Video- en lichtkunstenaar Lotte Zuijdwijk: ,,Ik omring me met prettig geïnspireerde mensen.”
4 december 2021 om 09:27 Mensen ZaterdagportretHOUTEN Beeld, muziek en kiezen voor haar vrijheid zijn de rode draad in haar leven. Haar naam staat achter VONK festival dat plaatsvond op Fort bij ’t Hemeltje. Ze noemt zichzelf een synaestheet: ,,Bij muziek zie ik direct een beeld.” Wat beweegt licht- en videokunstenaar Lotte Zuijdwijk in haar werk en leven?
Lotte Zuijdwijk is 39 jaar geleden geboren in Alkmaar. Als tienjarig meisje tekende ze altijd en maakte muziek. ,,Ik droomde van de kunstacademie. Mijn moeder zei daarop: ‘Dat wilde ik vroeger ook’. Ze moedigde me alleen maar aan.” Direct na het VWO meldde Lotte zich aan voor de studie illustratie bij de Hogeschool voor de Kunsten in Utrecht (HKU). Ze werd afgewezen, want ze was jong en mistte ervaring, daarom koos ze voor een jaar kunstgeschiedenis. Daarna meldde ze zich opnieuw aan en werd aangenomen. ,,Ik kreeg echter de kans om een jaar te backpacken en wilde dat graag. Tijdens die reis bedacht ik dat ik met muziek en beeld wilde werken.” Ze werd aangenomen voor de studie animatie aan de HKU en verhuisde naar Utrecht, waar ze uiteindelijk dertien jaar woonde.
Het leuke van dit vak is dat het groots is
SPECIALISATIE Vanuit haar vrijwilligerswerk bij Poppodium P60 in Amstelveen kon Lotte daar haar eindstage lopen. Ik vond het bijzonder dat er videojockey’s werkten. Zij mixen live muziek met videofragmenten als decor bij optredens. Mijn stagebegeleidster organiseerde videokunst festivals en inspireerde mij haar te volgen.” Lotte specialiseerde zich en werd video- en lichtkunstenaar, een specialisme waar Nederland ver in is door het feit dat dance-events in de jaren negentig direct serieus werden genomen. Ze vormden een voedingsbodem voor kunstenaars om te professionaliseren. ,,Het leuke van dit vak is dat het groots is - het knalt tientallen meters hoog en breed de ruimte in en iedereen ziet het. Dat ikzelf daarbij onzichtbaar blijf vind ik prettig.”
INTENS Een belangrijke eigenschap die Lotte helpt in haar werk is synaestesie. Daarbij werken zintuigen zo sterk samen dat ze elkaar overlappen. ,,Als ik muziek hoor zie ik direct een beeld met een structuur, een kleur en de plaats in de ruimte.” Ter illustratie knipte Lotte in haar vinger en zei: ,,Die knip is geel, glanzend en hangt hier in de ruimte”, waarbij ze boven de tafel een plekje aanwees. ,,Voor mij is luisteren naar geluid altijd intens. Het is hoe ik alles beleef - ik kan niet anders. Bij live muziek of theater moet ik regelmatig huilen, omdat het me zo ontroert. Het intensieve leven en beleven leidde twee jaar geleden tot een burn-out. Het dwong me om de balans tussen werk en rust in het oog houden.”
AMBITIE Door de de coronacrisis stond Lotte’s werk bijna stil. Ze realiseerde zich daarbij al snel dat haar branche harde klappen zou krijgen en mist live muziek en optredens. ,,Naast de wegen die ik al bewandelde, zoals les geven en videodecors maken voor congressen, bedacht ik nieuwe werk. Daar is de interactieve licht- en videokunstfestival VONK op Fort bij ’t Hemeltje een voorbeeld van. ,,Ik zocht binnen mijn netwerk van creatievelingen mensen die me konden helpen en sprak mijn ambitie uit bij Kunst om de Hoek. Met het uitspreken daarvan zetten een bal zich in beweging dat leidde tot nieuwe contacten en VONK. Alles omdat ik me omringde met prettig geïnspireerde mensen.”
FESTIVAL Het festival bleek een uitdaging, want op het fort was niet voldoende elektriciteit en alles moest bestand zijn tegen wisselende weersomstandigheden. Tijdens het festival veroorzaakte een windhoos een ravage op het terrein. ,,Het was een monsterklus om alles weer op te bouwen. We besloten pas aan het eind van de middag dat we die avond toch open gingen. Al openden we een uur later, de meeste bezoekers merkten niets. Op deze eerste editie werd op een laagdrempelige manier video- en lichtkunst getoond van voornamelijk regionale kunstenaars. Over twee jaar wil Lotte dit uitbreiden met nog meer gevestigde namen uit een bredere regio en tegelijkertijd een grotere rol geven aan de jonge kunstenaars van de HKU. Opnieuw wil ze er basis- en middelbare scholieren bij betrekken. ,,Dit jaar bood ik een lespakket aan op de basisschool van mijn dochter. Zij leerden tekenen met een tekenprogramma dat gekoppeld was aan een videoprojector. Zij tekenden met licht op objecten en elkaar en leerden dat ze niet gebonden waren aan kaders zoals op een vel papier.” Op de Heemlanden gaf een kunstenaar les, waarbij de leerlingen met flessen een audiovisueel project maakten. Het werd geëxposeerd op VONK, naast werken van gevestigde namen. ,,Mijn cadeau was dat het festival zeer positief ontvangen werd.”
We hechten waarde aan het hier en nu en dat het goed genoeg is.
GEWORTELD Lotte woont samen en is moeder van twee dochters. Sinds de geboorte van haar jongste dochter woont ze in Houten. Dat is nu zeven jaar. ,,We wilden een huis met een tuin en Houten ligt dichtbij Utrecht waar mijn netwerk was. Houten was niet meer dan mijn woonplek. Ik investeerde niet in contacten tot we besloten dat het goed was voor ons en de kinderen om hier te wortelen.” Sinds de komst van haar kinderen doet Lotte niet veel live optredens meer als videojockey. ,,Wel ontwerp ik nog videoshows en videoclips voor artiesten in het binnen en buitenland. Als ik nu een festival bezoek kan ik ervan genieten als bezoeker. Dat is bijzonder leuk.” Door de coronacrisis en het vaker wandelen in de buurt ontdekte Lotte de omgeving en ervoer tevredenheid over de plek waar ze is. ,,We hechten waarde aan het hier en nu en dat het goed genoeg is. Mijn netwerk verplaatste zich naar Houten.”
INTERESSES In basis wilde Lotte altijd al creëren. Dat doet ze niet alleen in haar werk, maar ook in muziek, koken en door het opknappen van meubels. Ze laat dingen graag ontstaan. Door de burn-out groeide haar interesse in mindfulness, bewustzijn en kwantumfysica. Ze denkt graag na over het leven op elementair niveau, waar de overlap tussen de micro- en macrowereld zit en of er een grens is tussen het individu en zijn omgeving. ,,Ik geloof in de wereld als een spiegel waarin mijn daden invloed hebben op anderen. Ik probeer daarom bewust mijn woorden en daden te kiezen en mijn binnenwereld opgeruimd te houden, omdat ik direct merk hoe dat effect heeft op mijn buitenwereld. Ik denk na hoe ik dingen naar me toe trek door een wens te definiëren. Daar is VONK een goed voorbeeld van.”
THUIS Lotte neemt alleen werk aan waar ze een positief gevoel bij heeft. ,,Op mijn gevoel afgaan is de beste manier die voor mij werkt. Gelukkig heb ik geen geldzorgen al heb ik mijn leven er op ingericht. Ik gaf bijvoorbeeld mijn studio in Utrecht op. Het deed pijn. De burn-out dwong me echter meer thuis te zijn.” Lotte was teveel en te intens met haar werk bezig en besloot een dag in de week te werken. Dat maakte de studio te duur. ,,Nu werk ik versnipperd over de dag en trek meer met de kinderen op. In het hollen en stilstaan dat bij mijn werk hoort, vind ik nu meer rust.”
Kiezen voor mijn vrijheid is het beste dat ik deed en altijd zal doen
VRIJHEID Het opgeven van haar studio is een keuze die ze maakte vanuit vrijheid. Een waarde die ze terugziet in haar ouders en broer. ,,Het drijft ons om iedere dag te kiezen voor wat we doen en wat bij ons past. Ik wees een hele mooie ambitieuze baan als artdirector af, omdat ik het benauwd kreeg. Iemand zou mijn tijd indelen en opdrachten toeschrijven. Dat voelde alsof ik mijn vrijheid verloor, terwijl ik die nooit kwijt wil. Kiezen voor mijn vrijheid is het beste dat ik deed en altijd zal doen.”
door Irene van Valen