Afval scheiden lukt, ‘maar in restafval zitten te veel etensresten’

27 oktober 2022 om 15:15 Natuur en milieu

HOUTEN Het is goed nieuws: we produceren met z’n allen minder afval. Het zou zomaar kunnen dat we dit jaar onder de 500 kilo huishoudelijk afval per inwoner komen. De vraag is: is dit structureel of niet?

8,8 miljard kilo huishoudelijk afval. Je kunt je er geen voorstelling van maken, maar zoveel zamelden gemeenten vorig jaar in. En dan hebben we het alleen over huishoudelijk afval. Afval van bedrijven zit er bijvoorbeeld niet bij, dus de afvalberg in ons land is elk jaar nog een stuk hoger dan dat deze cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) aangeven. Op de curve van het CBS is de laatste jaren weinig peil te trekken. Dan is hij weer boven en dan weer onder de 500 kilo. Kijk je naar het grotere verband dan is te zien dat de laatste jaren er weinig progressie wordt geboekt. Het coronajaar 2020 is ook in deze cijfers een zwarte raaf, want toen kwam er gemiddeld 523 kilo huishoudelijk afval in de klikobakken terecht. Het is een logisch gevolg van corona. ,,Mensen zaten verplicht thuis en gingen aan het opruimen en thuiswerken. Ook werd er thuis meer geconsumeerd, waardoor stromen zoals bijvoorbeeld glas flink toenamen. In 2021 lijkt dit weer allemaal iets te normaliseren”, licht Sander van Deursen, adviseur en beheerder Grondstoffen van de GAD Gooi en Vechtstreek toe. Deze normalisering blijkt uit de 8,8 miljard kilogram huishoudelijk afval die vorig jaar werd ingezameld door gemeenten. Dat is ongeveer 506 kilogram per inwoner.
Houten zit daar met 538 huishoudelijk kilo afval per inwoner boven.

STEDELIJKE GEBIEDEN In het algemeen geldt dat in niet-stedelijke gemeenten beduidend meer afval wordt ingezameld dan in zeer stedelijke gebieden. In 2021 werd 606 kilogram afval per inwoner opgehaald in de buitengebieden, tegen 428 kilogram per inwoner in de steden. Dit wordt deels verklaard doordat er minder gft-afval (groente-, fruit- en tuinafval) wordt ingezameld in gemeenten met veel hoogbouw. Ook wordt in stedelijke gebieden minder vaak afval aan de bron gescheiden, wat leidt tot relatief grotere hoeveelheden huishoudelijk restafval per inwoner.

AFVALSCHEIDEN Afvalscheiden is helemaal hot en dat betaalt zich ook uit in de gegevens. In 2020 werd per inwoner 209 kilogram aan huishoudelijk restafval ingezameld, in 2021 was dit 199 kilogram. Met andere woorden: momenteel wordt ongeveer 60 procent van het huishoudelijk afval gescheiden aangeleverd. En ook daarin zijn trends. Uit de gegevens blijkt tevens dat vooral de hoeveelheden grof tuinafval, hout, puin en grond afnamen. Daar staat tegenover dat ingezameld gft juist toenam. 

‘We gaan ervan uit dat de meeste inwoners hun best doen’

GOED VOOR DE TOEKOMST Afvalinzamelaars zoals de GAD steken er veel tijd in om het afval gescheiden aan te leveren, want dat is goed voor onze toekomst en dat scheiden lukt redelijk tot goed, verklaart Van Deursen. ,,De ‘oudste’ afvalstromen zoals glas en papier zijn het meest doorgedrongen in de huishoudens. We gaan ervan uit dat de meeste inwoners hun best doen zo goed mogelijk hun afval te scheiden. Soms door onwetendheid, omstandigheden of gemak belandt er toch nog afval bij het restafval dat gescheiden had kunnen worden. In het restafval zien we bijvoorbeeld nog veel etensresten.”

‘Voorkomen is beter dan genezen, gaat ook op voor afval’

PREVENTIE Gescheiden afval is prima, maar voorkomen van afval - preventie - is het beste. ,,Het oude spreekwoord ‘voorkomen is beter dan genezen’, gaat ook hier op. Wees je bewust van je eigen inkoopgedrag en ga eens kijken welke verpakkingen je kunt vermijden. Je hoeft niet je hele levensstijl om te gooien: bewust inkopen en weggooien is genoeg”, aldus Van Deursen.

In grote steden wordt veel gft, maar nauwelijks papier ingezameld
- Vooral in niet-stedelijke gemeenten werd veel gft-afval opgehaald: 156 kilogram per inwoner. In zeer stedelijke gemeenten werd slechts 34 kilogram gft-afval per inwoner ingezameld. Omdat er in stedelijke gebieden relatief veel hoogbouw is, wordt gft-afval hier niet apart ingezameld, of slechts in bepaalde wijken.
- Het inzamelen van papier staat hier haaks op. In 2021 werd landelijk 48 kilogram papier per inwoner ingezameld, maar in Den Haag betreft het 19 kilo en in Amsterdam en Rotterdam 20 kilogram papier per inwoner. De Waddeneilanden blinken op dit gebied uit. Het meeste papier werd ingezameld op de Waddeneilanden Schiermonnikoog (184 kilogram) en Vlieland (162 kilogram), en in Tubbergen (93 kilogram).
- Ook in de hitlijst met de grootste hoeveelheid ingezameld restafval per inwoner staan de Waddeneilanden het hoogst: Schiermonnikoog (785 kilogram), Vlieland (679 kilogram) en Texel (654 kilogram). Ook Den Haag (350 kilogram) en Rotterdam (332 kilogram) hebben relatief veel huishoudelijk restafval per inwoner.
- In 2021 nam de hoeveelheid grof afval dat gescheiden werd ingezameld af tot gemiddeld 111 kilogram per inwoner. In 2020 was dit nog 118 kilogram, in 2019 werd 109 kilogram per inwoner ingezameld. Ook hier laat corona zijn sporen na, want in 2020 werd naar verhouding veel in de tuin gewerkt en er is veel verbouwd en opgeruimd. In 2021 daalde de hoeveelheid ingezameld grof afval weer.