JoCa werkt het meest met brons, aluminium en olieverf. Na een blik in haar atelier, beseft JoCa: ,,Ik werk ook met spiegels.” Aan de muur in haar atelier hangen kunstwerken waarop verf en spiegels gecombineerd zijn. Over spiegels zegt ze: ,,We kijken vaak in een spiegel hoe ons haar zit, maar kijken onszelf niet echt diep in de ogen. Je weerspiegeling is als het ware een reflectie van je ziel. Kijk eens goed naar jezelf; voel hoe het werkelijk met je gaat en wat je binnenin voelt. Het is een manier om even in het moment te zijn. Je mag jezelf fantastisch vinden, ontdekken dat je moe bent of geëmotioneerd raakt. Emoties zijn oké, iedere lach of traan mag er zijn. Omarm jezelf, het is goed.”

INSPIRATIE Een schilderwerk waar JoCa nu aan werkt is een beer, daartoe geïnspireerd door mensen die beren op de weg zeggen te zien. ,,Een beer doet echter een winterslaap en komt daarmee op krachten. Als een honingliefhebber neemt hij je vervolgens mee naar de zoetheid van het leven.” Dit kunstwerk werd mede geïnspireerd door het Labyrint en de Droomcirkel. De vier windrichtingen die in de Droomcirkel worden benoemd, komen terug in het werk. ,,Zo werkt inspiratie. Vooral mensen, dieren en natuur raken me. Een woord, een gebaar, een glimlach, een blik of iemands houding, maar ook een spreuk die ik hoor of lees en zelfs een kat die op straat loopt kan me raken. Het zijn vaak onverwachte dingen die het meest binnen komen.”

KATTEN JoCa had twee katten waar ze tegen praatte. ,,Ik mis ze nu ze er niet meer zijn. Ze overleden kort na elkaar. Nu praat ik tegen katten, vogels of koeien die ik tegenkom. Ik vraag een kat dan wat er is. Dat komt voort uit het feit dat ze naar mij toe komen. Soms help ik ze de weg terug vinden. Dan loop ik met ze mee in de richting waar ze vandaan kwamen tot ze ineens wegrennen. Het lijkt dan voor mij alsof ze de weg weer hebben gevonden.” JoCa beseft dat niet iedereen dit zal begrijpen, maar leerde daar door de jaren heen boven te staan.

KINDERDROOM Als kind van vijf wist JoCa dat ze kunstenaar wilde worden. Nooit vergeet ze het moment en de plek waar ze hier over sprak met twee vriendinnen. ,,We liepen bij de bushalte dat het eindpunt was van lijn 3 op Zuilen. Zij zeiden dat het niet kon, want ze was een meisje. Ik kon niet goed tekenen, mijn broer wel. Wel was ik creatief en spaarde bijvoorbeeld vleesschaaltjes en plakte die als kunstwerk aan de muur.” Uiteindelijk tekende JoCa steeds meer na en vanaf haar negende maakte ze kleding.

OPLEIGINGEN Nadat ze getrouwd was, moedigde haar man haar aan om LOI cursussen te volgen en gaf JoCa haar eerste schildersezel. ,,Ik volgde de opleiding kostuumgeschiedenis en illustrator. Daaraan voorafgaande volgde ik cursussen om mijn algemene ontwikkeling te vergroten zoals maatschappijleer en volgde type cursussen en volgde ik de HBO opleiding Therapeutisch Touch. Ik geloof dat er meer is tussen hemel en aarde. Ik was altijd al een vrije geest.” Van alle opleidingen leerde JoCa veel. Ze werkte 10 jaar als medisch klassen assistent bij de Mytylschool in Utrecht. ,,Veel mensen in Houten kennen mij daarvan. Het is ondertussen alweer 10 geleden. Ik werkte parttime en combineerde het met mijn kunstenaarschap. Dat was in balans. Vanaf 1995 beoefen ik het beroep van kunstenaar.”

KUNSTLESSEN JoCa is trots op de diploma’s die ze behaalde. Ze gaf les in het maken van kleding en is teken- en handenarbeid docent via het Cursusproject en later via Educatie Aan de Slinger en Kunst Centraal. ,,Ik geef tekenlessen op scholen en eis van mezelf dat dingen goed gaan en geef meer dan nodig is. Een voorbeeld is dat ik boos was op bestaande tekenlessen, want een boomstam is niet bruin en blaadjes zijn niet alleen groen. Ik leer kinderen goed te kijken. Ik vind dat kinderen die basis niet mee krijgen. Na altijd als vrijwilliger te hebben gewerkt, voel ik me nu beloond en kan ik mijn visie uitdragen op scholen. Ik kreeg kansen en nam die aan door hoe ik in het leven sta; ik zei op alles ja. Ik had nooit durven dromen dat ik als kunstenaar met brons zou werken en dat zou verkopen en exposeren in galeries. Dat is een gevolg van mijn houding waarin ik mensen een poepie wil laten ruiken.”

VERLEDEN JoCa is geboren in 1955 en werd vernoemd naar haar ouders en grootouders. Daarmee werd ze altijd aangewezen als een-van-die-of-die. ,,Daar wilde ik vanaf. Ik ben wie ik ben en niet die van een ander. Daarom veranderde ik mijn naam in JoCa, de eerste twee letters van mijn voornamen. Ik ben vrouw en kunstenaar. Ik hou van Ronald, Bibi en Faye. Dat zijn mijn man, dochter en kleindochter van elf.” Dat zij zichzelf specifiek vrouw noemt, heeft als reden dat zij vroeger jongen wilde zijn. JoCa ervoer dat jongens ertoe deden en meisjes niet. Tot ze moeder werd. Haar trots groeide bij de gedachte dat alleen vrouwen een kind kunnen dragen en baren. ,,Het moederschap maakte dat ik mezelf vond en maakte me sterk.”

DROOMHUIS Als zestienjarige ging JoCa het huis uit en verliet haar thuis in Utrecht om te verhuizen naar Huizen. Twee jaar later keerde ze terug naar Utrecht en verhuisde na haar negentiende naar Maarsenbroek tot ze haar droomhuis in Houten vond. Daarvan zei ze toen: ,,Als we eens rijk zijn, wil ik daar wonen.” Zes jaar later kochten JoCa en haar man dat huis en woonden er tien jaar, voordat ze verhuisden naar hun huidige woning aan het water in Houten Zuid. JoCa vindt Houten een geweldige plaats. Zij kwam er wonen toen de basisschool net startte. ,,Onze dochter was de zeventiende leerling. Het was alsof we samen met de wijk ons leven opbouwden.”

TROTS Naast de beer werkt JoCa aan broches voor de Wintermiddag in Theater Aan de Slinger waarbij vorige jaren minder bedeelden werden uitgenodigd om film of cabaret te kijken in het theater. Dit jaar is het door de coronamaatregelen afgelast, maar krijgen de mensen een broche en goodybag thuisbezorgd. Waar JoCa in 2021 op hoopt is het plaatsen van een vlinder die wordt gesponsord door Rotary Castellum. ,,We zijn nog in overleg. De vlinder wordt een plaats om een foto te maken. Het is een vlinder omdat Houten de vorm heeft van een vlinder en die gespiegeld is.” Waar JoCa vooral trots op is: ,,Mijn ontwerp voor het herdenkingsmonument op het Plein in het Oude dorp werd als tweede gekozen.” Trots tekent sowieso het leven van een vrouw die als meisje dacht niet van betekenis te zijn.

door Irene van Valen