Vrijwilligers MOA voelen zich aan de kant gezet

8 februari 2021 om 15:21

BUNNIK Het contract van de beheerders van landhuis Oud Amelisweerd in Bunnik loopt per 1 maart af. Een plan voor de toekomst van het landhuis, dat in gebruik was als museum, zou maanden geleden af zijn, maar is er nog altijd niet. De vrijwilligers en de beheerders zorgden de afgelopen jaren voor openstelling, maar voelen zich door de eigenaar van het pand niet gehoord en maken zich ernstig zorgen.

Scan de QR-code en lees gelijk op HoutensNieuws.nl Premium over de brief die Jannie van den Hul-Omta en Rien Sanders namens 25 vrijwilligers schreven aan de bestuurders.

Landhuis Oud Amelisweerd is eigendom van de gemeente Utrecht en ligt op Bunniks grondgebied. Het gebouw is de laatste jaren in gebruik als museum, maar ging in 2019 failliet. Huis Doorn nam het landhuis nog anderhalf jaar onder haar hoede, maar ook daar kwam een einde aan door de sluiting in verband met corona. In die anderhalf jaar zou de gemeente Utrecht met een plan komen voor de toekomst. Dat plan is er nu, twee jaar later, nog niet.

ONDERZOEK In mei 2020 zei een woordvoerder van de gemeente Utrecht hierover tegen het Bunniks Nieuws: ,,Op basis van het bouwhistorisch onderzoek wordt een visie opgesteld voor een toekomstbestendige invulling, rekening houdend met de financiële consequenties van de huidige situatie. Eind mei 2020 zal dit bouwhistorische onderzoek afgerond worden.” Dit onderzoek is onderdeel van de pandvisie, die er nog altijd niet is. Bunniks Nieuws stelde hierover afgelopen woensdag vragen aan de gemeente Utrecht, onder anderen over de reden van vertraging, die nog niet beantwoord werden.

De pandvisie is helaas nog steeds niet gereed. Het is ons niet bekend waarom deze visie ernstig is vertraagd.

Het uitblijven van een toekomstperspectief baart de vrijwilligers grote zorgen. Namens 25 vrijwilligers schreven Jannie van den Hul-Omta en Rien Sanders deze week een brief aan de bestuurders van beide gemeenten. ,,Deze pandvisie is helaas nog steeds niet gereed. Het is ons niet bekend waarom deze visie ernstig is vertraagd. Het is zonde als vanaf 1 maart a.s. en nadat de coronamaatregelen voor musea zijn opgeheven, het pand met de bijzondere en kwetsbare behangsels en op dit moment in uitstekende staat van onderhoud, niet meer bezocht kan worden door de inwoners van Utrecht, van de regio en daarbuiten.”

BEHEERDERS Die zorg is nu heel actueel, omdat de contracten van de twee beheerders van het pand aflopen per 1 maart en niet verlengd worden. Zij zijn niet in dienst bij de gemeente, maar betrokken via een uitzendconstructie. De termijn waarop dat mogelijk is, loopt nu af. De gemeente heeft richting de beheerders aangegeven dat de nieuwe huurder van het pand ook voor het beheer moet zorgen. Die nieuwe huurder is er echter nog niet. Arjen Meurs en Hildo Kamstra zijn sinds zeven jaar actief als beheerder. Beiden werken zij 20 uur. Zij houden het hele huis schoon en technisch in orde. Maar zij zijn ook persoonlijk zeer betrokken.

Arjen Meurs woont op het landgoed, in landhuis Nieuw Amelisweerd. Hij doet al jaren veel meer dan alleen het beheer van Oud Amelisweerd, niet alleen voor zijn eigen inkomen, maar uit passie voor het gebied. ,,Die baantjes van ons zijn niet het belangrijkste. Dat ons contract afloopt is geen verrassing. Maar ik vind het belangrijk dat het landhuis, dat publiek eigendom is, opengesteld blijft. Het is echt een uniek gebouw, met veel 18e eeuwse elementen en bijzonder chinees behang.” Volgens Meurs laat de gemeente kansen liggen.

Het Chinese behang uit de tijd van de VOC, een van de kenmerken die het landhuis uniek maken. - Museum Oud Amelisweerd

HORIZONTAAL Naast zijn werk als beheerder heeft Meurs veel contact met de vrijwilligers, de Veldkeuken, de Amelishof en de agrariërs op het landgoed. ,,Dit landgoed moet horizontaal benaderd worden, er is een samenhang tussen al die functies. Het landhuis is een van de onderdelen daarvan.” Het was dan ook Meurs die Huis Doorn benaderde om tijdelijk het landhuis te betrekken in haar museumfunctie. Ook zorgde hij ervoor dat het landhuis in de weekenden gratis bezocht kon worden, sinds december. ,,Door de lockdown gebeurde dit slechts één weekend.”

Ook beheerder Hildo Kamstra is bezorgd. Hij woont in Zeist en ook hij is meer dan alleen professioneel betrokken bij het huis. ,,De afgelopen jaren is veel onduidelijkheid geweest en wij, de beheerders en vrijwilligers, hebben het huis levend gehouden. Dat deden we uit liefde voor het huis en met onze hele ziel en zaligheid. We zijn met het huis vergroeid.” Alle vragen over de toekomst van het landhuis bleven onbeantwoord. Kamstra: ,,De gemeente werkt eraan, achter het gordijn. Wat daar achter het gordijn gebeurt, zien wij niet. Het voelt als een black box.”

MOGELIJKHEDEN De beheerders en vrijwilligers zien wel degelijk mogelijkheden, zowel tijdelijk als op de lange termijn. Meurs: ,,Ik heb veel musea gesproken en ook het Waterliniemuseum en Museum Geelvinck staan ervoor open om tijdelijk gebruik te maken van het landhuis, zoals Huis Doorn dat heeft gedaan. Al is het maar om het gebouw open te houden tot de gemeente een nieuwe functie heeft gevonden.” Meurs heeft deze suggesties bij de gemeente Utrecht, zijn werkgever, neergelegd, maar hij heeft geen antwoord gekregen.

Ook voor de lange termijn zien Meurs en de groep vrijwilligers, wel mogelijkheden. Deze benoemen Van den Hul-Omta en Sanders in de brief aan de gemeente Utrecht en Bunnik. ,,Ter gedeeltelijke dekking van kosten kunnen er inkomsten komen uit fotoshoots door commerciële bedrijven, avondconcerten en verhuur van de zolder.” Meurs vertelt dat dit ook al gebeurd is. ,,Ik heb zelf contact gezocht een commerciële fotoscoutbureau, dat locaties zoekt voor fotoshoots. Daarmee hebben we zo’n 15.000 euro voor de gemeente verdiend afgelopen jaar. Er zijn best mogelijkheden.”

De verwarmde zolder van het landhuis, die in de toekomst te verhuren is voor vergaderingen. - Vrienden van Amelisweerd

GEEN WAARDERING Maar de gemeente wil er niet naar luisteren, zo voelt het voor de vrijwilligers en beheerders. In de brief van Van den Hul-Omta en Sanders is de teleurstelling goed voelbaar. ,,Daarnaast zijn de vrijwilligers van mening dat de beheerders door de gemeente Utrecht tekort wordt gedaan nu van hen afscheid lijkt te worden genomen zonder dat het beheer voor de toekomst is geregeld. Bovendien lijkt er geen enkele waardering te zijn voor hetgeen zij in de afgelopen jaren tot stand hebben gebracht.” Daar lijkt het pijnpunt van de kwestie te liggen.

Want Meurs is niet bang dat het gebouw eronder te lijden zal hebben: ,,Het beheer zal wel overgenomen worden. Door leegstandsbeheer of de beheerders die bij de gemeente in dienst zijn. Het gebouw zal echt niet instorten. Maar de zeven jaar ervaring van beheerders en vrijwilligers gaat verloren.” Ook lijkt de gemeente weinig moeite te doen om deze gepassioneerde groep mensen aangesloten te houden. Er is verder geen contact. In de brief schrijven de vrijwilligers: ,,Het is ons niet bekend waarom deze visie ernstig is vertraagd.”

Ook bij Kamstra knaagt het dat er nooit waardering is van de gemeente voor het vele werk dat er gedaan werd. ,,Wij zijn als vrijwilligers en beheerders het meest betrokken bij het huis. Wij zijn de lopende logboeken. Wij zijn ons altijd bewust van de kwetsbaarheid. En ons wordt niks gevraagd.”

Er lijkt geen enkele waardering te zijn voor hetgeen de vrijwilligers en beheerders in de afgelopen jaren tot stand hebben gebracht.

RAADSVRAGEN Ellen Bijsterbosch, gemeenteraadslid van D66 in Utrecht, stelde het college in november vragen over de pandvisie, nadat Meurs zelf de politiek had benaderd omdat hij geen antwoorden kreeg van zijn werkgever. Bijsterbosch kreeg op 7 januari 2021 als antwoord dat deze visie in de afrondende fase zit. ,,In de pandvisie hebben wij naast de visie ook verschillende scenario’s uitgewerkt. Momenteel onderzoeken wij of het haalbaar is om het voorkeursscenario te verwezenlijken. Wij zullen u op korte termijn informeren over de pandvisie en de planning.”

Ook staat er in de antwoorden dat de input van vrijwilligers en beheerders wordt meegenomen. ,,In de pandvisie wordt het langetermijnperspectief voor het pand geschetst. Daarbij waarderen we het dat de beheerders suggesties hebben aangedragen. We nemen hun ervaringen, net als andere informatie over het object en het beleid, mee als één van de componenten op basis waarvan we uiteindelijk de pandvisie opstellen.”

GEEN COMMUNICATIE Dit is echter niet bekend bij beheerders en vrijwilligers. Meurs: ,,Er is geen gesprek geweest. Ik ben één keer gebeld door de man die is ingehuurd om deze visie op te stellen, terwijl ik op de racefiets zat. Het was een gesprek van tien minuten. Dat noem ik geen participatie.” Ook de vrijwilligers zeggen, in de brief en direct tegen Bunniks Nieuws, nooit een gesprek met de gemeente gehad te hebben hierover. Op de vraag van Bunniks Nieuws aan de gemeente Utrecht over de gebrekkige communicatie zegt een woordvoerder: ,,Dat verbaast mij. Volgens mij staan we gewoon in contact met hen.”

Naarmate het langer duurt dat de gemeente naar buiten komt met informatie, nemen de zorgen toe. Kamstra: ,,In de eerste jaren werd ons heel duidelijk gemaakt dat het landhuis kwetsbaar is en dat er hoge kwaliteitseisen lagen. De klimaatinstallatie is heel belangrijk om het Chinese behang goed te houden. Wij hebben voor het huis gezorgd als een patiënt die op de IC ligt, die speciale zorg nodig heeft. Toch heb ik ook al geluiden gehoord dat het behang er maar helemaal uitgehaald moet worden, zodat er meer opties zullen zijn om het landhuis te exploiteren. Daar maak ik me wel zorgen over.”

door Agnes Corbeij

Landhuis Oud Amelisweerd - Agnes Corbeij