Nachtvlinders tellen voor onderzoek naar insectenstand in ‘t Goy
2 april 2023 om 09:46 Natuur en milieu Tips van de redactie’T GOY De afgelopen vier jaar zijn in het agrarisch gebied ruim veertigduizend nachtvlinders geteld. Daarbij zijn meer soorten gezien dan verwacht. Ook Cornels Uijttewaal uit ’t Goy plaatst emmers op zijn erf voor onderzoek naar vlinders. ,,Het raakt mij dat er gelijk naar de boeren wordt gekeken als blijkt dat het niet goed gaat met de insectenstand.”
door Corine Lutz
Sinds 2013 worden er actief nachtvlinders geteld in Nederland. Alleen gegevens van de agrarische sector ontbraken voor een groot deel. LTO Noord, BoerenNatuur en De Vlinderstichting hebben daarom samen het project Boeren Insecten Monitoring Agrarisch Gebied (BIMAG) opgezet. Een project waarbij boeren en tuinders zelf dag- en nachtvlinders volgen in het agrarisch gebied. Het project wordt gefinancierd door het ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit.
Meetnetwerk
Voor fruitteler Cornelis Uijttewaal uit ‘t Goy is dit het derde jaar dat hij vrijwillig meedoet aan de telling. ,,Er wordt gezegd dat het slecht gaat met de insecten. Maar hoe erg het precies is en waardoor dat komt, dat is niet bekend. Er wordt vaak gelijk naar de boeren gewezen, dat raakt mij. We weten niet of er minder insecten op het platteland zijn vergeleken met vroeger, daarvoor ontbreken cijfers. Ik werk graag mee aan het onderzoek, om er achter te komen waar het probleem ligt.”
Insectenstand
In 2017 bleek uit Duits onderzoek dat het slecht ging met de insectenstand. De oorzaak daarvan zou bij de boeren liggen. LTO Noord wilde weten of dat ook echt zo was zegt Kirsten Snels, projectleider LTO Noord. ,,Dag- en nachtvlinders geven een mooie indicatie voor de insectenstand. Daarvoor loopt al een meetnetwerk via De Vlinderstichting in stedelijk- en natuurgebied, maar niet specifiek voor agrarisch gebied. Daarom zijn wij samen met De Vlinderstichting en BoerenNatuur gestart met het project BIMAG.”
We zoeken nog wel naar boerenbedrijven die willen meedoen.
Jeroen van der Brugge van De Vlinderstichting geeft daarbij aan dat het aantal deelnemers voor het bestaande meetnetwerk oploopt. ,,We zoeken nog wel naar boerenbedrijven die willen meedoen.” Het project sluit mooi aan op de metingen die al worden gedaan in het land. ,,Met de aanvulling van gegevens van boerenbedrijven kunnen we de cijfers vergelijken met stedelijke- en natuurgebieden.”
Volgens Van der Brugge is met de gegevens van de afgelopen vier jaar nog niet genoeg te zeggen over het verloop van de insectenstand op het platteland. ,,We hebben daarvoor meer gegevens nodig verspreid over een langere tijd.”
Het project heeft nu een vervolgsubsidie gekregen van vijf jaar. Snels is hier blij mee. ,,Daarmee hopen we de komende vijf jaar nog meer informatie te verzamelen over de vlinderstand. De eerste telling laat al wel zien dat natuurvriendelijke maatregelen zoals kruidenrijke graslanden, bloemrijke akkerranden en heggen effect hebben.”
Naast dag- en nachtvlinders zijn er veel meer insecten en dieren te vinden op het platteland. Snels: ,,Wij onderzoeken of we in de toekomst aanvullend aan de vlinders ook een ander insect of bijvoorbeeld een vogelsoort kunnen tellen. Dat zou nog meer informatie kunnen geven.”
Natuurlijk bestrijden
De afname van het aantal insecten zou komen door gebruik van bestrijdingsmiddelen. ,,Bij mijn keuze voor een bestrijdingsmiddel kijk ik hoe schadelijk het middel is voor nuttige dieren,” vertelt Uijttewaal. ,,Sommige middelen werken goed maar doden ook nuttige insecten. En ik maak gebruik van natuurlijke bestrijding, zoals oorwurmen, spinnen en lieveheersbeestjes. Als je insecten in je boomgaard ziet die helpen bij de bestrijding van insecten, kan je beslissen chemische bestrijdingsmiddelen niet of op een later moment te gebruiken.”
Om het aantal insecten te vergroten neemt Uijttewaal al eenvoudige maatregelen. ,,Er komen veel insecten af op bloeiende gewassen. Door minder te maaien gaat er steeds meer bloeien, zoals klaver, boterbloem en paardenbloem. Daar doe ik niks aan en ik zie dat het een positieve invloed heeft op de biodiversiteit. Er komt van alles op af.”
Emmers op het erf
Deelnemende boeren zetten tijdens een meetnacht drie speciale emmers op hun terrein. Een emmer op het erf, een emmer tussen de fruitbomen of landbouw en een emmer op een plek waar natuurvriendelijke maatregelen zijn getroffen. ,,Op die manier krijgen we inzicht in het effect van verschillende maatregelen,” zegt van der Brugge.
Met een speciale, blauwe lamp worden de vlinders naar de emmers gelokt. Zij vliegen via een trechter de emmer in, waardoor ze er niet meer uit kunnen. Uijttewaal: ,,Onderin de emmer zitten eierdoosjes, daarin kruipen de vlinders weg. Vroeg in de ochtend komt er iemand van De Vlinderstichting. Hij telt het aantal vlinders en de verschillende soorten. Hij ziet gelijk welke soorten nachtvlinders er in de emmer zitten.’
Met meer deelnemers krijgen we een nog beter inzicht in de vlinderstand.
Volgens Uijttewaal zou het kunnen dat door veel stikstof een verschaling van de biodiversiteit ontstaat. ,,Er is een stikstofprobleem, maar dat komt niet alleen door de boeren. Het probleem is veel groter. Zolang bijvoorbeeld Schiphol en de Rotterdamse haven volop blijven draaien, houden we een stikstofprobleem. Ik zie het dan ook als een gezamenlijk probleem. Met dit onderzoek wil ik graag bijdragen aan meer duidelijkheid over de oorzaak van de achteruitgang van de insectenstand. Daarom roep ik ook andere boeren op om mee te doen. Met meer deelnemers krijgen we een nog beter inzicht in de vlinderstand.”
Door heel Nederland zoeken we nog extra deelnemers vanwege uitbreiding van het project. Aanmelden kan via: https://www.vlinderstichting.nl/bimag/. De nieuwe metingen starten in april.
