Fietsambassadeur André Botermans: ,,Ik preek de gospel van Houten.”
27 augustus 2022 om 09:23 MensenHOUTEN Hij is Internationaal Fietsambassadeur en trekt vanuit die functie op met groepen uit de hele wereld. Zij willen meer weten over Houten als Fietsstad. ,,De meeste daarvan komen via de gemeente bij ons. Soms bezoeken groepen op eigen houtje onze gemeente”, zei André Botermans. Wij vroegen hem naar zijn werk, wie hij is en naar zijn persoonlijke kijk op Houten.
De buitenlandse bekendheid van Houten en ons DNA ontstaat door artikelen op het internet en in magazines als het Engelse ‘Cycling Weekly’ en de Duiste ‘Stern’. André gaf tien jaar lang presentaties vanuit het Nederlands Instituut voor Ruimtelijke Ordening en Volkshuisvesting en deelde informatie met studenten van over de hele wereld. ,,Ook boeken werken mee aan onze bekendheid. Het boek ‘Fietsgek’ beschrijft fietsen als leefstijl, waarin een hoofdstuk over Houten gaat. In het boek ‘Fietsen maken Utrecht’ werden verschillende Utrechters en ik geïnterviewd over het thema fietsen. Het leuke is dat Houten zelf nooit hoog van de toren blies. Het ging ons er nooit om de beste fietsstad te zijn. Toch werden we het”, legde André uit.
Geen andere stad in de wereld heeft het fietsnetwerk beter voor elkaar.
FIETSSTAD De ontwikkeling van Houten in de jaren 70 blijkt bijzonder te zijn. Wonen, ruimte en buitenspelen bepaalden het huidige ontwerp. Fietsen kreeg belangstelling vanaf de jaren 90 en na 2000 groeide de internationale aandacht voor de samenhang tussen de fietspaden en woonwijken. Dat leidde tot de naam ‘Fietsstad’. ,,Deze stimuleringsprijs moedigt woonplaatsen aan om bewuster te kijken naar het fietsnetwerk binnen de woonplaats. Houten staat daarbij bovenaan”, vertelde André. Door zijn functie als ambassadeur is hij altijd positief over Houten als fietsstad, waar hij best kritisch durf te zijn op gevoerd beleid. ,,We moeten zuinig zijn op wat we hebben en het onderhoud van onze fietspaden in het oog houden. Ik draag onze fietsstadstatus uit en laat zien hoe wij het doen, hoe het werkt en dat het bijna perfect is. Geen andere stad in de wereld heeft het fietsnetwerk beter voor elkaar. Dat noem ik de Gospel of Houten”, lachte André. ,,Ik inspireer anderen en moedig hen aan om af te wijken van hoe het nu gaat in hun woonplaats, zoals Houten 50 jaar geleden deed. Ik vraag mensen afstand te nemen van het idee van brede autostraten en hoogbouw. Wij kozen voor groen, water en ruimte. Dat zien de bezoekers.”
OVERLAST Kijkend naar minpunten lachte André: ,,In Houten ervaren mensen last van een voorbijrazende brommer en klagen dan over herrie. Maar fiets eens over de Amsterdamsestraatweg in Utrecht. Daar stikt het van de brommers en auto’s. Daar heerst constante herrie. Wij zijn zo gewend aan ons stille dorp dat herrie direct stoort. Met buitenlandse studenten blijft ik altijd even stilstaan in het Kooikerspark, zodat zij de rust van Houten ervaren. Het enige wat we daar horen zijn de wind, fietsers, hondenuitlaters en spelende kinderen. Dat is voor die stadse studenten een nieuwe ervaring en wij klagen op die ene brommer.”
Dat het DNA dat Rob Derks als ontwerper bedacht behouden blijft, stemt me gelukkig.
ONTWERPER André durft toe te geven dat hij blij is met ons nieuwe college. Hij vreesde het verlies van het Houtense DNA door hoogbouw en verdichting. ,,Dat het DNA dat Rob Derks als ontwerper bedacht behouden blijft, stemt me gelukkig. Zijn boek ‘Het groen omarmd’ over zijn hele werk en deels over Houten wordt vertaald. Ik hoop dit boek in de toekomst cadeau te doen aan studenten die vanuit London, Boston en Atlanta jaarlijks Houten bezoeken. Ik vind overigens dat Rob Derks een standbeeld, straatnaam, plein of park met zijn naam verdient.”
BLOEMKOOLWIJKEN André is er trots op dat bij de groei van Houten nagedacht wordt over hoe om te gaan met mensen en hun leven en het ontstaan van zogenoemde bloemkoolwijken; wijken die bereikbaar zijn met één toegangsweg en een organisch verkavelings- en stratenpatroon. ,,Hier werd niet geluisterd naar de consument die zich snel wil verplaatsen, zoals in de marktstedenbouw. Met die vorm van bouwen verpesten we steden en dorpen door het vele autorijden. Het is in Houten waanzin om met de auto naar de brievenbus te rijden. In steden pakken mensen de auto om boodschappen te doen in de winkel 300 meter verderop. Natuurlijk zijn ook zij voor meer fietsen, maar dat moeten anderen doen, zodat zij dichter bij de winkel kunnen parkeren. Het geheim van Houten is dat iedereen meedoet en daarmee gelijk is. Dat moedigt elkaar aan tot fietsen. In ons centrum is het fietspercentage 61 procent, naast 12 procent wandelaars. De rest van de bezoekers aan het centrum komt met de auto.” Natuurlijk mag men boodschappen doen met de auto. Sinds André een krant bier van de fiets liet vallen, neemt hij liever de auto voor zware en breekbare boodschappen.
BEWUSTZIJN Volgens André zijn de fiets en auto geen substituten (plaatsvervangers). ,,Je lost files niet op door te fietsen. Auto’s gaan over lange afstanden en de fiets over korte afstanden. Op lokaal niveau kunnen ze elkaar wel vervangen. Als stedenbouwkundige vind ik het gebruik van de auto binnen Houten onzin. Het is onlogisch, want fietsen is heerlijk en gezond. Voor onze kinderen is het zelfs beter en educatief.” Volgens Andre komt het autogebruik voort uit menselijke luiheid en hedonisme (genot als hoogste doel): ,,Waarom niet bewuster kiezen om het anders te doen en de fiets te pakken in plaats van automatisch de auto in te stappen?”, vroeg hij hardop. ,,Het gaat in mijn werk om urban cycling; fietsen binnen de eigen woonplaats en niet om duursporten als wielrennen en recreatief fietsen in het buitengebied”, benadrukte André.
BASKETBAL Hij erkent niet veel maar wel heel vaak te fietsen, minstens drie keer per dag en is heel actief met basketbal. ,,Ik startte daarmee op mijn vijftiende, na vijf jaar korfbal spelen. Basketbal is veelzijdiger en harder. Ik kreeg een plek bij de eredivisieclub en floot wedstrijden. Ik speelde heel graag en was een goede schutter met een hoog vrije worp percentage. Mijn droom was de NBA tot blessures opspeelden rond mijn eenentwintigste. Daarna bleef ik wedstrijden fluiten en werd trainer en coach van veel teams tot aan de eredivisie jeugd. Ik schreef en tekende voor het clubblad, was betrokken bij kampen, eerst als jongere en later als leider. Nu fluit ik nog steeds wedstrijden en werk mee aan de opleidingen voor de jeugd.
FILOSOOF Boven het fietsambassadeurschap noemt André zichzelf een christen. ,,Ik ben getrouwd, vader van twee zoons en stedenbouwkundige. Ik zie mezelf als ‘winner’. Ik verloor veel in mijn leven, maar won veel terug. Alles leidde tot iets goeds: na mijn scheiding zag ik vergeving en mijn zoons kwamen goed terecht. Dat maakt ons allemaal winnaars.” Daarnaast noemt André zichzelf actief en levenslustig. ,,Ik verveel me nooit. Ik filosofeer, fotografeer en lees veel. Bij mensen sta ik bekend als eigenwijs en als een betweter”, lachte André. Hij stelt altijd vragen. Dat is de filosoof in hem. Al zoekt hij wijsheid door te lezen, hij weet dat wijsheid meer te maken heeft met het niet weten. ,,Feitenkennis is de makkelijke manier van weetjes verzamelen, maar echte wijsheid is het goede doen op het juiste moment. Dat kun je oefenen. Het zit meer in de irrationele kant en komt voort uit nadenken, levenservaring en doorvragen.” Die gesprekken voert André graag als mensenmens. Het leven is daarom meer dan alleen werken, het is samenleven, samenwerken en leren van elkaar. Dat lijkt beknopt de boodschap van André. Hij vindt dat in Houten en geeft hem voldoening.
door Irene van Valen