspondent Daisy Mohr en oud-generaal Peter Van Uhm komen aan het woord. Cor Aalbregt is aanwezig om na afloop van de film vragen uit de zaal te beantwoorden. Hij zal de aanwezigen zelf de vraag stellen of men een VN-vredesmissie nuttig vindt. Hij noemt de 900.000 doden in Oeganda waarbij generaal Dellaire maandenlang vroeg om in te grijpen, maar geen toestemming kreeg. ,,Hij is er helemaal gek van geworden. En wat te denken van Mali of Srebrenica. Is het de moeite waard om zoveel mannen en vrouwen te laten sneuvelen of ziek naar huis te laten komen als je dergelijke geweldsinstructies meekrijgt; namelijk dat je niets mag doen?.” Aalbregt zelf twijfelt, ondanks het feit dat zijn missie destijds in Libanon de rust en orde in het gebied herstelde, scholen opbouwde en vaccinatieprogramma’s uitvoerde. ,,Ik twijfel aan het nut van ‘peacekeeping’-missies. Stuur militairen niet op pad met de handen op de rug en verplicht toekijken als zich verschrikkelijke taferelen voor hun ogen plaatsvinden.”
De documentaire ‘In dienst van de vrede’ over de UNIFIL missie in Libanon is 24 april om 20.00 uur te zien in Theater Aan de Slinger.