Zaterdagportret - Ginette Hesselmann uit Schalkwijk wint de Boerhaaveprijs en gunt iedereen een goed gesprek over het levenseinde

16 december 2023 om 16:35 Mensen Zaterdagportret

SCHALKWIJK Ginette Hesselmann won de Boerhaaveprijs voor haar inzet als verpleegkundige specialist in de palliatieve zorg in het Universitair Medisch Centrum Utrecht (UMC). ,,We krijgen allemaal met dit belangrijke thema te maken, want we komen allemaal in ons laatste levensjaar en moeten keuzes maken in behandelingen en zorg. Denk aan euthanasie of het achterlaten van een dierbare”, zegt Ginette. In dit Zaterdagportret vertelt ze meer over haar werk en welke plek de Schalkwijksebrug in Houten voor haar heeft.

door Irene van Valen

Ginette startte 25 jaar geleden als verpleegkundig specialist in de palliatieve zorg in het UMC. Ze nam deel aan de adviescommissie ‘Voltooid Leven’, waarbij ze het ministerie adviseerde over wetgeving rondom euthanasie. Daarnaast is zij opgeleid als klinisch epidemioloog. Collega’s zien Ginette als een zorgzame vrouw en bewonderen haar verbindende karakter. Het is daarom dat zij haar voordroegen voor de Boerhaaveprijs 2023. Deze prijs wordt jaarlijks binnen het UMC uitgereikt aan een medewerker die zich op een speciale manier inzet. ,,Vaak zat ik in de zaal omdat anderen de prijs kregen,  21 november zat ik er om zelf de prijs in ontvangst te nemen. Dat collega’s me dit gunnen, raakt me. In hun ogen hoor en zie ik werkelijk de patiënten voor wie ik werk en ben ik een vertrouwenspersoon voor mijn collega’s. Tijdens de uitreiking vond ik het bijzonder om te zien dat mijn man en kinderen door de toespraken een beter beeld kregen van mijn werk. Ik zag de bijeenkomst als een podium om de aanwezigen mee te nemen in de palliatieve zorg - zorg waar we allemaal mee te maken krijgen”, stelt Ginette.

Mensen maken in hun laatste levensjaar de balans op.

SPECIALIST

Een verpleegkundige specialist is geen verpleegkundige, maar een medebehandelaar op een specifiek medisch terrein. Ginette legt uit: ,,In mijn geval is dat de palliatieve zorg. Ik verleen zorg en begeleiding aan mensen in hun laatste levensjaar of aan mensen die na het horen van een diagnose weten dat zij nooit meer beter zullen worden en zullen overlijden door hun ziekte. Dat gaat onder andere over behandeling van lastige symptomen, levenseindebeslissingen en organisatie van zorg. Ik geef medicatieadvies, schrijf medicatie voor en verwijs mensen door. Ik voer gesprekken over en begeleid mensen bij het nemen van beslissingen rondom hun levenseinde”, zegt Ginette. Denk aan onderwerpen als thuisblijven met de juiste zorg of elders wanneer dit niet kan. Of in gesprek gaan over een verbroken contact met een familielid en soms zelfs over juridische aangelegenheden. Voorbeelden van begeleiding zijn die van een vluchteling die ziek wordt, maar ons zorgstelsel niet kent; het begeleiden van een stervende moeder met minderjarige kinderen in een huurwoning waarvan de vader buiten beeld is of een alleenstaande 60-jarige man die euthanasie wil, maar zijn moeder niet alleen achter kan laten? Mensen maken in hun laatste levensjaar de balans op.”

WERK

Het gaat in Ginette’s werk om een goede voorbereiding op dat wat komt. Wat als je zo ziek wordt dat een overlijden naderbij komt? Wil je dan naar het ziekenhuis of wil je thuis blijven? Zijn er andere opties zoals een hospice? Zeker bij heel oude mensen, met meerdere ziektebeelden, kan die keus belangrijk zijn voor een rustig en waardig levenseinde. Ginette: ,,Denk aan een oudere vrouw van boven de 80 die opgenomen wordt met een dubbele longontsteking, maar daarnaast al veel andere gezondheidsproblemen heeft. Zij heeft niet veel kracht meer om de intensieve behandeling te ondergaan en hiervan te herstellen. Wanneer er tijdig gesproken wordt over de kans op herstel bij een complicatie, kan zij samen met naasten nadenken over de vraag of zij nog wel naar het ziekenhuis wil wanneer een complicatie optreedt. Ze kan bedenken waar zij wil zijn en wie zij om zich heen wil hebben bij een naderend overlijden. De gezondheidszorg heeft daar een taak. Ik gun iedereen een goed gesprek over het levenseinde. Dat kan gaan over wel of niet reanimeren; het wel of niet opnemen van een kwetsbare oudere met een gebroken heup of een jonge patiënt met een dodelijke ziekte die niet dood wil, maar niet verder wil leven met de ziekte. Ik begeleid mensen in het uitspreken van wat nog gezegd kan worden en bekijk of er nog wensen zijn om te vervullen. Wij regelden eens dat een vader en zijn vijfjarige zoon voor de laatste keer samen een film keken in de bioscoopzaal van het Wilhelmina KinderZiekenhuis.”

Veel is te voorkomen door de juiste voorbereiding en concrete informatie. Daar maak ik me sterk voor.

DUIDELIJKHEID

Als zorgverlener heeft Ginette ook te maken met de naasten van een patiënt. Ze maakt mee dat wensen van de patiënt botsen met die van de kinderen, bijvoorbeeld bij euthanasie. Het is belangrijk om verwachtingen bijtijds te bespreken, betrokkenen daarin mee te nemen en heel specifiek te zijn in de gesprekken om misverstanden te voorkomen. ,,Een hardnekkig misverstand rondom euthanasie is dat het snel geregeld is. Dat is niet zo. Artsen leggen hierin een grote verantwoordelijkheid af voor zichzelf en de wet. Het traject van beslissing tot uitvoering wordt nooit overhaast genomen. Het wordt weloverwogen en zeer zorgvuldig gedaan. Een ander gegeven is dat alléén de (huis)arts, die dat ook heeft toegezegd, de euthanasie uitvoert. Bij afwezigheid van deze arts, zal een waarnemer of vervanger dit niet vanzelfsprekend overnemen. Dit leidt soms tot veel teleurstelling of ontevredenheid in de familie. Veel is te voorkomen door de juiste voorbereiding en concrete informatie. Daar maak ik me sterk voor.”

BRUG

Ginette is op haar plek: ,,Ik maak samen met een behandelteam het verschil. Dit werk doe je nooit alleen en soms is het zwaar. Dan zoek ik na een dag werken thuis de rust op of ga sporten. Als moeder van drie kinderen in de leeftijd van zeventien tot eenentwintig jaar, kan ik niet altijd die rust vinden, maar dat hoort bij het ouderschap. De Schalkwijksebrug speelt echter wel een bijrol in die rust.” Omdat Ginette alles fietsend doet, wilde ze dicht bij haar werk wonen. Na haar studie in Utrecht verhuisde ze naar Houten en vervolgens naar Schalkwijk waar ze inmiddels zestien jaar woont. ,,We wilden een grotere en liefst vrijstaande woning en wonen met veel plezier in het dorp. Ik denk zelfs dat onze kinderen hier niet meer weg willen. Ze vonden hier hun ruimte en plek. Als ik ’s ochtends over de brug fiets voelt het alsof ik wakker word door het levendige en drukke Houten. Na een dag werken laat ik juist de drukte van werk en verkeer achter me en kom in de rust van loslaten. De brug vormt een omslagpunt.”

VERLEDEN

Terugkijkend naar haar jonge jaren vertelt Ginette dat ze geboren is in Odijk als dochter van een huisarts. Na het vwo studeerde ze Nederlands, maar vond dat niet zo leuk als gedacht. Ze stapte over naar de verpleging. ,,Ik wilde zelfstandig zijn en ging op kamers in Utrecht. Door werken en leren te combineren verdiende ik direct geld. Ik wide graag meer en was ambitieus. Ik werkte op de afdeling oncologie, waar de dood dichtbij was. In die tijd ontstond AIDS, waar patiënten vaak aan overleden. Deze overlijdens confronteerden mij met de eindigheid van het leven. Ik besefte dat waar je aan dood gaat niet uitmaakt, maar wel dat er aandacht moet zijn voor de mens. Zeker in de AIDS scene ontmoette ik bijzondere mensen die eigen ideeën hadden over de dood. Juist toen maakte de toenmalige minister van Volksgezondheid Els Borst zich sterk voor palliatieve zorg. Ik zag daar mijn uitdaging, specialiseerde me hierin en vond werk als verpleegkundige specialist in het UMC.” Daarnaast raakte Ginette betrokken bij regionale activiteiten en stelde landelijke richtlijnen mee op voor de palliatieve zorg. Daarmee staat ze niet alleen aan het begin van deze zorg, maar onderwijst zij verpleegkundigen, verpleegkundig specialisten en artsen binnen en buiten het UMC.

In de tweewekelijkse rubriek ‘het Zaterdagportret’ zetten we een bekende en/of betrokken inwoner van de gemeente Houten in de aandacht. We leren ze beter kennen door een openhartig interview over motivatie, heden en verleden. Op www.HoutensNIeuws.nl leest u de eerder gepubliceerde Zaterdagportretten.