Terugblik: coronametingen in riool Kromme Rijnstreek

4 maart 2022 om 08:08 Corona

REGIO Na twee jaar corona is het tijd voor een korte terugblik. Het ergste van deze pandemie, die al onze levens heeft geraakt, lijkt Nederland achter de rug te hebben. Althans, dat is de hoop. Het coronavirus COVID 19 is al die tijd terug te vinden geweest in het riool. Wat laten deze rioolwatermetingen zien over het verloop van de corona pandemie in de Kromme Rijnstreek?

door Kuun Jenniskens

Het coronadashboard dateert van 28 februari 2020. Eerst werden hierin alleen aantallen besmettingen getoond, maar het dashboard wordt met steeds meer data uitgebreid. Vanaf september 2020 wordt van steeds meer gemeenten op het coronadashboard weergegeven in hoeverre corona zich in het riool laat zien. 

RIVM DOET METINGEN Via ontlasting komen corona RNA-deeltjes in het riool. Deze deeltjes zijn niet terug te voeren op personen. Op de rioolzuiveringsinstallatie van de verschillende waterschappen in Nederland worden monsters genomen die het RIVM onderzoekt op corona. Via deze cijfers is per gemeente te zien hoe het staat met de besmettingen. Niet in exacte aantallen besmettingen. Maar wat is de tendens? Is er sprake van een groei, een plafond, of een afname? De rioolcijfers zijn op te vatten als waarschuwing vooraf, want besmettingen laten zich in het riool zo’n twee weken eerder zien dan in de teststraat. Op het dashboard worden ze weergeven in aantallen deeltjes per 100.000 personen. Op deze wijze laten de uitkomsten zich makkelijk vergelijken. 

BUNNIK In het dashboard is te zien dat de gemeente Bunnik direct eind oktober 2020 een flinke piek doormaakt met 1927 deeltjes per 100.000 inwoners. Een week later zakt deze stijging ineens helemaal weg, om half november 2020 nog weer forser te pieken naar 2866 deeltjes. Van december tot april zweeft het rond de 200 deeltjes. Het voorjaar van 2021 verloopt rustig. In de maanden juli en augustus worden er hogere aantallen coronadeeltjes in het riool gevonden. In de zomer zijn er veel versoepelingen terwijl de vaccinatiecampagne maar langzaam op stoom komt. 

In september staan de cijfers extreem laag, wat voor heel Nederland geldt. Even lijkt het alsof corona is geklopt. Maar er komt een nieuwe golf die in Bunnik vanaf november 2021 in het riool zichtbaar wordt. Met de besmettelijke variant omikron in aantocht gaat Nederland vlak voor de Kerst op slot om te kunnen boosteren. In Bunnik, met een torenhoge vaccinatiegraad van 93 procent, laat 74 procent van de inwoners boven de 18 jaar zich boosteren. 

In het riool zijn in deze periode flink wat besmettingen zichtbaar. Met een piek tussen Kerst en Oud & Nieuw gevolgd door een nog grotere piek van 1229 deeltjes begin februari. Op 12 februari vertaalt dit zich in hoge aantallen mensen met een positieve testuitslag bij de GGD.  

Voor de gemeente Bunnik is er melding gedaan van 15 inwoners die de afgelopen twee jaar aan de gevolgen van corona zijn overleden. 

Coronadashboard

HOUTEN Vanuit de rioolmetingen laat ook Houten in oktober 2020 hoge cijfers zien, deze dalen richting november en blijven wat hangen in december 2020 en januari 2021 met grosso modo 250 deeltjes per 100.000 inwoners. Hierna ontstaat er een plateau met iets lagere cijfers. In mei en juni 2021 is het rustig. Net als in Bunnik piekt het in juli en augustus weer, met 444 deeltjes per 100.000 inwoners. Van half september tot half oktober vlakken deze cijfers weer netjes naar beneden af. Eind november 2021 stijgen de cijfers flink, met een piek op 25 november van 1773 deeltjes. Gevolgd door eenzelfde piek begin december. Later in december zakken de cijfers weer. Vanaf half januari slaat omikron ook in Houten echt toe met 1189 deeltjes in het riool. Begin februari oplopend naar 1875. De hoogste piek voor Houten van de afgelopen twee jaar vindt plaats op 15 februari 2022 met 2368 RNA deeltjes per 100.000 inwoners in het riool. 

Van de inwoners in Houten is 90 procent volledig gevaccineerd en 71 procent haalde de booster. Het coronadashboard laat het trieste feit zien dat de afgelopen twee jaar 53 mensen uit Houten aan de gevolgen van corona zijn overleden. Met pieken helemaal aan het begin van de pandemie in april 2020 en ook nog in november 2020.

Coronadashboard

WIJK BIJ DUURSTEDE Omdat rioolmetingen pas sinds najaar 2020 breed zijn uitgerold is ook in Wijk bij Duurstede de eerste piek te zien eind oktober. Die piek bestaat uit 1121 deeltjes, ook hier zakt de piek even kort weg en stijgt vervolgens door naar 1353 op eind november 2021. Dit is een vergelijkbaar verloop met de andere twee gemeenten in de Kromme Rijnstreek.

Pas recent, in de eerste week van februari 2022, komt de hoogste golf coronadeeltjes in het riool terecht: dat zijn er 1629 per 100.000 inwoners.

In Wijk bij Duurstede is 88 procent van de inwoners boven de 18 jaar gevaccineerd, en 69 procent daarvan haalde ook een booster. Ook Wijk heeft in deze pandemie doden te betreuren; samen 19 mensen. Dat gebeurde in drie pieken; in april 2020 en eind oktober begin november 2020, en opnieuw in mei 2021.

Coronadashboard

Kijk voor meer gegevens over het verloop van de corona pandemie over de gemeenten Bunnik, Houten en Wijk bij Duurstede op het coronadashboard.