Willy Wagenmans over de uitdagingen van duurzaamheid, wonen en aardgasvrij
9 maart 2024 om 16:26 Mensen ZaterdagportretHOUTEN Willy Wagenmans (73) is zeer actief betrokken bij Fairtrade Gemeente Houten. Verbetering van werkomstandigheden, leefbare lonen en eerlijke kleding zijn daarbij grote thema’s. Daarnaast maakt hij zich als bestuurslid van de lokale coöperatie Opgewekt Houten sterk voor duurzaamheid. Hoe hij zich daarvoor inzet en wat volgens hem nodig is om in 2040 van het gas af te kunnen, lees je in dit Zaterdagportret.
Irene van Valen
Sinds 2009 draagt Houten de titel ‘Fairtrade Gemeente’. Winkels, horeca, bedrijven, organisaties, inwoners en de lokale overheid werken samen aan eerlijkere handel. Willy werd voorzitter van de Fairtrade Werkgroep Houten. Die zet zich in om de bewustwording te vergroten, onder andere door middel van acties: ,,In mei organiseren we op scholen een voorlichtingsactie over ‘fast fashion’. Dat is goedkope en minder kwalitatieve kleding die geproduceerd wordt onder slechte arbeidsomstandigheden. Deze kleding wordt snel afgedankt en leidt tot een enorme afvalberg. We willen door middel van gastlessen jongeren stimuleren om kleding te ruilen of kleding te laten hergebruiken door kringloopwinkels of ruilbeurzen. Vorig jaar boden we in samenwerking met de Wereldwinkel en BuitenWijs, onderdeel van Natuur – en Milieu Educatie Houten, de theatervoorstelling ‘Wow, de zee is van plastic’ aan op basisscholen. Kinderen en leerkrachten reageerden enthousiast op de voorstelling en vertaalden het naar opruimacties”, vertelt Willy.
We zouden lokaal opgewekte energie zoveel mogelijk lokaal moeten benutten in de vorm van energiegemeenschappen.
DUURZAAMHEID
Volgens Willy gebeuren er in Houten veel goede dingen op het gebied van duurzaamheid. Het belang van energiecoöperaties en andere maatschappelijke initiatieven voor de energietransitie is volgens hem groot. !mpact Houten ondersteunt bedrijven bij de energietransitie en circulariteit. Dat is het hergebruiken van grondstoffen in nieuwe producten of materialen. Energierijk Houten geeft informatie over het verduurzamen van je huis en Opgewekt Houten, waarbij Willy betrokken is, richt zich op collectieve energieprojecten. ,,Al die initiatieven zijn zeer actief en werken toe naar meer samenwerking. De uitdaging ligt bij overkoepelende problemen. Waar we ons bijvoorbeeld richten op zonneparken en -daken, lopen we aan tegen de problemen op het elektriciteitsnet. We zouden lokaal opgewekte energie zoveel mogelijk lokaal moeten benutten in de vorm van energiegemeenschappen. Hiermee wordt het elektriciteitsnet minder belast en word je als gemeente zelf meer de eigenaar van je energievoorziening. Wat mij betreft is dat de uitdaging voor de komende periode, waarbij het rijk wettelijke mogelijkheden moet bieden en gemeenten het organisatorisch op moeten pakken. Daarbij zijn er meer professionals nodig, want hierin kunnen we niet alleen maar leunen op vrijwilligers.
AARDGASVRIJ
Een van de grote Houtense projecten is het aardgasvrij maken van Houten in 2040. ,,In plaats van individueel van het gas af, moeten we meer werken aan warmtenetten. Daarvoor moeten organisaties gezamenlijk projecten oppakken”, stelt Willy. Hij hoopt mee te maken dat we een Houtense energiegemeenschap worden als opstap naar energieneutraal in 2040. ,,Verder denk ik dat de grootste uitdaging voor nu bouwen is. Wat mij betreft haalt de politiek de speerpunten van de Woonvisie weer uit de ijskast en bouwen we zo snel mogelijk voor ouderen en jongeren. We hebben de capaciteit daarvoor’, stelt Willy.
Met de portefeuilles financiën en volkshuisvesting maakte ik me hard voor woningen voor jongeren in een gemeente die tot dan toe traditioneel voor gezinnen bouwde.
POLITIEK
Dat brengt ons terug in de tijd. Willy vond door zijn werk zijn thuis in Houten. ,,Mijn vrouw en ik woonden een periode in Nieuwegein, maar verhuisden in 1998 naar Houten omdat we het een leukere gemeente vonden. Daarbij bood het door de centrale ligging een goede verbinding met mijn werk in Amsterdam en daarna ’s Hertogenbosch.” Waar hij vanuit Amsterdam vooral internationaal werkte, raakte hij door zijn werk in ’s Hertogenbosch betrokken bij de lokale politiek. ,,Ik werd in 2002 raadslid in Houten en wethouder van 2006-2010. Ik besefte dat mijn internationale ervaringen en activiteiten op lokaal niveau zichtbaar werden. Met de portefeuilles financiën en volkshuisvesting maakte ik me hard voor woningen voor jongeren in een gemeente die tot dan toe traditioneel voor gezinnen bouwde. Samen met toenmalig Viveste realiseerde de gemeente drie flats voor jongeren op de Bouw”, vertelt Willy. Inmiddels is hij uit de actieve politiek en met pensioen.
VERLEDEN
Toch is hij nog actief in de adviesraad van een energiefonds in Overijssel. Heel raar is dat niet, want hij is als oudste van acht kinderen in het Overijsselse Heeten geboren. ,,Ik kom uit een echte slagersfamilie en werkte al jong mee in de slagerij van mijn opa. Ik hielp met de boekhouding, maakte rond de feestdagen bestellingen klaar en bracht die rond”, vertelt Willy. Na het vwo in Deventer koos hij voor de studie economie in Tilburg. Hij hield zich bezig met internationale- en ontwikkelingseconomie en sloot zich aan bij de snel ontwikkelende studentenbeweging. Tussentijds werkte hij als student assistent in de bibliotheek van het Instituut van Ontwikkelingsvraagstukken (IVO).
Door vakbewegingen verenigen mensen zich voor verbetering, ontstaan sterkere CAO’s en stijgen lonen.
INZET
,,In die tijd was Tilburg een echte textielregio, maar bedrijven sloten hun deuren om zich te vestigden in ontwikkelingslanden voor de lagere lonen. Als tegengeluid organiseerden werknemers stakings- en bezettingsacties voor behoud van de eigen werkgelegenheid maar ook omdat ze vonden dat de bedrijven misbruik maakten van de slechte arbeidsomstandigheden in ontwikkelingslanden. Willy vond werk als hoofd mondiaal bij FNV vakcentrale en ondersteunde opkomende vakbonden in ontwikkelingslanden. ,,Ik zette me in voor betere onderhandelingsposities voor werknemers. Door vakbewegingen verenigen mensen zich voor verbetering, ontstaan sterkere CAO’s en stijgen lonen”, legt hij uit.
KLEDINGINDUSTRIE
De FNV richtte samen met andere organisaties de Fair Wear Foundation op die kledingbedrijven aanzet tot het maken van eerlijke kleding onder betere arbeidsomstandigheden. ,,Ieder jaar controleert Fair Wear bij ruim 100 aangesloten bedrijven of zij zich houden aan internationaal opgestelde uitgangpunten, zoals geen kinderarbeid, het toestaan van vakbonden, zorgen voor veilige en gezonde arbeidsomstandigheden en arbeidstijden die binnen de norm vallen. Daar waar het niet goed gaat, zetten ze de productie niet stil, maar werken ze naar verbetering om de werkgelegenheid in stand te houden. Willy wijst er op dat de kledingindustrie een van de meest vervuilende sectoren is. ,,Daar valt veel te winnen, dat begint met het stoppen met kopen van eerder genoemde ‘fast fashion”, zegt hij.
Doel is dat mensen in hun levensonderhoud kunnen voorzien en kinderen naar school kunnen.
FAIRTRADE
Op landelijk niveau werd Willy bestuurslid bij Fairtrade Nederland. ,,Fairtrade richt zich op kleine ondernemers in ontwikkelingslanden en op het verbeteren van hun inkomen door eerlijke productprijzen. Doel is dat mensen in hun levensonderhoud kunnen voorzien en kinderen naar school kunnen”, legt Willy uit. Fairtrade en duurzaamheid zit ook in het tegengaan van vervuilende kledingproductie, dat veel chemicaliën, verf en water verbruikt. Kies daarom voor duurzaam katoen van bijvoorbeeld de HEMA of koop met een gerust hart bij de Zeeman. ,,Zeeman is sinds 2019 lid van FairWear en houdt de prijzen laag door hun duurzame productie. Het duurzame zit in het aanhouden van een standaard assortiment en vaste producenten die weten wat zij moeten doen. Daarnaast controleert Zeeman de arbeidsomstandigheden”, vertelt Willy. Andere winkels waar je met een gerust hart kleding kunt kopen zijn de Wereldwinkel, Anna van Toor, tweedehands merkkleding van Petit Joli, Lefft Vintage en de drie Houtense kringloopwinkels Noppes, Ecokring Houten en Woord en Daad Winkel. Bever sport verkoopt verschillende Fair Wear merken, die en andere merken ontdek je op www.fairwear.org.
LOSLATEN
Al is Willy met pensioen, hij blijft zich inzetten voor eerlijke inkomens en arbeidsomstandigheden. Via stichting WageIndicator/Loonwijzer blijft hij betrokken bij onderzoek naar leefbare lonen. Wereldwijd publiceert WageIndicator informatie voor organisaties, vakbonden en bedrijven zodat deze hiermee de arbeidsomstandigheden kunnen verbeteren. Willy kan duidelijk het werk, zelfs als vrijwilliger, nooit helemaal loslaten.
In de tweewekelijkse rubriek ‘het Zaterdagportret’ zetten we een bekende en/of betrokken inwoner van de gemeente Houten in de aandacht. We leren ze beter kennen door een openhartig interview over motivatie, heden en verleden. Op www.HoutensNieuws.nl leest u de eerder gepubliceerde Zaterdagportretten.