In het debat in de Tweede Kamer zei Jesse Klaver (GroenLinks): ,,Zo’n buurthuis is niet alleen een plek waar je een kopje koffie gaat drinken - dat kon trouwens al een tijdje niet meer - het is ook de eerste plek voor hulpverlening.” 

LOOP GAAT ERUIT Daar sluit Staal bij aan. ,,De bibliotheek is in veel dorpen de drukst bezochte publieke instelling. Ook na de sluiting van het voorjaar en de zomer zagen we een afname van het aantal bezoekers ten opzichte van vorig jaar. Het is heel jammer dat de loop naar de bibliotheek eruit gaat hierdoor.” Staal spreekt van een roller coaster. ,,In het voorjaar moesten we dicht, toen zetten we de afhaalbibliotheek op, daarna mochten we weer open, nu moeten we weer dicht. Door de motie mogen we de AfhaalBieb weer optuigen. Er wordt continu geschakeld.”

De sfeer onder medewerkers en vrijwilligers is gelukkig nog steeds positief. ,,Iedereen zet zijn beste beentje voor om de gemeenschap te bedienen, hoe moeilijk dat ook is.”  

LAAGGELETTERDEN Staal maakt zich voornamelijk zorgen om de doelgroep kwetsbare mensen. ,,Bij Lek&IJssel hebben we een afdeling Programma’s, die alle activiteiten in de bibliotheek organiseert. Die afdeling is heel erg actief en bijvoorbeeld ook gericht op laaggeletterden en digibeten. Ook worden kwetsbare mensen geholpen met bijvoorbeeld het aanmaken van een DigiD, of hoe zij online kunnen solliciteren. Allemaal zaken die gewoon door moeten gaan in deze periode.”

De Tweede Kamer besloot dat de mogelijkheden voor bibliotheken iets verruimd moeten worden, omdat het een plek is waar mensen vaak komen voor hulpverlening. Ook is de bibliotheek een plek om rustig te kunnen studeren of bankzaken te regelen als je zelf geen computer hebt. De koffietafels zijn al sinds maart dicht, dus de maatschappelijke functie daarvan kan al langere tijd niet ingevuld worden.

Staal: ,,Onze vestigingen hebben veel vaste gasten, die meerdere keren per week aan de leestafel in de bibliotheek zitten. Van die groep horen we wel dat deze voorziening enorm gemist wordt.” De bibliotheek doet haar best om iedereen in beeld te houden, maar dat is niet altijd haalbaar. Staal: ,,Onze afdeling Programma is daar heel actief mee bezig, ook in samenwerking met bijv. welzijnsorganisaties, maar we kunnen niet voorkomen dat we mensen uit het oog verliezen.”

NOODVOORZIENING Door de aangenomen motie is het voor de bibliotheek in hoofdvestigingen zoals Houten Centrum in elk geval mogelijk om een afhaalbibliotheek in te richten. Die opent maandag. ,,Dit moet echt gezien worden als een noodvoorziening, voor senioren, kinderen en de kwetsbare groepen. Als je gebruik kunt maken van de ebooks op een tablet of ander digitaal apparaat, kun je beter dat doen.” Staal wijst erop dat er voor leden zo’n 30.000 digitale boeken te lenen zijn bij de bibliotheek, en 7400 tijdschriften. 

De bibliotheek heeft een groot gebrek aan mankracht. ,,We zitten als sector natuurlijk al jaren in de knel met mensen en middelen. De effecten daarvan worden nu alleen maar versterkt en meer voelbaar door corona.” Bibliotheek Houten Schoneveld sloot half oktober tijdelijk de deuren wegens een gebrek aan vrijwilligers. Staal: ,,Deze vestiging wordt bijna geheel gedraaid door vrijwilligers. Veel van hen vallen in de risicogroep en zijn bang om ziek te worden. Daardoor blijft een aantal van hen thuis.”

MEER WERK Om die reden maakte het MT van de bibliotheek de keuze om de capaciteiten te bundelen. ,,Alle mankracht die we hebben, concentreren we nu op de hoofdvestiging, Houten Centrum.” Sluiting van de bibliotheek betekent niet dat er minder mensen nodig zijn. ,,De afhaalbibliotheek levert meer werk op. De boeken worden nu immers door onze medewerkers en vrijwilligers klaar gezet, de mensen die ze lenen kunnen dat niet zelf doen.” 

door Agnes Corbeij

Bibliotheek Lek&IJssel
Foto: Bibliotheek Lek&IJssel

Gert Staal, directeur-bestuurder van bibliotheek Lek&IJssel