Black hairstyliste Keanna over zwarte emancipatiebeweging: at the end of the day zijn we sterk genoeg
15 oktober 2021 om 10:10 MaatschappelijkREGIO De Bunnikse Keanna Williams (20 jaar) studeerde vorige zomer af als fashion designer, maar was voor die tijd al volop werkzaam als haarstyliste van zwarte modellen bij fotoshoots voor magazines en modemerken. Ze werkte voor Daily Paper en maakte ook een cover voor Vogue. Black Live Matters bracht bij haar veel in beweging; niet alleen haar carrière, het gaf meer power om op te staan als zwarte vrouw. Keanna is een vrouw met een verhaal, die trots is op haar cultuur en dat uitdraagt en die de moed heeft om op te staan voor gelijke kansen voor zwarte vrouwen.
Keanna begon met vlechten toen ze 14 jaar oud was. In eerste instantie gewoon thuis met vriendinnen. In deze periode zocht ze, net als andere jongeren van haar leeftijd, een baantje bij de supermarkt. ,,Maar ik werd niet aangenomen, wat best opmerkelijk was.” Hoe voelde dat? ,,Niet fijn. Ik moest dus wat anders verzinnen, zo ben ik haar gaan vlechten voor mensen die ik niet ken. Ik ging steeds meer naar Amsterdam om daar te vlechten. Ik ben creatief, probeerde vanalles uit en werd steeds beter in de techniek.”
In 2018 - Keanna was toen 17 jaar - deed ze haar eerste fotoshoot. ,,Ik werd geboekt om het haar te doen van de zwarte modellen. Dit was mijn eerste keer op een fotoset en ik was direct verkocht. Toen had ik niet door waarom precies, maar ik weet nu dat het had te maken met het hele creatieve proces, dus ook de art direction.¨ Dat bouwt ze nu op voor een vriendin die zangeres is. ,,Haar hele image op visueel gebied - video, foto - daar ben ik voor in charge. Ook de experience on stage. Het creëren van een beeld dat nog niet bestaat, met veel eigen vrijheid, daar ben ik nu op gefocust.”
BLACK LIVES MATTER In maart 2020 kwam haar carrière in een stroomversnelling: ,,Na de protesten van Black Lives Matter gingen mensen op diversiteit letten. Ik heb toen één cover gedaan van Vogue, en veel shoots voor magazines en fashion brands”, zegt Keanna. ,,Vlak na de protesten kon ik op set merken dat ze nog niet wisten wat ze met mij aan moesten. Dat voelde soms ongemakkelijk. Vaak was ik het enige gekleurde meisje op set samen met de modellen. Achter de schermen was het nog niet divers.” Inmiddels is dit verbeterd, zegt Keanna. ,,Er komen meer merken die ‘black owned’ zijn - dus een gekleurde eigenaar hebben. Ook bij Vogue komen er gekleurde mensen in de redactie. Toch voel ik me nog niet altijd comfortabel. Ik merk dat ik veel moet uitleggen en dat is best vermoeiend”, zegt Keanna: ,,Ik wil er niet de hele tijd mee bezig zijn, maar we moeten wel.”
Ik voelde me niet op mijn plek, en dat werd me jammer genoeg ook duidelijk gemaakt
Keanna groeide op in Bunnik: ,,Dat is best een witte omgeving. Op de basisschool was het nog onbewust, op de middelbare school in Zeist had ik er echt last van. Ik voelde me niet op mijn plek, en dat werd me jammer genoeg ook duidelijk gemaakt. Het is pittig geweest. Ik was er niet zo goed in om me aan te passen. Als ik beter mijn best had gedaan had ik misschien zo Nederlands mogelijk kunnen worden. Maar dat zou ook nare effecten hebben gegeven.”
Nu ze meer gekleurde mensen kent - door veel in Amsterdam te zijn - komt Keanna erachter dat het eigenlijk geen fijne omgeving was. ,,Tegen mijn zus is op de basisschool door een meisje gezegd dat ze alleen kinderen voor haar verjaardag ging uitnodigen met blond haar en blauwe ogen. Dat doet wel wat met je. Zo krijg je te horen wat er nodig is om erbij te horen.”
In Sinterklaastijd kreeg Keanna te horen dat zij al Zwarte Piet was en zich niet hoefde te schminken. Sinterklaas mocht ze niet spelen. ,,Iedereen ging er ook vanuit dat we heel arm zouden zijn, en dat ik uit een hutje in Afrika kom.” Van huis uit kreeg ze mee trots te zijn op haar cultuur: ,,Daar ben ik heel blij om. Ik heb nooit gedacht ‘had ik nou maar blond haar’ - ik was zelfverzekerd.” Ze heeft ook veel steun ondervonden van haar ouders met de keuze voor een creatief beroep.
MENSEN ZIJN ZICH NIET BEWUST Keanna weet van haar moeder - die wit is - dat Nederlanders zich onder elkaar op hun gemak voelen om discriminerende dingen te zeggen: ,,Met mij erbij zullen ze dat niet doen. Juist daar word ik een beetje bang van, want dan weet ik het niet. Dan ga ik weer iemand vertrouwen die misschien racistische trekjes heeft waar die zich niet bewust van is.” Dat ze haar verhaal nu aan het Bunniks Nieuws vertelt, was geen moeilijk besluit: ,,Ik denk dat het goed is om dit soort verhalen te horen. Ik voel geen haat, maar zie wel dingen die veranderd kunnen worden.”
INFLUENCER Op Instagram heeft Keanna rond de 2500 volgers, wat best veel is. Ziet ze zichzelf als influencer? ,,Ik heb niet de behoefte om op de voorgrond te staan. Als influencer gaat het de hele dag om jou. Ik streef ook niet naar veel volgers. Maar ik wil best laten zien wat ik doe en mensen positief beïnvloeden. Voor mijn carrière is het wel erg goed dat ik op Insta zichtbaar ben.”
BRAIDS EN CORN ROWS Natural hair is haar passie. Keanna legt uit wat dat inhoudt. ,,Het is een movement die wil dat haar van zwarte mensen natuurlijk is, dat het niet is ‘gerelaxed’. Relaxen is het haar steil maken met chemicaliën, het omgekeerde van een permanent. Tientallen jaren was dat de norm voor zwarte vrouwen. Inmiddels dragen steeds meer mensen de afro look. Braids (vlechten) kunnen ook - het gaat erom dat er geen chemicaliën worden gebruikt. Braids beschermen het haar goed tegen invloeden van buitenaf. Kroeshaar is heel gevoelig, na een regenbui moet je opnieuw je haar wassen en stylen. Met braids is het daar tegen beschermd en kan het haar rusten.”
Keanna heeft synthetisch haar door het eigen haar heen gevlochten. Met als resultaat wel 120 centimeter lange braids. ,,Dit kapsel kost veel tijd, uren. Mocht een creative director dit willen dan kan dat niet op set, dan moet ik de dag van tevoren in het hotel het haar gaan doen.” De losse vlechten die Keanna heeft heten box braids. Cornrows zijn ingevlochten vlechten die in rijen vast op het hoofd liggen. Keanna zegt dat er wel 1000 verschillende manieren zijn om zwart haar te stylen. ,,Een andere grote haarstijl onder blacks is de twist, dat zijn niet drie maar twee strengen die je om elkaar heen draait.”
Toen het Westen kwam wilden ze de individualiteit afnemen als iemand als slaaf werd gemaakt, dus werd al het haar afgeschoren
HAAR COMMUNICATIEMIDDEL TIJDENS SLAVERNIJ Keanna vertelt dat sommige haardrachten een geschiedenis hebben tot diep in Afrika en de slavernij. ,,Dat is ook de reden waarom ik het lastig vindt als een wit persoon box braids of cornrows draagt. Ik draag het met trots en weet goed waar het vandaan komt. In Afrika was haar ook al ‘the biggest thing’. Je kon eraan zien hoeveel kinderen iemand had, of je vruchtbaar was, bij welke stam je hoorde. Toen het Westen kwam wilden ze de individualiteit afnemen als iemand als slaaf werd gemaakt, dus werd al het haar afgeschoren. Om te voorkomen dat het haar steeds opnieuw werd afgeschoren gingen ze vlechten. Dan bleef het plat op je hoofd en leek het alsof je bijna geen haar had, zo kon je de lengte toch enigszins behouden.”
Ook tijdens de slavernij werd haardracht een belangrijk communicatiemiddel: ,,Je mocht niet praten en je eigen taal niet spreken. Haar werd steeds belangrijker. De reden dat het cornrow heet heeft te maken met het communiceren over een ontsnappingsplan van de plantage. Het patroon liet zien na hoeveel rijen mais je links of rechtsaf moest gaan om te ontsnappen. In het Caribisch gebied spreken ze van ‘cane rows’ omdat daar veel suikerrietplantages waren.” Keanna weet veel van deze geschiedenis. ,,Kinderen werden vaak van de ouders afgenomen. Ouders stopten dan zaden of rijst onder de vlechten zodat de kinderen eten hadden voor onderweg op de boot.”
GEEN BAAN KRIJGEN Na de afschaffing van de slavernij was het erg moeilijk om een baan te krijgen. ,,Je moest er echt alles aan doen om ‘representable te zijn, toen werd ‘perm hair’ een ding. Corn rows droeg je niet meer, want dan leek je op een slaaf en kreeg je geen baan. Deze haardracht is pas op een latere tijd positief opgepikt. Het is een hele weg om weer van dit haar te gaan houden en daarom vind ik het lastig als witte mensen dit dragen. Zwarte vrouwen hebben zich lang lelijk en buitengesloten gevoeld vanwege hun huidskleur en hun haar. Deze geschiedenis is nog zo vers en pijnlijk. Dit is iets van ons, iets waar we trots op willen zijn en de liefde weer voor moeten vinden.”
Dit heet ook wel cultural appropriation - dat betekent dat cultuur van een minderheidsgroep wordt toegeëigend door een geprivilegieerde groep mensen.
SYSTEEM DISCRIMINEERT Keanna ziet dat er individuen zijn die niet discrimineren, maar het systeem discrimineert nog wel. ,,Als je solidariteit wil betuigen doe dat niet via de haardracht, maar kijk hoe je jouw kinderen opvoedt, hoe spreek je met de buurman? Ik heb liever dat je, wanneer je iets discriminerends in je omgeving ziet, daar dan wat van zegt. Dat doet meer dan wanneer je naar Zimbabwe gaat om een huisje te bouwen. At the end of the day zijn we sterk genoeg, niemand hoeft ons te redden. We willen gewoon begrepen worden, en dat er naar ons wordt geluisterd als we iets ongemakkelijk vinden. We vragen niet om gratis eten, of om geen belasting te hoeven betalen, wel om te luisteren naar ons verhaal.”
Ze vindt Nederland er qua politiek systeem niet goed voorstaan: ,,Laatst werd bekend gemaakt dat etnisch profileren is toegestaan. Wat zegt een reclame van de belastingdienst met een zwart persoon, als achter de schermen het tegenovergestelde gebeurt? Kijk ook naar de toeslag affaire, nog steeds is er niet gekeken naar het echte probleem, namelijk dat het in bijna alle gevallen gaat om mensen van kleur.”
Bevestigen is dus niet genoeg, we zeggen nu: hoezo krijg ik geen kans?
Het is belangrijk dat er eerst zaken veranderen: ,,We hebben pas net de courage om er tegenin te gaan. Het gaat ons niet om bevestiging dat we goed zijn zoals we zijn - want die krijgen we vaak. Het gaat om verandering, dat er echt wat gebeurt. De koning kan naar de Bijlmer komen en een kindje fluit horen spelen en zeggen dat we een eenheid zijn. Maar zolang dingen zoals etnisch profileren aan de orde van de dag zijn, doen die woorden ons niets meer. Bevestigen is dus niet genoeg, we zeggen nu: hoezo krijg ik geen kans?”
Door de Black Lives Matters movement constateert ze: ,,We zijn dichterbij dan ooit, maar ook verder weg dan ooit. Het is ongemakkelijk, en dat ongemak is nog nodig.” Voor Keanna is ‘ik zie geen kleur’ zo’n ongemakkelijke opmerking: ,,Die is lastig want ik ben trots op mijn kleur, dus ik wil niet dat je hem niet ziet. Zeker als het hele systeem wel kleur ziet. We kunnen niet zeggen dat we allemaal gelijk zijn, want in de praktijk is dat niet zo. Dat is een goed streven maar daar zijn we nog niet.”