Lezing over film Holland Neutraal op 22 februari in Waterliniemuseum Fort bij Vechten
zondag 22 februari 2026 13:30
Op zondag 22 februari vindt in het Waterliniemuseum Fort bij Vechten een bijzondere lezing plaats over de Nederlandse leger en vlootfilm Holland Neutraal. Historicus Tom Sas neemt bezoekers mee in de ontstaansgeschiedenis van deze invloedrijke film uit 1916, waarin Nederland zijn neutraliteit tijdens de Eerste Wereldoorlog vastlegde.
In het voorjaar van 1916 besloot de Nederlandse regering het toen nog jonge medium film in te zetten om de paraatheid van het gemobiliseerde leger en de vloot te tonen. Terwijl in Europa de verwoestende veldslagen bij Verdun en de Somme woedden, bleef Nederland officieel neutraal. In slechts zes maanden tijd werd de film Holland Neutraal. De Nederlandsche Leger en Vlootfilm gerealiseerd.
De productie was in handen van filmmaker Willy Mullens van de firma Albert Frères. Op 9 januari 1917 ging de film in Koninklijke première. In de maanden daarna trokken de vertoningen grote aantallen bezoekers naar de bioscopen.
Tijdens het eerste deel van de lezing belicht Tom Sas de politieke en maatschappelijke achtergronden van de film en schetst hij de wordingsgeschiedenis, die een uniek beeld geeft van Nederland tijdens de Eerste Wereldoorlog.
Aansluitend wordt de verkorte versie van 46 minuten van Holland Neutraal. De Nederlandsche Leger- en Vlootfilm vertoond, met een korte pauze halverwege.
Tijdens zijn onderzoek ontdekte Tom Sas een lijst van de muziekstukken die oorspronkelijk tijdens de stomme film door een orkest werden gespeeld. Hierop baseerde dirigent Sjef Ipskamp van de Koninklijke Harmonie ’s-Hertogenbosch een arrangement voor de verkorte versie. In oktober 2018 werd de film met deze muzikale begeleiding tweemaal vertoond in ’s-Hertogenbosch. Voor de vertoning in Waterliniemuseum Fort bij Vechten is een geluidsopname van die uitvoering onder de filmbeelden gemonteerd, zodat de film van 1917 te zien is met originele muziek.
Na de vertoning gaat Tom Sas in op de ontvangst van de film door het Nederlandse publiek en de pers.
Programma
13:30 uur – Ontvangst in het museum met koffie, thee en iets lekkers
14:00 uur – Start lezing in het auditorium
Aansluitend – Filmvertoning
Toegang
De toegang bedraagt € 4,50 per persoon, waarbij een drankje en iets lekkers zijn inbegrepen.
Inschrijven kan via onderstaande link op de website van Waterliniemuseum.
https://waterliniemuseum.nl/lezing/
Of via de QR code op de afbeelding
Voor vragen of meer informatie kan je mailen naar info@waterliniemuseum.nl
