Op donderdag 8 oktober botste bij Bos Nieuw Wulven een trein op twee zwanen. De krant vermelde toen dat één zwaan de klap niet overleefde. Yvonne vertelt dat de tweede zwaan ook bezweken is. ,,Welk koppel het is, ontdek ik volgend jaar als ik bij het zoeken naar alle nesten een leeg nest aantref.” Zwanen komen meestal terug naar de plek waar ze eerder een nest bouwden en anders maximaal 50 meter uit de buurt.” Door de lockdown in het voorjaar bezochten meer mensen het buitengebied. Iedereen hield toen goed anderhalve meter afstand. Dat veranderde. ,,Om toch die afstand te houden liep ik vaker de berm in met boze blikken en reacties van recreanten tot gevolg. Ik was er klaar mee om steeds die blikken te krijgen, terwijl ik me alleen maar aan de regels houd. Het gevolg is dat ik dit jaar niet op pad was en daarmee de zwanen minder in beeld heb. Wel rijd ik met de auto rond, hoewel ik dat milieuonvriendelijk vind.”

Zwanen komen meestal terug naar de plek waar ze eerder een nest bouwden

WERKWIJZE In het voorjaar telt Yvonne een keer per weken de nesten. In het hoogseizoen is ze drie keer per week onderweg. Ze telt eieren en later het aantal uitgekomen jongen. ,,In de eerste twee weken na het uitkomen sterven de meeste zwaantjes. Hun vijanden zijn vooral kraaien, eksters en snoeken.” Eind augustus neemt de frequentie van rondrijden weer af en vertrekken de jongen naar de soos – een plaats waar jong volwassen niet-broedende zwanen samenkomen. ,,Noem het hun hangplek. Ze vliegen in groepen aan, blijven een paar uur hangen en vertrekken weer.”

WAARSCHUWING Yvonne drukt op het hart zwanen geen brood te geven. ,,Het is voor geen enkel dier goed, want het bevat verkeerde voedingsstoffen en veroorzaakt ondervoeding.” Koop watervogelvoer in de vorm van drijfkorrels bij de Welkoop. Zwanenbeheer kreeg een donatie in de vorm van korrels, deze mag u gratis ophalen tot het op is. ,,Zwanen horen op het water te eten, wat met deze korrels gebeurt. Het voorkomt ongedierte op land. Als zwanen eenmaal gewend zijn aan eten op het land, komen ze terug en dat is niet de bedoeling.”

Mooi toch, hoe de natuur werkt

TOEKOMST Yvonne wenst dat mens en dier in goede harmonie leren samenleven. ,,Ik houd de ontwikkelingen in Bos Nieuw Wulven in de gaten. Zwanen moeten via hoge duikers overal kunnen zwemmen. De aanwezigheid van uittreedtrappen bij hoge oevers zijn belangrijk. Zwanen moeten het water uit kunnen om zich te wassen en daarmee lekdicht maken. Vlak boven de staart zit een vetklier. Via vet uit die klier maken zij zichzelf tijdens een wasbeurt waterafstotend. Als een zwaan niet lekdicht en waterafstotend is, wordt het koud en kan door verzwakking sterven of verdrinken. ,,Mooi toch, hoe de natuur werkt”, zegt Yvonne. Ze wil een stichting oprichten en samenwerken met de gemeente, provincie en andere betreffende organisaties ten behoeve van zwanen. Daarnaast wil ze voorlichting geven en zwanenstroperij inzichtelijk maken en tegen gaan.

ONGELUK Op negentienjarige leeftijd raakten Yvonne en haar man betrokken bij een ernstig ongeluk. Ze hadden net besloten dat Yvonne carrière zou maken. Haar man werd huisvader. Yvonne startte een opleiding tot drogisterij assistente en wilde door vervolgopleidingen hogerop komen. Tot zij als gevolg van een verkeerd ingeschatte inhaalmanoeuvre door een taxi van de weg werden gereden. ,,Deze taxichauffeur gedroeg zich al eerder asociaal, waarop we zeiden: ‘Hij rijdt nog iemand te pletter’. Niet wetend dat wij even later aangereden zouden worden.” Na het ongeluk werd Yvonne volledig afgekeurd. ,,Tot twee jaar na het ongeluk sliep ik slecht, werd zwaarder en zag hoe mijn man carrière maakte. Hij deed wat ik wilde.”

VRIJWILLIGER Bij de pakken neerzitten paste Yvonne niet. ,,Hoewel mijn leven anders verliep dan verwacht, nam ik de regie in eigen hand. Afhankelijkheid van een uitkering vond ik vreselijk, daarom werd ik ondanks mijn beperkingen vrijwilliger en deed daarmee iets terug voor de gemeenschap.” Ze woonde in Apeldoorn, waar ze begon als vrijwilliger in een peuterspeelzaal en later in de ouderraad op de basisschool van haar zoon. Na de verhuizing naar Houten, koos ze voor vrijwilligerswerk op de dierenambulance en leerde Houten kennen. Vijf jaar later in 2012 stopte ze daarmee. ,,Al snel vroeg een ambtenaar me om de zwanen in Houten in de gaten te houden. Ik moest ze lokaliseren en meedenken in de zorg en problemen rondom zwanen. Ze werden mijn grote passie.”

Zwanen zijn net mensen met een eigen karakter en gewoontes

NET MENSEN Yvonne leerde veel over zwanen: ,,Het is niet waar dat bij het sterven van een zwaan de andere van een koppel ook sterft. Met een grote boog om een nest wandelen of fietsen is zeker wijs. Kun je er niet met een boog omheen, loop om of houdt je fiets tussen jou en de zwaan in. Zwanen zijn net mensen met een eigen karakter en gewoontes. Ik kan uren naar ze kijken, het is net een soap.” Een van de bekendste Houtense zwanen is Yellow. ,,Hij is een knuffelzwaan, lief, rustig en meebroedend. Hij helpt bij het opvoeden van de jongen. Er bestaan ook zwanen die hun spierballen tonen, alleen zichzelf zien en jongen lastig vinden.”

OPVANG Een situatie die indruk maakte was die waarin een zwanenkoppel op de Kooikersplas het te verduren kreeg. Het mannetje viel een hond aan en werd op zijn beurt gebeten. Men ving de zwaan, waarna het vrouwtje achterbleef met zes jongen. Dit koppel leefde in hun eigen territorium. Daar kwam een ander paar bij. Met het verdwijnen van het mannetje, werd het vrouwtje aangevallen door het nieuwe koppel. ,,Op een dag kwam ze met haar overgebleven twee jongen op me af, als vluchtte ze naar mij. We vingen en verzorgden haar en zetten haar weer uit. Ik hoopte haar te koppelen aan Yellow. Een jaar later viel hetzelfde koppel haar aan, waarna ze vast raakte in een rooster.” Opnieuw werd ze gevangen en naar de opvang bracht. Afgelopen week hoorde Yvonne het trieste nieuws dat deze zwaan afgelopen voorjaar een ontsteking had in de krop, dat is een gedeelte van de slokdarm. Ze behandelden haar met antibiotica waarna ze leek op te knappen. Ze kon echter de kuur niet afmaken en overleed.

VERLEDEN Yvonne Witteveen-Puijk is 46 jaar en als oudste kind geboren in Blaricum. Na de scheiding van haar ouders verhuisde ze verschillende keren tot ze in 2007 naar Houten verhuisde. ,,Ik was inmiddels getrouwd en had een zoon. Het reizen van Apeldoorn naar het midden van het land werd mijn man teveel”, zegt Yvonne. Ze wilde hier graag wonen, want mistte de polder. ,,Apeldoorn is omgeven door bossen. In deze omgeving heb je hier en daar een bos naast polders en het weidse uitzicht. Ik vind het heerlijk om vanaf de geluidswal bos Nieuw Wulven te zien liggen. Het is mooi wonen hier.”